Gündem

İklim krizinin belirtisi mi? Isı kubbesi ile gelen tehlike

Yayımlandı

8 ay önce

üzerinde

Temmuz 28, 2025

Dünya genelinde artan aşırı sıcaklık olayları, artık sıradan hava durumunun çok ötesinde, küresel iklim krizinin somut ve tehditkar yansımaları olarak karşımıza çıkıyor. Bu aşırı sıcaklıkların temel sebeplerinden biri ise atmosferde oluşan “ısı kubbeleri” olarak tanımlanan meteorolojik fenomen. Basitçe anlatmak gerekirse, sıcak havanın gökyüzünde sıkışıp kaldığı, adeta bir tencere kapağı gibi yer yüzünü kavurduğu bir durum.

Bilimsel çalışmalar gösteriyor ki, küresel ısınma bu ısı kubbelerinin sıklığını ve şiddetini artırıyor. İnsan faaliyetleriyle atmosfere salınan sera gazları, yerkürenin sıcaklığını yükseltiyor, atmosferin dinamiklerini değiştiriyor. Bu durum, ısı kubbelerinin oluşumunu kolaylaştırmakla kalmıyor, aynı zamanda etkilerini de büyütüyor.

ISI KUBBESİNİ ANLAMAK

Isı kubbesi, yüksek basınçlı bir hava sisteminin yerinde sabitlenerek, sıcak havayı alt atmosferde hapsetmesiyle oluşur. Sıcak hava dalgalarıyla birlikte görülse de, ısı dalgaları genellikle birkaç gün sürerken, ısı kubbeleri birkaç gün ile birkaç hafta arasında kalıcı olabilir.

Gallus şöyle açıklıyor:

“Sıcak hava dalgası sırasında en azından hava birkaç gün içinde değişir, serinlik gelir. Ama ısı kubbesi yerinden kıpırdamaz, uzun süre orada kalır.”

İklim bilimciler, fosil yakıt kullanımına bağlı küresel ısınmanın, ısı kubbelerini daha da şiddetlendirdiğini ortaya koyuyor. Uzmanlara göre, son ısı kubbesi yavaş ilerliyor olsa da, dünyanın birçok bölgesinde tehlikeli koşullara yol açıyor.

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ISI KUBBESİNİ NASIL ETKİLİYOR?

Isı kubbeleri, uzun süredir gözlenen hava olaylarıdır. Ancak günümüzde iklimin ısınmasıyla birlikte sayılarında hafif artış görülürken, esas olarak içerdikleri sıcaklıkların şiddetinde büyük artış gözleniyor.

Bu durumu açıklayan Western University’den Profesör Gordon McBean, iki temel neden olduğunu söylüyor:

1. Sera gazları, atmosferdeki ısıyı tutarak dünyanın ısınmasına yol açıyor. Bu da ısı kubbesi oluşturan yüksek basınç alanlarının oluşmasını kolaylaştırıyor.

2. Kuzey Kutbu, Ekvator’a kıyasla daha hızlı ısınıyor. Bu durum, yer seviyesindeki sıcaklıkları etkileyen jet akımını (jet stream) zayıflatıyor. Zayıflayan jet akımı ise, daha uzun süreli, kalıcı yüksek basınç sistemlerine ve sıcaklıklara yol açıyor.

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ISI KUBBELERİNİ DAHA KÖTÜ HALE Mİ GETİRİYOR?

2022 yılında Copernicus dergisinde yayımlanan bir araştırmaya göre, iklim değişikliği ısı kubbelerinin oluşma olasılığını 150 kat artırmış durumda. Peki, iklim değişikliği ısı kubbelerini daha kötü hale mi getiriyor? Uzmanlara göre bu sorunun yanıtı açık: Kesinlikle evet.

“Iowa Eyalet Üniversitesi’nden meteoroloji profesörü Bill Gallus,” bu konuda net konuşuyor:

“İklim değişikliğinin etkileri konusunda bazı konular karmaşık ve kesin konuşmak zor. Örneğin kasırga veya hortum sayısının nasıl değişeceğini söylemek zor. Ama ısı kubbelerinin sayısının artacağı ve daha da sıcak olacağı neredeyse kesin.”

ISI KUBBELERİNİN ETKİSİYLE BAŞA ÇIKMAK

Isı kubbeleri, yani atmosferde uzun süreli yüksek basınç sistemlerinin neden olduğu aşırı sıcaklık olayları, sadece doğal afetler değil, aynı zamanda iklim krizinin ciddi ve giderek artan bir sonucu olarak karşımızda duruyor. Peki, bu tehlike karşısında ne yapmalıyız?

1. Kent Planlamasında Sürdürülebilir ve İklime Dayanıklı Tasarımlar

Aşırı sıcakların en çok hissedildiği yerler genellikle şehirler. Beton, asfalt ve yoğun yapılaşma nedeniyle şehirlerde “kentsel ısı adası” etkisi ortaya çıkıyor. Araştırmalar, şehirlerde yeşil alanların artırılmasının, parkların ve ağaçlandırmanın sıcaklıkları birkaç derece düşürebildiğini gösteriyor. Ayrıca, çatılara ve duvarlara yansıtıcı (reflektif) kaplamalar yapmak, asfalt ve beton yüzeylerde serinletici malzemeler kullanmak sıcaklığın düşürülmesine katkı sağlıyor. Akıllı şehir planlaması, kentsel ısı dalgası riskini azaltmada kritik rol oynuyor.

2. Altyapı ve Enerji Sistemlerinin Güçlendirilmesi

Isı kubbeleri sırasında enerji talebi yükseliyor; klima ve soğutma sistemleri şehirlerin enerji şebekelerine büyük yük bindiriyor. Bu nedenle enerji altyapısının dayanıklılığı artırılmalı, yenilenebilir enerji kaynakları çeşitlendirilmeli ve akıllı enerji yönetim sistemleri kullanılmalı. Ayrıca elektrik kesintilerinin önüne geçmek için şebeke esnekliği ve yedek kapasite artırılmalı.

3. Sağlık Sistemlerinde Hazırlık ve Kamu Bilinçlendirmesi

Aşırı sıcaklar, özellikle hassas gruplar için sağlık riskleri oluşturuyor. Bu nedenle sağlık kurumları, sıcak hava dalgalarına hazırlıklı olmalı, erken uyarı sistemleri kurulmalı ve toplumu bilgilendiren kampanyalar düzenlenmeli. Evde yalnız yaşayan yaşlılar ve kronik hastalar için özel destek programları geliştirilmeli. Ayrıca, halkın sıvı tüketimi, serinleme yöntemleri ve sıcak havalarda dikkat edilmesi gerekenler konusunda bilinçlendirilmesi büyük önem taşıyor.

4. Tarım ve Su Yönetiminde Yenilikçi Yaklaşımlar

Isı kubbeleri tarım alanlarında da büyük zararlar yaratabiliyor. Bu nedenle sürdürülebilir tarım teknikleri ve kuraklığa dayanıklı bitki çeşitleri geliştirilmelidir. Su kaynaklarının etkin kullanımı ve sulama yöntemlerinin iyileştirilmesi, su israfının önüne geçilmesi kritik. Ayrıca, erken uyarı sistemleri sayesinde çiftçiler aşırı sıcak dönemlerde gerekli önlemleri alabilir.

5. Küresel Ölçekte İklim Eylemleri ve Emisyon Azaltımı

Tüm bu yerel önlemler ne kadar önemli olsa da, ısı kubbelerinin artışındaki asıl neden küresel ısınmadır. Üniversiteler ve uluslararası araştırmalar, sera gazı emisyonlarının hızlı ve ciddi biçimde azaltılmasının gerekliliğini vurguluyor. Fosil yakıtlardan uzaklaşmak, enerji verimliliğini artırmak ve yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırmak, ısı kubbelerinin sıklığını ve şiddetini azaltmanın temel yoludur.

Üniversitelerde yapılan çalışmalar ve dünya genelindeki deneyimler, ısı kubbeleriyle başa çıkmak için çok boyutlu, hem bireysel hem toplumsal önlemler alınması gerektiğini gösteriyor. Kentleşmeden sağlığa, enerji yönetiminden tarıma kadar pek çok alanda bütüncül ve proaktif yaklaşımlar şart. Bilim dünyasının önerdiği stratejiler uygulanırken, kamu bilinci artırılmalı ve iklim değişikliğinin önüne geçmek için kararlı adımlar atılmalı.

İlgili Konular:

İzmir’in birçok ilçesinde su kesintisi (Bornova, Çeşme,Gaziemir, Karşıyaka…) İZSU su kesintisi programı

Kabine toplantısı ne zaman, saat kaçta? Kabine gündeminde neler var?

Okumaya Devam Et

Yorum yapmak için tıklayın

Gündem

Dünya Gıda Programı’ndan Korkutan Uyarı: İran Savaşı Haziran’a Kadar 45 Milyon Kişiyi Açlığa İtebilir

Yayımlandı

2 saat önce

üzerinde

Mart 17, 2026

fatihdoganmedya

Dünya Gıda Programı’ndan Korkutan Uyarı: İran Savaşı Haziran’a Kadar 45 Milyon Kişiyi Açlığa İtebilir

Tarih: 17 Mart 2026, Salı 23: 30
Kaynak: Reuters / fatihdoganmedya.com

GENEL MERKEZ – Dünya Gıda Programı (WFP), 28 Şubat’ta başlayan ABD-İsrail ortak askeri harekatının devam etmesi halinde, küresel gıda krizinin daha önce görülmemiş boyutlara ulaşacağı uyarısında bulundu. Örgütün yeni analizine göre, savaşın Haziran ayına kadar sürmesi, 45 milyon insanı daha akut açlıkla karşı karşıya bırakabilir.

WFP İcra Direktör Yardımcısı Carl Skau, Cenevre’de düzenlediği basın toplantısında, “Bu, küresel açlık seviyelerini tüm zamanların rekoruna taşıyacak ve bu korkunç bir olasılık” dedi. Skau, gıda, petrol ve nakliye maliyetlerindeki artışın, halihazırda rekor seviye olan 319 milyon olan akut açlık çeken insan sayısına 45 milyon kişi daha ekleyeceğini belirtti.

İnsani Yardım Koridorları Tıkandı

WFP yetkilisi, savaşın yalnızca bölgesel bir kriz olmadığını, küresel tedarik zincirlerini de vurduğunu vurguladı. 28 Şubat’tan bu yana örgütün nakliye maliyetlerinin yüzde 18 arttığını ve bazı yardım gemilerinin rotalarının değişmek zorunda kaldığını açıkladı. Bu durum, özellikle Yemen, Suriye ve Afrika Boynuzu gibi halihazırda kırılgan durumdaki bölgelere yönelik hayati yardım malzemelerinin ulaştırılmasını geciktiriyor.

Skau, “Zaten bu savaştan önce de mükemmel bir fırtınanın içindeydik. Açlık, sayılar ve derinlik açısından hiç bu kadar şiddetli olmamıştı” diyerek durumun vahametine dikkat çekti.

Bütçe Kısıntıları Krizin Derinleştiriyor

Artan maliyetlerin, bağışçı ülkelerin savunma harcamalarına öncelik vermesi nedeniyle WFP’nin uyguladığı derin bütçe kesintilerinin üzerine geldiğini belirten Skau, bu durumun örgütün müdahale kapasitesini daha da zayıflattığını ifade etti.

Uzmanlar, İran’daki çatışmaların uzamasının, küresel gıda fiyatlarında yeni bir şok dalgası yaratabileceği ve bunun en çok net gıda ithalatçısı olan gelişmekte olan ülkeleri vuracağı konusunda uyarıyor.

Okumaya Devam Et

Gündem

SON DAKİKA: ABD-İsrail-İran Savaşı 18. Günde! İsrail: Ali Laricani öldürüldü – İran’dan el yazılı not geldi

Yayımlandı

3 saat önce

üzerinde

Mart 17, 2026

fatihdoganmedya

SON DAKİKA: ABD-İsrail-İran Savaşı 18. Günde! İsrail: Ali Laricani öldürüldü – İran’dan el yazılı not geldi

Tarih: 17.03.2026 – 22:45

SAVAŞTA 18. GÜN: TAHran’DA SUİKAST DALGASI

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonları 18. gününde kritik bir eşiğe taşındı. İsrail yönetimi, İran Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Ali Laricani’nin öldürüldüğünü duyururken, Tahran yönetiminden iddiayı ne doğrulayan ne de yalanlayan ancak kafa karıştıran bir hamle geldi: Laricani’nin el yazısı notu yayınlandı.

İşte Körfez’i ateşe veren savaşta son 24 saatte yaşananlar…

LARİCANİ SUİKASTI: İSRAİL “ÖLDÜ” DİYOR, İRAN “NOT” YAYINLIYOR

İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, sabah saatlerinde yaptığı açıklamada, İran Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Ali Laricani ve Besic Güçleri Komutanı Gulam Rıza Süleymani’nin etkisiz hale getirildiğini öne sürdü.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da konuya ilişkin yaptığı açıklamada, “İran halkına rejimi devirme şansı verdik. Kararlı olursak İran halkı kaderini ellerine alacak” ifadelerini kullandı.

Ancak Tahran’dan gelen ilk tepki şaşkınlık yarattı. İran resmi kanalları, Laricani’nin bir gün öncesine ait olduğu belirtilen el yazısı bir notunu paylaştı. Notun, ABD saldırılarında hayatını kaybeden İranlı denizciler anısına yazıldığı belirtildi. İran yönetimi, Laricani’nin durumuna ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmadı.

ANINDA ANALİZ: İran’ın el yazısı notu yayınlaması, suikast iddialarını dolaylı yoldan çürütme çabası olarak yorumlanırken, İsrail’in net “öldürüldü” açıklaması ortada ciddi bir istihbarat çelişkisi olduğunu gösteriyor. Laricani’nin akıbeti önümüzdeki saatlerde netleşecek.

İRAN MEDYASI DOĞRULADI: SÜLEYMANİ ÖLDÜ

Laricani iddiası tartışılırken, İran medyası Besic Güçleri Komutanı Gulam Rıza Süleymani’nin hayatını kaybettiğini doğruladı. Devrim Muhafızları’na bağlı güçlerin komutanı olan Süleymani’nin, İsrail saldırılarında hedef alındığı belirtiliyor.

HAMANEY’DEN ‘BARIŞ’ VETOSU: DOĞRU ZAMAN DEĞİL

İran’ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney, üst düzey bir yetkiliye göre dış politika toplantısında net konuştu: “Barış için doğru zaman değil.” Hamaney’in, ABD ve İsrail’in yenilmesi ve tazminat ödenmesi gerektiğini söylediği aktarıldı.

Öte yandan İsrail ordusu, sosyal medya üzerinden Hamaney’i hedef alan bir paylaşım yaparak “Hamaney’i takip edeceğiz, bulacağız ve etkisiz hale getireceğiz” tehdidinde bulundu

HÜRMÜZ’DE SON DURUM: 3 GÜNDE SADECE 15 GEMİ GEÇTİ

Hürmüz Boğazı’nda tansiyon düşmüyor. MarineTraffic verilerine göre, son 3 günde boğazdan sadece 15 gemi geçiş yapabildi. Bunların:

· 8’i kuru yük gemisi
· 5’i tanker
· 2’si LPG taşıyıcısı

Dikkat çekici detay: Geçişlerin yüzde 87’si Körfez’den çıkış yönünde gerçekleşti. Yani boğaza giriş yapan gemi sayısı yok denecek kadar az.

Uluslararası Denizcilik Örgütü Başkanı Arsenio Dominguez ise çarpıcı bir uyarıda bulundu: “Hürmüz’den geçiş yapacak gemilerin güvenliğini yüzde 100 garanti edemeyiz.”

KÖRFEZ SARSILIYOR: DUBAl, DOHA VE ABU DABİ HEDEFTE

İran’ın misilleme saldırıları Körfez ülkelerini vurmaya devam ediyor:

· Dubai: Gece boyunca patlama sesleri duyuldu.
· Abu Dabi: Engellenen İran füzesinin enkazı Bani Yas bölgesine düştü, 1 kişi öldü.
· Doha: Sanayi bölgesine füze enkazı düştü, yangın çıktı. Ölen ya da yaralanan olmadı.
· Füceyra: Bir tankere bilinmeyen bir mermi isabet etti, maddi hasar oluştu.

ABD’NİN BAĞDAT BÜYÜKELÇİLİĞİ’NE İHA’LI SALDIRI

Irak’ın başkenti Bağdat’ta bulunan ABD Büyükelçiliği, 3 kamikaze İHA ile hedef alındı. Büyükelçilikteki hava savunma sistemleri 2 İHA’yı düşürürken, bir İHA büyükelçilik duvarına isabet etti ve yangın çıktı. Saldırıyı henüz üstlenen olmadı.

ABD’DE SAVAŞA İLK TEPKİ İSTİFASI

ABD Ulusal Terörle Mücadele Merkezi Başkanı Joseph Kent, Trump yönetiminin İran politikasını protesto ederek istifa etti. Trump’a yazdığı mektupta Kent, “İran, ulusumuz için yakın bir tehdit oluşturmuyordu. Bu savaşı İsrail’in ve güçlü Amerikan lobisinin baskısı nedeniyle başlattığımız açıktır” ifadelerini kullandı.

Bu istifa, savaşın başından bu yana gerçekleşen ilk üst düzey tepki istifası olarak kayıtlara geçti.

SAVAŞIN BİLANÇOSU (İran Sağlık Bakanlığı Verileri)

· Yaralı: 18.000+
· Hayatını kaybeden çocuk: En az 204
· Hayatını kaybeden kadın: En az 226
· Toplam sivil kayıp: Açıklanmadı

NETANYAHU’DAN YAPAY ZEKA TARTIŞMASINA FOTOĞRAFLI YANIT

Geçtiğimiz günlerde paylaştığı videoların yapay zeka ile üretildiği iddia edilen Netanyahu, bu kez yeni bir fotoğrafını paylaştı. Başbakanlık Ofisi, fotoğrafı “Başbakan Binyamin Netanyahu, İran rejiminin üst düzey yetkililerinin ortadan kaldırılması emrini veriyor” notuyla duyurdu.

ALİ LARİCANİ KİMDİR?

· Doğum: Necef, Irak (Şii kutsal kentinde doğdu)
· Eğitim: Kum’da medrese, üniversitede matematik ve bilgisayar bilimleri, Batı felsefesi doktorası
· Akademik: Kant, Kripke ve David Lewis üzerine kitaplar yazdı
· 1980’ler: Devrim Muhafızları komutanlığı
· 1996: Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi üyeliği
· 2004: Ali Hamaney’in ulusal güvenlik danışmanı
· 2021-2024: Cumhurbaşkanlığına aday oldu, Uzmanlar Konseyi tarafından veto edildi
· 2025: Hamaney tarafından yeniden Ulusal Güvenlik Konseyi başkanlığına getirildi

Son dönemde İran’ın savunma stratejisini belirleyen ve nükleer müzakerelere yön veren Laricani, Hamaney’in gölgesinde ülkeyi yöneten asıl isim olarak biliniyordu.

ULUSLARARASI YANKILAR

· Beyaz Saray Ekonomi Danışmanı Kevin Hassett: “Savaş haftalar içinde bitecek. İran ABD ekonomisine zarar veremiyor.”
· İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Sa’ar: “İran rejimini ancak İranlılar devirebilir. Savaşı kazandık.”
· İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi: “Hürmüz’deki durum, dayatılan savaştan ayrı değerlendirilemez.”

NE OLMUŞTU?

ABD ve İsrail, 28 Şubat 2026’da İran’a yönelik geniş çaplı askeri operasyon başlatmıştı. İran da füze ve insansız hava araçlarıyla misillemede bulunmuş, Hürmüz Boğazı’nı ABD ve İsrail bağlantılı gemilere kapatmıştı. Körfez ülkeleri de hedef alınırken, savaş küresel enerji piyasalarında büyük dalgalanmaya yol açtı.

Okumaya Devam Et

Gündem

Ambulans ile kamyon çarpıştı: 1 ölü, 3 yaralı

Yayımlandı

4 saat önce

üzerinde

Mart 17, 2026

fatihdoganmedya

Ambulans ile kamyon çarpıştı: 1 ölü, 3 yaralı

Tarih.Saat: 17.03.2026 — 17:39

Samsun’un Çarşamba ilçesinde, vakaya giden bir ambulans ile fındık yüklü bir kamyonun çarpışması sonucu ambulans şoförü hayatını kaybetti, olayda 3 kişi de yaralandı. Olay yerinde ve hastanede yürütülen müdahale çalışmalarına ilişkin bilgiler şu şekilde aktarıldı.

Kaza, saat 15.00 civarında Çarşamba—Samsun-Ordu kara yolunda meydana geldi. Vakaya giden ambulansı kullanan Recep Sağıroğlu yönetimindeki 55 ATY 154 plakalı araç ile fındık yüklü kamyonu süren Cemal Üre yönetimindeki 55 AHY 556 plakalı araç çarpıştı. Kazada ambulans sürücüsü Recep Sağıroğlu ağır yaralandı ve kaldırıldığı Çarşamba Devlet Hastanesi’nde yapılan müdahalelere rağmen kurtarılamadı. Yaralanan diğer iki sağlık çalışanı Tuğba A. ve Oğuzhan K. ile kamyon şoförü Cemal Üre tedavi altına alındı. Yaralıların durumuna ilişkin yetkililerden henüz detaylı açıklama yapılmadı.

Olay yerine çok sayıda sağlık ve polis ekibi sevk edildi; karayolu trafiği ekiplerin çalışması süresince kontrollü olarak sağlandı. Kazayla ilgili soruşturma başlatıldı, yetkililer olayın kesin nedenini belirlemek için inceleme yapıyor