ABD, Orta Doğu’da hava tatbikatı düzenleyeceğini duyurdu

Haber Tarih/Saat: 28 Ocak 2026, 00:07

Uçak gemisi ve hava tatbikatlarıyla bölgedeki askeri varlığını güçlendiren ABD’ye, İran Hürmüz Boğazı’ndan yanıt verdi. BM, “gerilimi artıracak eylemlerden kaçının” çağrısı yaptı.

Orta Doğu’da yeniden tırmanan gerilim, ABD ve İran’ın neredeyse aynı anda askeri tatbikat duyurularıyla bir üst seviyeye taşındı. ABD Hava Kuvvetleri Merkez Komutanlığı (AFCENT), bölgede birkaç gün sürecek bir hava tatbikatı düzenleyeceğini açıklarken, İran da kritik bir su yolu olan Hürmüz Boğazı’nda askeri atış faaliyeti yapacağını duyurdu.

ABD’nin Açıklaması ve Tatbikatın Ayrıntıları

ABD Hava Kuvvetleri Merkez Komutanlığı (AFCENT) yaptığı yazılı açıklamada, “AFCENT’in, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) sorumluluk alanı genelinde savaş hava gücünü konuşlandırma, sevk ve operasyonel sürdürülebilirliğini sağlama yeteneklerini göstermek için birkaç gün sürecek bir hazırlık tatbikatı gerçekleştirecek” ifadelerini kullandı.

· Resmi Amaç: Açıklamada tatbikatın; varlık ve personel dağıtım kapasitesini artırmak, bölgesel ortaklıkları güçlendirmek ve esnek müdahale uygulamalarına hazırlık yapmak amacıyla düzenlendiği belirtildi.
· Yürütme Şekli: Tatbikatın, ev sahibi ülkenin onayıyla, sivil ve askeri havacılık otoriteleriyle yakın iş birliği içinde ve “egemenliğe saygı” ilkesi ön planda tutularak yürütüleceği vurgulandı.

İran’dan Hürmüz Boğazı Yanıtı

ABD’nin duyurusundan kısa bir süre sonra İran, Hürmüz Boğazı hattındaki hava sahasında askeri atış faaliyeti nedeniyle bir Havacılara Bildiri (NOTAM) yayımladı.

· Bölge ve Süre: Yayımlanan duyuruya göre, Hürmüz Boğazı çevresindeki askeri faaliyet 27-29 Ocak tarihleri arasında gerçekleştirilecek.
· Güvenlik Uyarısı: Faaliyetin 5 deniz mili yarıçaplı dairesel bir alanda yapılacağı, tatbikat süresince bölgede yer seviyesinden 25 bin fit (yaklaşık 7.620 metre) irtifaya kadar olan hava sahasının “kısıtlı ve tehlikeli” kabul edileceği ilan edildi.

Gerilimli Zemin ve Uluslararası Tepki

İki tarafın tatbikat hamleleri, bölgedeki mevcut askeri hareketlilik ve siyasi gerilim zemininde geldi.

· ABD’nin Ek Güç Konuşlandırması: ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), tatbikat açıklamasından sadece bir gün önce, USS Abraham Lincoln uçak gemisi ve beraberindeki savaş gemilerinin Orta Doğu’ya “bölgesel güvenlik ve istikrarı desteklemek amacıyla” konuşlandırıldığını duyurmuştu.
· BM’den Endişe ve İtidal Çağrısı: Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreter Sözcüsü Stéphane Dujarric, USS Abraham Lincoln’ün konuşlandırılması üzerine Basra Körfezi bölgesindeki askeri yığılmadan dolayı “gerçekten çok endişeli” olduklarını belirtti. Dujarric, “Tüm aktörleri, gerilimi daha da artıracak veya daha geniş bölgedeki çatışmayı ateşleyecek herhangi bir eylemden kaçınmaya” çağırdı.
· İran’dan Sert Sinyaller: İran Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri Komutanı Tümamiral Muhammed Ekberzade, komşu ülkeleri uyararak, “Komşu ülkeler bizim dostlarımızdır, ancak toprakları, hava sahaları veya suları İran’a karşı kullanılırsa, düşman olarak kabul edilecekler” ifadesini kullandı.

Analiz ve İleri Görünüm

Uzmanlar, bu karşılıklı askeri hamlelerin bir ‘güç gösterisi’ ve caydırıcılık savaşının yeni bir evresi olduğunu belirtiyor. ABD, bölge müttefiklerine güven vererek ve hızlı hava gücü konuşlandırma yeteneğini sergileyerek İran’ı baskı altında tutmayı hedefliyor. İran ise, hayati öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndaki askeri varlığı ve kontrole yönelik uyarısıyla, olası bir çatışmanın küresel enerji ticareti üzerindeki potansiyel etkisini hatırlatıyor.

Her iki taraf da açıklamalarında tatbikatların “defansif” ve “rutin” olduğunu vurgulasa da, bu hareketlerin İran’la yapıcı bir diyalog arayışındaki uluslararası diplomasi çabalarını zorlaştırabileceği değerlendiriliyor. Önümüzdeki günlerde hem tatbikatların seyri hem de bölge ülkeleri ve küresel aktörlerin tepkileri yakından takip edilecek.