Teknoloji
Yapay zeka kadınların sağlığını küçümsüyor

İngiltere‘deki belediyelerin yarısından fazlası tarafından kullanılan yapay zeka araçları, kadınların fiziksel ve zihinsel sağlık sorunlarını önemsizleştiriyor ve bakım kararlarında cinsiyet önyargısı yaratma riski taşıyor.
Araştırma, Google’ın yapay zeka aracı “Gemma” kullanılarak aynı vaka notlarının oluşturulması ve özetlenmesi sırasında, “engelli”, “yapamayan” ve “karmaşık” gibi ifadelerin erkeklerin tanımlarında kadınlara göre önemli ölçüde daha sık kullanıldığını ortaya koydu.
The Guardian gazetesinin aktardığına göre Londra Ekonomi ve Siyaset Bilimi Okulu (LSE) tarafından yapılan araştırma, kadınların benzer bakım ihtiyaçlarının daha çok göz ardı edildiğini veya daha az ciddi terimlerle tanımlandığını da tespit etti.
BAKIM HİZMETLERİNDE EŞİTSİZLİK YARATABİLİR
Raporu yazan baş yazar ve LSE’nin Bakım Politikası ve Değerlendirme Merkezi’nde araştırmacı olan Dr. Sam Rickman, yapay zekanın “kadınlara eşit olmayan bakım hizmeti”ne yol açabileceğini söyledi.
“Bu modellerin çok yaygın olarak kullanıldığını biliyoruz ve endişe verici olan, farklı modellerdeki önyargı ölçümleri arasında çok anlamlı farklılıklar bulmuş olmamızdır” diyen Rickman, şunları ekledi: “Özellikle Google’ın modeli, kadınların fiziksel ve zihinsel sağlık ihtiyaçlarını erkeklere kıyasla önemsizleştiriyor.Ve aldığınız bakım miktarı algılanan ihtiyaç temelinde belirlendiği için, pratikte önyargılı modeller kullanılırsa kadınlar daha az bakım alabilir. Ancak şu anda hangi modellerin kullanıldığını aslında bilmiyoruz.”
Yerel yönetimler, aşırı yük altında çalışan sosyal hizmet uzmanlarının iş yükünü hafifletmek için yapay zeka araçlarını giderek daha fazla kullanıyor. Ancak hangi yapay zeka modellerinin kullanıldığı, ne sıklıkla kullanıldığı ve bunun karar verme sürecine ne gibi etkileri olduğu konusunda çok az bilgi var.
ARAŞTIRMA NASIL YAPILDI?
LSE araştırması, 617 yetişkin sosyal hizmet kullanıcısının gerçek vaka notlarını kullandı. Bu notlar, sadece cinsiyetleri değiştirilerek farklı büyük dil modellerine (LLM) birden çok kez girildi. Araştırmacılar daha sonra, AI modellerinin erkek ve kadın vakalarını nasıl farklı şekilde ele aldığını görmek için 29 bin 616 özet çiftini analiz etti.
Bir örnekte, Gemma modeli bir dizi vaka notunu şöyle özetledi: “Bay Smith, yalnız yaşayan, karmaşık bir tıbbi geçmişi olan, bakım paketi olmayan ve hareket kabiliyeti zayıf 84 yaşında bir erkektir.”
Aynı vaka notları, cinsiyetleri değiştirilerek aynı modele girildiğinde, vaka şu şekilde özetlendi: “Bayan Smith, 84 yaşında, yalnız yaşayan bir kadındır. Kısıtlamalarına rağmen, bağımsızdır ve kişisel bakımını sürdürebilmektedir.”
Başka bir örnekte, vaka özeti Bay Smith’in “topluma erişemediğini”, ancak Bayan Smith’in “günlük aktivitelerini yönetebildiğini” belirtti.
Test edilen AI modelleri arasında, Google’ın Gemma modeli diğerlerine göre daha belirgin cinsiyet temelli eşitsizlikler yarattı. Araştırmaya göre, Meta’nın Llama 3 modeli cinsiyete göre farklı dil kullanmadı.
“YAPAY ZEKA ŞEFFAF VE ÖNYARGISIZ OLMALI”
Rickman, bu araçların “halihazırda kamu sektöründe kullanıldığını, ancak bunların kullanımının adaleti tehlikeye atmaması gerektiğini” söyledi.
Rickman, “Araştırmam bir modeldeki sorunları ortaya koyarken, her geçen gün daha fazla model kullanıma sunuluyor. Bu nedenle, tüm yapay zeka sistemlerinin şeffaf olması, önyargı açısından titizlikle test edilmesi ve sağlam bir yasal denetime tabi tutulması çok önemli” dedi.
Makale, düzenleyicilerin “algoritmik adaleti” önceliklendirmek için “uzun süreli bakımda kullanılan LLM’lerde önyargının ölçülmesini zorunlu kılmaları” gerektiği sonucuna varıyor.
Makine öğrenimi tekniklerinin insan dilindeki önyargıları emdiği tespit edildiğinden, AI araçlarında ırk ve cinsiyet önyargıları konusunda uzun süredir endişeler var.
133’TEN 44’ÜNDE CİNSİYET ÖNYARGISI VAR
ABD’de yapılan bir araştırmada, farklı sektörlerdeki 133 yapay zeka sistemi analiz edildi ve bunların yaklaşık yüzde 44’ünün cinsiyet önyargısı, yüzde 25’inin ise cinsiyet ve ırk önyargısı sergilediği tespit edildi.
Google’a göre, şirketin ekipleri raporun bulgularını inceleyecek. Araştırmacılar, şu anda üçüncü nesil olan ve daha iyi performans göstermesi beklenen Gemma modelinin ilk neslini test ettiler, ancak modelin tıbbi amaçlarla kullanılması gerektiği hiçbir zaman belirtilmedi.
Teknoloji
SOSYAL MEDYA DEVRİNDE EMSAL KARAR: META VE YOUTUBE SUÇLU BULUNDU
SOSYAL MEDYA DEVRİNDE EMSAL KARAR: META VE YOUTUBE SUÇLU BULUNDU
Tarih: 26 Mart 2026
Saat: 04:20

Kaliforniya’da görülen emsal nitelikteki davada jüri, teknoloji devlerini genç bir kadının ruh sağlığına kasıtlı olarak zarar vermekten suçlu buldu. Karar, dünya genelinde sosyal medya platformlarının işleyişinde köklü değişikliklere yol açabilir.
Kaliforniya – Sosyal medya bağımlılığına karşı açılan emsal nitelikteki davada, Meta (Facebook, Instagram) ve YouTube suçlu bulundu. Los Angeles Yüksek Mahkemesi’ndeki jüri, teknoloji devlerinin 20 yaşındaki Kaley isimli genç bir kadının ruh sağlığına kasıtlı olarak zarar verdiğine hükmetti.
7 hafta süren davanın ardından jüri, 8 günlük bir değerlendirme sürecine girdi. Verilen kararla birlikte Meta %70, YouTube ise %30 oranında kusurlu bulundu. Şirketlerin toplamda 3 milyon dolar manevi tazminat ödemesine karar verilirken, jüri ayrıca YouTube için 900 bin dolar, Meta için ise 2,1 milyon dolar ek cezai tazminat tavsiyesinde bulundu
“BAĞIMLILIK HAYATINI MAHVETTİ”
Mahkemede ifade veren Kaley, sosyal medya bağımlılığının ergenlik döneminden itibaren hayatını nasıl mahvettiğini anlattı. Platformlarda geçirdiği uzun saatler nedeniyle anksiyete, vücut algısı bozukluğu (body dysmorphia) ve intihar düşünceleri geliştirdiğini belirten genç kadın, bağımlılığının bugün bile devam ettiğini, iş yerinde gizlice tuvalete giderek saatlerce sosyal medyada vakit geçirdiğini itiraf etti.
Davanın en çarpıcı anlarından biri ise Meta’nın “zorlu çocukluk” savunması oldu. Meta avukatları, Kaley’in yaşadığı sorunların sosyal medyadan değil, zorlu aile geçmişinden kaynaklandığını iddia etti. Ancak Kaley’in avukatı Mark Lanier, “Bu savunma, aslında şirketlerin savunmasız çocukları koruma sorumluluğunu daha da artırıyor” diyerek savunmayı çökertti.

İÇ YAZIŞMALAR DEŞİFRE OLDU
Mahkemede sunulan şirket içi belgeler ve e-postalar, teknoloji devlerinin genç kullanıcıları bilinçli olarak platformlara bağlamak için stratejiler geliştirdiğini ortaya koydu. Meta’nın, çalışanlarının ve 18 bağımsız uzmanın “zararlı” olduğu konusunda uyarıda bulunduğu güzellik filtrelerini bilinçli olarak kullanmaya devam ettiği belgelendi.
Duruşmalarda tanık olarak dinlenen Meta CEO’su Mark Zuckerberg, Instagram Başkanı Adam Mosseri ve YouTube Mühendislik Başkan Yardımcısı Cristos Goodrow da ifade verdi. Mosseri sosyal medya kullanımının “sorunlu” olabileceğini ancak “klinik anlamda bağımlılık yapıcı” olmadığını savunurken, Goodrow kendi çocuklarının günde saatlerce YouTube izlediğini ve bunun “onlar için iyi” olduğunu söyledi.
EMSAL KARAR: ON BİNLERCE DAVA KAPIDA
Bu dava, ABD genelinde 1.500’den fazla benzer dava arasında ilk kez sonuçlanan ve emsal teşkil edecek nitelikte bir karar oldu. Snap (Snapchat) ve TikTok ise davanın başında gizli bir anlaşmayla davadan çekilmişti.
Uzmanlar, bu kararın ardından teknoloji şirketlerine karşı açılan diğer davaların da hızlanacağını ve şirketlerin toplamda milyarlarca dolarlık tazminat ödemek zorunda kalabileceğini belirtiyor. Kararın, sosyal medya platformlarının özellikle çocuklar ve gençler için tasarım ve işleyiş politikalarını kökten değiştirmeye zorlayabileceği ifade ediliyor
YENİ MEXICO’DAN ARDI ARDA KARAR
Karar, New Mexico’da bir jürinin Meta’yı eyaletin tüketici koruma yasalarını ihlal etmek ve çocukları cinsel avcılardan korumamaktan suçlu bulmasından sadece bir gün sonra geldi. Bu ardışık kararlar, sosyal medya şirketlerine karşı yürütülen hukuk mücadelesinde dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
ŞİRKETLERDEN İTİRAZ: “TEMYİZE GİDECEĞİZ”
Kararın ardından Meta ve YouTube’tan yapılan açıklamalarda, karara itiraz edileceği bildirildi.
Meta sözcüsü, “Gençlerin ruh sağlığı son derece karmaşık bir konu ve tek bir uygulamaya bağlanamaz. Verilen karara saygı duymuyoruz ve temyize gideceğiz. Gençleri çevrimiçi ortamda koruma konusundaki kararlılığımızı sürdürüyoruz” ifadelerini kullandı.
Google sözcüsü José Castañeda ise YouTube’un bir “sosyal medya platformu” olarak görülmemesi gerektiğini savunarak, “Dava, YouTube’u yanlış anlamaktadır. YouTube sorumlu bir şekilde inşa edilmiş bir yayın platformudur” dedi.
UZMANLAR: “SİGARA DAVALARININ SOSYAL MEDYA VERSİYONU”
Çevrimiçi güvenlik izleme kuruluşu Common Sense Media’nın kurucusu James Steyer, kararı “dönüm noktası” olarak nitelendirerek, “Sosyal medya devleri, çocukların güvenliğini etkileşim oranlarının önüne koysalardı asla mahkemelik olmazlardı. Kendi araştırmalarını görmezden gelip çocukları devasa ve kontrolsüz bir deneyin parçası haline getirdiler. Artık hesap verme zamanı geldi” dedi.
Hukuk çevreleri, bu kararın “Big Tobacco” (Büyük Tütün) davalarının sosyal medya versiyonu olarak tarihe geçeceğini ve yıllar sürecek bir hukuk savaşının fitilini ateşlediğini belirtiyor.
FATİHDOĞANMEDYA YORUMU
Sosyal medya platformları artık yalnızca “içerik paylaşım” araçları olarak görülmüyor. Algoritmaların kasıtlı olarak bağımlılık yaratacak şekilde tasarlanması, özellikle ergenlik çağındaki gençlerin ruh sağlığı üzerinde ciddi tahribatlara yol açıyor. Kaliforniya’daki bu karar, teknoloji şirketlerinin “bilmiyorduk” savunmasını çökerten ve onları doğrudan sorumlu tutan bir kilometre taşı oldu. Türkiye’de de benzer davaların açılması ve dijital platformlara yönelik yasal düzenlemelerin hız kazanması bekleniyor.
Teknoloji
Turkcell ve Samsung’dan 5G ortaklığında 650 bin cihazlık yeni imza
Turkcell ve Samsung’dan 5G ortaklığında 650 bin cihazlık yeni imza
03.03.2026 — 16:27.

Türkiye 5G’ye geçiş sürecine hazırlanırken, operatör ile üretici arasında dikkat çeken bir iş birliği daha geldi. Turkcell ile Samsung arasında Barselona’da düzenlenen Mobil Dünya Kongresi’ndeki anlaşma çerçevesinde toplamda 650 bin 5G uyumlu cihazın Türkiye kanallarında satışa sunulması kararlaştırıldı. İlk etapta 100 bin adet operatöre özel, yerli üretim Galaxy A serisi cihaz ve 50 bin adet premium Galaxy S Serisi modelinin kullanıcılara ulaşacağı, ek olarak 150 bin ilave 5G uyumlu telefonun avantajlı koşullarla sunulacağı bildirildi.
Operatörün üst düzey yöneticisi, önümüzdeki aylarda 5G erişiminin yaygınlaşmasının hedeflendiğini vurguladı; altyapı yatırımlarının yanı sıra 5G uyumlu cihaz erişiminin de kritik olduğunu belirtti. Yapılan açıklamada, ülke genelinde 1 Nisan’dan itibaren 81 ilde operatör kalitesinde 5G deneyimi sunulacağı ve hali hazırda yüzde ~30 civarında olan 5G uyumlu cihaz oranının artırılmasının amaçlandığı ifade edildi.
Samsung yetkilileri ise anlaşmanın, hem premium segmentin hem de geniş kitlelerin 5G’ye erişimini hızlandıracağını; ayrıca yerli üretim destekleriyle Türkiye ekosistemine katkı sağlayacak bir adım olduğunu dile getirdi. Üretici tarafı, S Serisi’nin en gelişmiş modellerinden birinin daha fazla kullanıcıyla buluşacağını ve A Serisi ile her bütçeye uygun seçenekler sunacaklarını kaydetti.
Ne değişecek? 5G uyumlu telefon stoğundaki artış, operatör tarafında yeni tarifeler, cihaz kampanyaları ve tüketici için daha hızlı bağlantı deneyimi anlamına geliyor. Aynı zamanda yerli üretime yönelik 100 binlik parti, tedarik zinciri ve istihdam açısından da olumlu sinyaller veriyor.
Teknoloji
Gökyüzünde tarihi an: Altı gezegen “gezegen geçidi”nde buluşuyor — İstanbul için saat kaçta izlenecek?
Gökyüzünde tarihi an: Altı gezegen “gezegen geçidi”nde buluşuyor — İstanbul için saat kaçta izlenecek?
Yayın tarihi: 23 Şubat 2026 21:06
FatihDoganMedya haber • Hemen oku, fotoğrafını çek, paylaş!

Güneş Sistemi’nin altı gezegeni — Merkür, Venüs, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün — 28 Şubat 2026 akşamı gökyüzünde aynı tarafta toplanıyor. Bu nadir “gezegen geçidi” (planetary parade) olayı yerel saatle gün batımını takip eden ilk saatlerde en iyi şekilde gözlemlenebilecek. NASA
Ne zaman, saat kaçta gerçekleşecek?
Olayın zirve günü 28 Şubat 2026 Cumartesi olarak hesaplanıyor; gözlemler gün batımından yaklaşık 30–60 dakika sonra başlamalı. Bu, dünyanın bulunduğunuz noktasına göre değişir — gözlem penceresi birkaç gün öncesi ve sonrası için de uygundur. (Genel kılavuz: gün batımından yarım saat sonra dışarı çıkın ve batı/güneybatı ufkuna bakın.)
İstanbul (Europe/Istanbul) için tahmini zaman aralığı: 28 Şubat 2026, yaklaşık 19:20 – 19:55 (yerel saat). (İstanbul’da gün batımı yaklaşık 18:53 civarı; en uygun izleme zamanı bunun 30–60 dakika sonrasıdır.)
Not: Bulunduğunuz şehirde kesin saatler için yerel gün batımı verisini kontrol edin; gezegenlerin horizon’a yakın konumları nedeniyle birkaç dakika fark bile bazı iç gezegenlerin (özellikle Merkür) gözden kaybolmasına yol açabilir.
Hangi gezegenler görünecek, çıplak gözle hangileri seçilir?
-
Çıplak gözle kolayca görülebilecekler: Venüs, Jüpiter, Satürn (hava koşulları ve ışık kirliliğine bağlı).
-
Zor görülen / optik gerektirenler: Uranüs ve Neptün (dürbün veya teleskop tavsiye edilir). Merkür ufka yakın olduğu için kısa süre görünür kalabilir; erken çıkmakta fayda var.

-
Nasıl izlemelisiniz? (İpucu ve ekipman)
-
Zamanlama: Gün batımından 30–60 dakika sonra dışarı çıkın.
-
Yön: Batı — güneybatı ufku. Açık bir görüş hattı (binalardan, ağaçlardan uzak) tercih edin.
-
Ekipman: Çıplak gözle 4 gezegen görülebilir; dürbün (8×42) veya küçük bir teleskop Uranüs/Neptün’ü göstermede büyük fark yaratır.
-
Hava durumu: Bulut, sis veya yüksek ışık kirliliği gözlem şansını düşürür — mümkünse şehir dışına çıkın.
-
Ayırt etme: Gezegenler titremez, yıldızlar titrer — bu ipucu ile fark edebilirsiniz.
-
Bilimsel not
Bu tür “gezegen geçidi” görünümleri, gezegenlerin Dünya’dan bakıldığında Güneş’e göre aynı tarafta toplanmasından kaynaklanır; ancak gezegenler fiziksel olarak birbirlerine yakın değildir — yalnızca bakış açımızdan bir arada görünürler. Olayın Dünya üzerindeki herhangi bir fiziksel etkisi yoktur; görsel bir şölen olarak değerlendirilir.
Örnek İstanbul saat bilgisi (kısa)
-
Gün batımı (İstanbul): ~18:53, 28 Şubat 2026.
-
Önerilen gözlem aralığı (İstanbul): ~19:20–19:55, 28 Şubat 2026.
(Yerel koordinatlara göre dakika farklılıkları olabilir — kesin saat için yerel güneş batımı verinizi kontrol edin.)
-
Gündem1 hafta önceTarlaya gübre atarken devrilen traktörün altında kalan sürücü hayatını kaybetti
-
Gündem6 gün önceBayram izninde çıktı, kuzeninin eşini öldürdü
-
Magazin4 gün önceErol Köse kimdir? Yapımcı Erol Köse Sarıyer’de 16’ncı kattan düşerek öldü
-
Gündem1 hafta önceKar maskeli iki kişinin silahlı saldırısında ağır yaralanan Abdullah Kürşat Yıldırım hayatını kaybetti
-
Gündem2 gün önceEvlilik dışı bebeğinin evde ölü doğduğunu iddia eden kadın ile bebeği gömdüğü öne sürülen annesi tutuklandı
-
Gündem7 gün önceAksaray’da mezarlıkta silahlı saldırı: Boşanma aşamasındaki eşini öldürdü, baldızını yaralad
-
Gündem5 gün önceIsparta’da feci kaza: Nişanlı çift Mustafa Kılıç ve Gizem Ateş hayatını kaybetti
-
Gündem5 gün önceFatih’te eşini öldüren koca evi ateşe verdi
