Daha fazla hava durumu tahmini: 15 günlük hava durumu İstanbul
Bizimle İletişimde Kalın

Sağlık

KKKA kabusu geri döndü, beş kişi yaşamını yitirdi: “Altı ilde tehlike var, cenazelerde önlem alınmalı”

Yayımlandı

üzerinde

Bahar aylarının gelmesi ve ani sıcaklık artışları nedeniyle KKKA hastalığını bulaştıran keneler, Sivas, Amasya, Tokat, Erzincan, Giresun ve Yozgat başta olmak üzere birçok ilde görülmeye başladı.

KKKA virüsü nedeniyle bu ay Sivas’ta tedavi gören 3 kişi, Sivas’ın Koyulhisar ilçesinde bir bebek, Tokat’ta tedavi gören bir bebek hayatını kaybetti.

Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Seyit Ali Büyüktuna, KKKA hastalığı ve hastalığı bulaştıran kenelerle ilgili merak edilen konuları 10 soruda yanıtladı.

KKKA kabusu geri döndü, beş kişi yaşamını yitirdi: "Altı ilde tehlike var, cenazelerde önlem alınmalı" - 1

SORU: KKKA hastalığı nedir ve insanlara nasıl bulaşır?

Büyüktuna: KKKA sıklıkla keneler aracılığıyla insanlara bulaşan, bazı olgularda ölümle seyredebilen önemli bir enfeksiyon hastalığıdır. Bu hastalık genellikle ilkbahar ve yaz aylarında ortaya çıkmakta, özellikle kırsal bölgelerde yaşayan, hayvancılıkla uğraşan insanlarda görülebilmektedir. Hastalık genellikle kenelerin ısırması yoluyla bulaşır. Enfekte doymuş keneleri çıkartırken kenenin bağırsak içeriğinin ciltle temas etmesiyle bulaşabilir. Hasta hayvanların kanı veya vücut sıvılarıyla temas sonrası ortaya çıkabilir. Hastalığa yakalananların kan veya vücut sıvılarına sağlık çalışanlarının temasıyla da bulaş söz konusu olabiliyor.

SORU: Bu virüsü taşıyan keneler hangileridir, genellikle hangi bölgelerde bulunur, farklı bölgelere yayılma riski var mı?

Büyüktuna: Dünya genelinde 900 civarında kene türü var. Bunlardan 700’ü sert, 200’ü yumuşak keneler. Bunların çok azı insanlarda KKKA hastalığına neden olabiliyor. KKKA hastalığı açısından en riskli olan tür “Hyalomma” cinsi dediğimiz keneler. Coğrafi dağılımına baktığımız zaman yine bu kenelerin gezindiği ortamlarda bu hastalığı daha fazla görüyoruz. ‘de vakalar özellikle İç Anadolu’da Kelkit Vadisi dediğimiz alanda, Orta Karadeniz ve Doğu Anadolu’da yoğunlaşmakta. Yayılma potansiyeli olarak değerlendirdiğimiz zaman bir iklim değişikliği söz konusu. İklim değişikliği ve artan hayvan hareketliliği dolayısıyla kenelerin daha önce görülmediği bölgelere yayılmasına neden olabiliyor. Bu da KKKA hastalığının farklı bölgelerde ortaya çıkma riskini artırıyor. Doğa turizmi ve yaylacılık faaliyetleri de risk oluşturmakta. Saman balyalarının başka bölgelere taşınması esnasında da keneler başka bölgelere taşınabilmekte.

ENFEKSİYON HASTALIKLARIYLA BENZER BELİRTİLER YANILTABİLİYOR

SORU: Virüs insan vücudunda nasıl bir etki yaratır, belirtileri nelerdir, temas veya kene tutunmasından sonra ne kadar sürede hastalık belirtileri ortaya çıkar?

Büyüktuna: KKKA hastalığının başlangıç belirtileri birçok enfeksiyon hastalığıyla benzerlik gösteriyor. Zaten en çok yanıldığımız nokta bu kısım. Özellikle çoğu hastada ilk belirtiler arasında halsizlik, üşüme, titreme, yaygın vücut ağrısı, iştahsızlık, baş ağrısı, kas ve eklem ağrıları söz konusu olabiliyor. Bu bulgular birçok viral enfeksiyonun başlangıç bulgularıyla benzeşiyor. Gribal ve burucella enfeksiyonunda ilk akla gelen benzer bulgulara sahip. Hastalık kene tutunmasından yaklaşık 1-3 gün içerisinde 10 güne kadar da uzayabiliyor bu süreç ve hastalık semptomları başlayabiliyor. Bazı hastalarda bulantı, kusma, ishal eşlik edebiliyor. Yine hastalığı ağır geçiren ve viral yükü fazla olan kişilerde ise yüzde 10-15’lik bir gruptur bu kanama bulgularıyla karşımıza çıkabiliyor. Bu kanamalar sıklıkla ağız içi, diş eti, burun kanaması, mide bağırsak kanaması özellikle ölümcül beyin kanamaları şeklinde de kendini gösterebiliyor.

SORU: Kene en çok hangi bölgelere tutunur, vücuda yapışırsa nasıl çıkarılmalı, sağlık kuruluşuna gitmek şart mı, şüpheli bir durumda nereye başvurmalı, ne yapmalı?

KKKA kabusu geri döndü, beş kişi yaşamını yitirdi: "Altı ilde tehlike var, cenazelerde önlem alınmalı" - 2

Büyüktuna: Bize veya acillere başvuran hastalarda kene tutunmalarında çoğunlukla gördüğümüz genellikle kulak arkası, koltuk altları, kasıklar ve diz arkası gibi alanlar. Bunun dışında cilde ilk temas ettiği bacaklarda, kollarda, bazı hastalarımızda saçlı deride de keneleri görebiliyoruz. Kene tutunduğunda bizim istediğimiz hiç vakit kaybetmeden kenenin vücuttan çıkartılması. Çıplak elle keneye asla dokunmayacağız. Bunu bezle, naylonla, poşet ya da eldiven gibi keneyi tutacak bir aparatla vücuda tutunduğu en yakın yerinden tek hamlede çıkartmak önemli bir yaklaşım. Keneyi çıkarttığımız zaman doğaya geri göndermeyeceğiz, alkol içeren ağzı kapalı kutulara atılarak yok edilmeli. Kene tutunan bir kişi kendi çıkartamıyorsa en yakın sağlık kuruluşuna başvurmalı. Kene en kısa sürede vücuttan uzaklaştırılmalı.

SORU: Tarım ve hayvancılıkla uğraşanlar ile doğada vakit geçirenler bu virüs açısından daha mı risk altında?

Büyüktuna: Tarım ve hayvancılıkla uğraşanlar genel anlamda daha çok risk altında. Yaptığımız çalışmalar ve aldığımız hasta analizlerinde en sık gördüğümüz hastalık grubu tarım ve hayvancılıkla uğraşanlar. Hayvan barınaklarında, tarlada, ormanda çalışanlarda kene bulaşma riski artıyor. Mezbaha çalışanları, avcılar, doğa sporu yapanlar en yüksek risk grubunu oluşturuyor.

“KENESAVARLARLA YÜZDE 100 KORUYUCULUK MÜMKÜN DEĞİL”

SORU: Kenelerden korunmak için hangi önlemler alınmalıdır? Beyaz giymek, yere açık renk bir şeyler sermek, pantolonun paçalarını çorapların içine almak ve eve dönüşte vücutta kene kontrolü yapmak yeterli mi? “Kenesavar” diye tabir edilen vücut spreyleri kenelerden korunmada etkili mi?

Büyüktuna: Keneler sivrisinekler gibi insanları ısırıp kaçmıyor, karnını doyurmak için kan emmeye devam ediyor. Gerek insanlarda, gerekse hayvanlardaki süreci bu şekilde doyana kadar vücutta kalıyor. Kenelerden korunmak için en ideali kırsal alanlara gitmemek ama bu mümkün değil. Eğer gidilecekse kenelerin kolaylıkla fark edilebilecekleri açık renkli elbiseler giymekte fayda var. Pantolon paçaları çorabın içerisine sokulmalı. Keneler uçan, zıplayan hayvanlar değiller, tırmanarak hareket ediyorlar. Dolayısıyla ilk bulduğu deri alandan vücut içerisine dağılıyorlar. İnsanlara kene yapışmasını etkili bir şekilde önleyecek kimyasal maddelerle, kenesavarlarla yüzde 100 koruyuculuk mümkün değil.

SORU: KKKA’nın kesin bir tedavisi var mı? Hangi tedavi yöntemleri uygulanıyor? Tedavide başarı oranı nedir?

Büyüktuna: KKKA hastalığı kesin tedavisi olan bir hastalık değil, şu ana kadar etkin bir tedavisi, ya da onaylanmış bir ilacı mevcut değil. Yatan hastalarda destek tedavisi adını verdiğimiz tedaviyi uyguluyoruz. Sıvı elektrolik tedavisi, eksik olan sıvıların yerine konulması. Günlük olarak kan tablosunu takip ediyoruz ve gereken kan desteğini yapıyoruz. Organ fonksiyonlarını takip ediyoruz ve komplikasyonlarını yönetmeye çalışıyoruz. ‘de maalesef olguların yüzde 5’i hastalıktan dolayı kaybediliyor. Bu oran dünyadaki oranlarına göre oldukça düşük. Dünyada yapılan çalışmalarda, literatürlerde yüzde 10 ile 40 arasında mortalite oranı söyleniyor. Bu açıdan bir tık daha iyiyiz ama hastalığın etkin bir tedavisi yok.

SORU: Aşı ve ilaç çalışmaları hakkında bilgi verir misiniz?

Büyüktuna: Yeni ilaç adaylarının çalışmaları devam ediyor, tedavi için Dünya Sağlık Örgütü tarafından onaylı bir aşı yok. Bulgaristan’da 1974 yılında geliştirilen KKKA aşısı var ancak uluslararası düzeyde onaylanmamış bir aşı. Ülkemizde aşı çalışmaları var. Hayvan modellerinde umut verici sonuçlar elde edilmiş ama insan çalışmaları henüz tamamlanmadı.

KKKA kabusu geri döndü, beş kişi yaşamını yitirdi: "Altı ilde tehlike var, cenazelerde önlem alınmalı" - 3

“CENAZE DEFİNİ SIRASINDA KORUYUCU ÖNLEMLERİ ALMAKTA FAYDA VAR”

SORU: KKKA virüsü bulaşıcı mıdır, ne gibi tedbirler alınmalı? Cenazede maske takmak doğru mu? Cenaze nasıl defnedilmeli?

Büyüktuna: KKKA, Dünya Sağlık Örgütü tarafından öncelikli hastalıklar listesine alındı. Bunun önemli nedenlerinden birisi bulaşıcı olması. Özellikle viremik dediğimiz kanda virüs yükünün çok olduğu hastalarda doğrudan kan ya da vücut sıvılarıyla bulaş söz konusu olabiliyor. Özellikle hasta bakımında koruyucu ekipmanlar kullanıyoruz. KKKA hastası öldüğü zaman birtakım önlemler alınması gerekiyor. Bu nedenle cenazelerin hazırlanma işlemlerinin hastanelerde olması gerekiyor. Cenazenin taşınması ve defin sırasında ise koruyucu önlemleri almakta fayda var. Tabutun açılmasına müsaade edilmemesi gerekiyor ve mezarın derinliğinin de en az 2 metre olacak şekilde ayarlanması gerekiyor.

SORU: Bugüne kadar kaç kişi KKKA tedavisi gördü ve kaç kişi hayatını kaybetti?

Büyüktuna: Dünyada her yıl ortalama 10 bin ile 15 bin arasında insan KKKA hastalığı enfeksiyonuna yakalanıyor. Bununla birlikte vakaların büyük bir kısmı da Kovid-19’da olduğu gibi hafif bulgularla seyredebiliyor. Başka ülkelerde yetersiz veri paylaşımı nedeniyle genel rakamlar kayıtlara yansımıyor. ‘de 2002 yılından beri KKKA hastalığına rastlanmakta. 2002 ve 2024 yılları arasında Sağlık Bakanlığı verisine göre, 17 bin 132 vaka görülmüş ve bunlardan 819’u maalesef hayatını kaybetmiştir. Bu yüzde 5’lik bir orana tekabül ediyor. Dünyadaki oranına baktığımız zaman ülkemizdeki ölüm oranı kısmi olarak düşük gözüküyor. Bu yıl hastanemizde ilk olgu nisan ayında görüldü.

Nisan ayından beri 21 KKKA hastamızın takip ve tedavisi yapıldı. Şu an servisimizde 6 hasta yatıyor, 1 hastamızda yoğun bakım ünitesinde yatıyor. Bunlar erişkin hastalar. Çocuk hastalara bakarsak çocuk bölümünde 5 hasta takibi yapılmış ve bunlardan 3’ü hala yatıyor. Şu ana kadar yatırdığımız hastalardan 3’ü hayatını kaybetti.

Okumaya Devam Et
Yorum yapmak için tıklayın

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Sağlık

Doktor Didem: Eksi 30 Derecede, 1,5 Metre Karda Yatan Hastalara Ulaşan Sağlık Kahramanı

Yayımlandı

üzerinde

Doktor Didem: Eksi 30 Derecede, 1,5 Metre Karda Yatan Hastalara Ulaşan Sağlık Kahramanı

29 Ocak 2026 – 14:30

DHA

Van’ın Çaldıran ilçesinde, Türkiye’nin kayıtlara geçen en düşük sıcaklığının ölçüldüğü bu topraklarda, genç bir doktor ve ekibi, kar kalınlığının 1,5 metreyi bulduğu yollarda yürüyerek, evlerinde mahsur kalan hastalara şifa taşıyor.

VAN – Hava sıcaklığının zaman zaman eksi 30 derecenin altına düştüğü, kar kalınlığının yer yer bir insan boyunu aştığı Van’ın Çaldıran ilçesinde, “Evde Sağlık Hizmeti” ekibi adeta bir insanlık dersi veriyor. Araçların çıkamadığı yolları yürüyerek aşan ekip, ulaşılması zor mezralarda yaşayan ve hastaneye gidemeyen yaşlı ve kronik hastaların kapısını çalıyor. Bu zorlu görevin ön saflarında ise 25 yaşındaki Pratisyen Dr. Didem Durgun bulunuyor.

· Kim?: Çaldıran Devlet Hastanesi Evde Sağlık Hizmetleri Birim Sorumlusu Dr. Didem Durgun (25) ve ekibi.
· Ne Yapıyor?: Karla kaplı, ulaşımın neredeyse imkansız olduğu mezralara yürüyerek ulaşıp, evinde mahsur kalan hastaları muayene ediyor, tedavilerini düzenliyor.
· Nerede?: Türkiye’nin en soğuk ilçelerinden biri olan Van’ın Çaldıran ilçesi ve civar köy/mezralar.
· Ne Zaman?: Haftanın 5 günü düzenli olarak bu hizmet veriliyor. Son ziyaret, 29 Ocak 2026 tarihinde gerçekleşti.
· Önemli Detaylar: Kar kalınlığı 1,5 metreyi buluyor. Ekip, bazen araçtan inip 500 metre yürümek zorunda kalıyor. Bölgede 180 hasta düzenli olarak takip ediliyor.

Bir İnsanlık Görevi: Eksi 30 Derecede 35 Kilometrelik Yolculuk

Hikaye, ilçe merkezine 35 kilometre uzaklıktaki Tekindere Mahallesi’ne bağlı Kandil mezrasında yaşayan iki hasta için çıktıkları yola dayanıyor. KOAH ve kalp yetmezliği hastası Çavreş Dağ (65) ile kalp yetmezliği bulunan Sait Canünver (88), ağır kış şartları nedeniyle sağlık kuruluşlarına ulaşamıyordu. Dr. Didem Durgun ve ekibi, araçların ilerleyemediği noktada yollarına yürüyerek devam etti. Kar ayakkabıları ve kalın kıyafetlerle, dondurucu soğuğa meydan okuyarak hastaların evine ulaştılar.

Dr. Durgun, “Türkiye’nin en zorlu coğrafyalarından birinde görev yapıyoruz. Evde Sağlık Hizmetleri doktoruyum. Zorlu kış şartlarında yatağa bağımlı, yaşlı ve kronik hastalığı bulunan hastalarımızı evlerinde ziyaret ederek, gerekli sağlık taramalarını yapıyoruz. Gerekli durumlarda uzman doktorlarımızla online olarak hastalarımızı birlikte değerlendiriyoruz” dedi.

“Bazen 500 Metre Karda Yürüyoruz”

Çaldıran’da kar sadece bir engel değil, aynı zamanda günlük bir mücadele alanı. Dr. Durgun, yaşadıkları zorlukları şu sözlerle anlatıyor: “Aracımız her evin önüne gidemiyor. Bu nedenle bazen 300-500 metre karda yürüyerek hastalarımızı ziyaret ediyoruz. Karlı günlerde yolda kaldığımız da oluyor. Yol açıldıktan sonra hastalarımıza ulaşabiliyoruz.”

Ekibin karşılaştığı tek zorluk hava koşulları değil. Dr. Durgun, “Bazen gittiğimiz mahalle ve mezralarda sokak köpeklerinin saldırılarına maruz kalabiliyoruz. Bu nedenle hasta yakınlarıyla önceden iletişime geçiyoruz” ifadelerini kullanıyor.

180 Hastanın Umudu: “Memleketime Hizmet Etmek Gurur Verici”

Dr. Didem Durgun, mezun olduktan sonra ilk görev yeri olan memleketi Van’da çalışmaktan büyük mutluluk duyuyor. Kendi hemşerilerine hizmet etmenin gururunu yaşadığını belirten Durgun, “Hastaneye ulaşamayan hastalarımıza ulaşıp, onlara sağlık hizmeti sunmak bizi de mutlu ediyor” diyor.

Çaldıran Devlet Hastanesi Evde Sağlık Hizmetleri Birimi olarak, ilçeye bağlı 105 mahalle ve mezrada yaşayan, çoğunluğu 65 yaş üstü 180 hastaya düzenli olarak hizmet götürdüklerini aktaran Durgun, her gün bir güzergah belirleyerek hastaları tek tek ziyaret ettiklerini, gerekirse ambulansla hastaneye sevk işlemlerini de organize ettiklerini sözlerine ekliyor.

 “Allah Sizden Razı Olsun”: Hasta Yakınlarının Minnettarlığı

Yapılan bu fedakar hizmet, hasta ve hasta yakınlarının yürekten duaları ve teşekkürleriyle karşılık buluyor. Kalp yetmezliği hastası Sait Canünver’in oğlu Hanifi Cangünver, “Bu zorlu kış şartlarında, kar kış demeden babamın kapısını çalan, onun sağlığıyla ilgilenen tüm sağlık çalışanlarına minnettarız. Allah onlardan razı olsun” diyerek hislerini ifade etti.

Dr. Didem Durgun ve ekibinin hikayesi, sadece bir sağlık hizmetinin ötesinde, insan sevgisinin, mesleki sadakatin ve dayanışmanın Türkiye’nin en ücra köşelerinde bile nasıl hayat bulduğunun canlı bir kanıtı olarak hafızalara kazınıyor.

Okumaya Devam Et

Magazin

Sosyal medya fenomenlerine tepki: “Peynir ve süt paylaşımları yanlış, bilimsel gerçeklerden uzak”

Yayımlandı

üzerinde

Sosyal medya fenomenlerine tepki: “Peynir ve süt paylaşımları yanlış, bilimsel gerçeklerden uzak”

FatihDoganMedya – Haber | 28 Ocak 2026, 11:37

Son dönemde sosyal medyada yayılan peynir ve ambalajlı süt ürünleri paylaşımlarına Ulusal Süt Konseyi Araştırma ve Danışma Kurulu’ndan sert tepki geldi. Kurul başkanı, bazı fenomenlerin etiketler üzerinden yaptığı yorumların tüketiciyi yanlış yönlendirdiğini ve “kamuoyunda bilgi kirliliği” yarattığını vurguladı.

“Etkileşim kaygısı bilgi kirliliğine dönüştü”

Ulusal Süt Konseyi (USK) temsilcileri, özellikle ambalajlı ürünlerin içindekiler kısmında yer alan katkı maddeleriyle ilgili sosyal medya paylaşımlarının, mevzuatta kullanımına izin verilen katkıları “zararlı” gibi gösterdiğini belirtti. Kurul yetkilileri, gıda güvenliğinin risk analizleri ve bilimsel veriler ışığında değerlendirildiğini, bu tür iddiaların dayanağı olmadığını söyledi. Tüketicilere ise ilk adım olarak etiket okumaları çağrısı yapıldı.

Üretici ve sektör temsilcilerinin endişesi

Sektör paydaşları ve bazı üretici dernekleri de sosyal medyada yayılan iddiaların haksız rekabete ve tüketicide gereksiz paniğe yol açtığını ifade ediyor. Üreticiler, mevzuata uygun üretim yapan ambalajlı ürünlerin üretim, depolama ve dağıtım zincirinde sıkı denetimlere tabi olduğunu hatırlatarak, asılsız iddiaların markalara ve tedarik zincirine zarar verdiğini belirtiyor

USK açıklamasında, Türk Gıda Kodeksi’nde izin verilen katkı maddelerinin hangi amaçla ve hangi miktarda kullanılacağının açıkça düzenlendiği hatırlatıldı. Ayrıca Tarım ve Orman Bakanlığı’nın denetimleri ile uygunsuz üretim yapan işletmelerin tespit edildiğinde kamuoyuyla paylaşıldığı, dolayısıyla tek tek iddiaların mevzuat ve denetim mekanizmaları çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği belirtildi. Uzmanlar, sosyal medya gönderilerinin teknik detayı atlayıp yalnızca korku dili kullanmasının tüketicinin sağlıklı karar vermesini zorlaştırdığını söylüyor.

Tüketici ne yapmalı?

  • Ürünü satın almadan önce içindekiler ve besin değerleri tablosunu kontrol edin.

  • Şüpheli bulduğunuz bir durum varsa ürünü üretici hattına veya Tarım ve Orman İl/İlçe Müdürlüğü’ne bildirin.

  • Sosyal medyada paylaşılan iddiaları tek başına doğru kabul etmeyin; resmi kurum açıklamalarını ve bağımsız denetim sonuçlarını gözden geçirin.

Türkiye’de zaman zaman peynir ve süt üretiminde uygunsuz uygulamalar tespit edilebiliyor; bu tür tespitler resmi denetimler sonucunda ilan ediliyor. Ancak uzmanlar, istisnai vakalardan yola çıkarak tüm ambalajlı ürünleri “sağlıksız” ya da “sahte” gibi genellemelerle yaftalamanın yanlış olduğu uyarısında bulunuyo

Okumaya Devam Et

Sağlık

Anne Sütüne Kadar Sızan Görünmez Tehlike: Mikroplastikler İnsan Sağlığını Nasıl Tehdit Ediyor?

Yayımlandı

üzerinde

Anne Sütüne Kadar Sızan Görünmez Tehlike: Mikroplastikler İnsan Sağlığını Nasıl Tehdit Ediyor?

Tarih: 25.12.2025 Saat: 10:00 Okuma Süresi: 4 dk


“Mikroplastik artık bir çevre değil, doğrudan bir sağlık sorunu.” Çevre Yönetimi Uzmanı Sara Sajedi

Bilim insanları tarafından yeni yapılan araştırmalar, mikroplastiklerin anne sütü de dahil olmak üzere soframıza gelen pek çok temel gıdada bulunduğunu ortaya koyuyor. Dünya genelinde hızla yayılan bu kirlilik, sadece çevre için değil, doğrudan insan sağlığı için de kritik bir tehdit haline gelmiş durumda.

Mikroplastikler Doğal Gıdalarımıza Nasıl Sızıyor?

Bilim dünyasını sarsan araştırmalar, plastiğin hayatımıza ne denli nüfuz ettiğini gözler önüne seriyor. Anne sütü, plasenta ve insan kanında dahi tespit edilen mikroplastikler, artık sadece denizlerin ve toprağın değil, insan vücudunun da bir parçası haline gelmiş durumda.

Bu küçük partiküller gıdalara birden fazla yoldan bulaşıyor. Tarım yapılan topraklar, plastik atıklarla ve sentetik giysilerden yayılan liflerle kirleniyor. Plymouth Üniversitesi’nde yapılan bir çalışma, mikroplastiklerin, bitkilerin köklerindeki koruyucu bariyeri aşarak turp gibi sebzelerin yenilebilir kısımlarına kadar ulaştığını kanıtladı. Benzer şekilde, havada uçuşan mikroplastikler, hayvan yemlerine ve açıkta duran gıdalara karışabiliyor.

· Süt ve Süt Ürünleri: Araştırmalar, mikroplastiklerin süt ve süt ürünlerine, hayvan yeminden, sağım ekipmanlarından veya işleme süreçlerinden bulaşabileceğini gösteriyor. Özellikle uzun süre olgunlaştırılan peynirlerde, su kaybı nedeniyle bu partiküllerin konsantrasyonu daha da artıyor.
· Şişelenmiş Su: Concordia Üniversitesi araştırmasına göre, düzenli olarak şişelenmiş su tüketen bir kişi, musluk suyu içen birine kıyasla yılda 90 bin adet daha fazla mikroplastik partiküle maruz kalıyor.
· Deniz Ürünleri: Özellikle midye ve istiridye gibi kabuklu deniz canlıları, suyu filtreleyerek beslenmeleri nedeniyle yüksek miktarda mikroplastik biriktirebiliyor.

Gıdalardaki Mikroplastik Kaynakları
•Sebze ve Meyveler: Kirli toprak ve sulama suyu yoluyla.
•Süt ve Peynir: Hayvan yemi, ekipman ve işleme sırasında.
•İçme Suyu: Plastik şişe ve dağıtım borularından.
•Deniz Mahsülleri: Kirli deniz suyundan.
•Paketli Gıdalar: Plastik ambalaj temasından.

Günlük Hayatta Mikroplastiklere Maruz Kalma Yollarımız

Mikroplastiklere maruziyetimiz sadece yediklerimizle sınırlı değil. Yapılan son çalışmalar, insanların zamanlarının ortalama %90’ını geçirdiği kapalı mekanlarda bile ciddi risk altında olduğunu ortaya koydu. Halı, perdeler, sentetik kumaşlı mobilyalar ve plastik içeren tüm eşyalar, zamanla aşınıp havaya mikroskobik plastik parçacıklar salıyor.

Bu durum özellikle otomobil kabinlerinde daha tehlikeli boyutlara ulaşıyor. Küçük ve kapalı bir alan olan araç içi, plastikten yapılmış torpido, direksiyon, koltuk kumaşları gibi birçok parçanın güneş ışığı ve sürtünmeyle parçalanması sonucu, ev ortamına kıyasla 4 kat daha yoğun mikroplastik partikül barındırabiliyor. Araç kullanırken veya seyahat ederken farkında olmadan bu partikülleri soluyoruz.

Soluduğumuz Hava: Fransa’da yapılan bir araştırma, yetişkin bir bireyin sadece kapalı mekanlardan günde 68 bin adet mikroplastik partikül soluyabileceğini öngörüyor. Bu partiküller akciğerlerin derinliklerine kadar ulaşabiliyor.

Tenimize Temas Edenler: Cilt bakım ürünlerindeki mikroboncuklar (yasaklanmış olsa da bazı ürünlerde hala bulunabiliyor) ve sentetik giysiler de temas yoluyla vücuda girebilen mikroplastik kaynakları arasında gösteriliyor.

Mikroplastikler Hangi Hastalıklara Yol Açabilir?

Mikroplastiklerin insan sağlığı üzerindeki uzun vadeli etkileri henüz tam olarak anlaşılamamış olsa da, mevcut bilimsel bulgular endişe verici bir tablo çiziyor. Bu küçük parçacıklar, fiziksel varlıklarının yanı sıra, üzerlerine yapışan ağır metaller, kalıcı organik kirleticiler ve plastiğe esneklik kazandırmak için eklenen ftalatlar, Bisfenol A (BPA) gibi hormon sistemini bozucu kimyasallar da taşıyabiliyor.

Araştırmalar, mikroplastiklerin vücutta şu potansiyel hasarlara yol açabileceğini gösteriyor:

· Kronik İltihaplanma ve Oksidatif Stres: Vücut, yabancı bir madde olarak gördüğü plastik parçacıklarla savaşmak için sürekli bir iltihabi reaksiyon başlatabilir. Bu durum, zamanla hücrelere zarar verebilir.
· Kalp-Damar Hastalıkları: Mart 2024’te yayınlanan bir araştırma, şah damar dokusunda mikroplastik bulunan bireylerin, bulunmayanlara kıyasla gelecek üç yıl içinde kalp krizi, felç geçirme veya ölüm riskinin 2 kat daha fazla olduğunu ortaya koydu.
· Hormonal (Endokrin) Bozukluklar: Taşıdıkları kimyasallar nedeniyle üreme sağlığını olumsuz etkileyebilir, doğurganlık sorunlarına ve gelişimsel bozukluklara zemin hazırlayabilir.
· Bağırsak Mikrobiyotasında Değişim: Bağırsaktaki faydalı bakteri dengesini bozarak iltihabi bağırsak hastalıkları gibi sorunlarla ilişkilendirilebilir. Hatta bağırsak-beyin ekseni üzerinden depresyon riskini artırabileceğine dair bulgular mevcut.
· Nörotoksik Etki: Hayvan çalışmaları, nanoplastiklerin kan-beyin bariyerini aşarak beyin dokusuna yerleşebildiğini ve nöronlarda hasara yol açabildiğini göstermiştir.

Bilim İnsanları ve Uzmanlardan Çağrı: Acilen Harekete Geçilmeli

Konuyla ilgili çalışmalar yürüten bilim insanları, durumun aciliyetine dikkat çekiyor. Concordia Üniversitesi’nden Sara Sajedi, “Bu artık bir çevre değil, doğrudan bir sağlık sorunu” diyerek plastik kullanımının azaltılması çağrısında bulunuyor. Uzmanlar, tek kullanımlık plastik şişelere yönelik daha katı yasal düzenlemeler yapılması, üreticilerin ürünlerinin tüm yaşam döngüsünden sorumlu tutulması ve tüketicilerin bilgilendirilmesi için zorunlu etiketleme sisteminin getirilmesi gerektiğini savunuyor.

Tüketiciler olarak, maruziyetimizi azaltmak için bireysel olarak atabileceğimiz adımlar şunlar olabilir:

1. Cam ve Paslanmaz Çelik Alternatiflere Yönelin

· Su taşımak ve saklamak için cam şişe veya matara kullanın.
· Yiyecekleri saklamak için cam veya seramik kapları tercih edin.
· Çay, kahve gibi sıcak içecekler için tek kullanımlık plastik bardaklardan kaçının.

2. Ev ve Araç İçi Havanızı İyileştirin

· Evinizi düzenli olarak havalandırın.
· Mümkün olduğunca doğal liflerden (pamuk, yün, keten) yapılmış tekstil ürünleri (perde, döşeme, giysi) kullanın.
· HEPA filtreli bir hava temizleyici kullanmayı değerlendirin.

3. Alışveriş Alışkanlıklarınızı Gözden Geçirin

· Pazara file veya bez torba ile gidin.
· Meyve ve sebzelerin plastik ambalajlı olanlarını tercih etmeyin.
· Şişelenmiş su tüketimini mümkün olduğunca azaltın, musluk suyu için kaliteli bir filtre kullanın.

4. Gıda Hazırlama ve Saklama Koşullarına Dikkat Edin

· Plastik ambalajlı gıdaları, özellikle ısıtırken veya pişirirken ambalajından çıkarın. Isı, plastikten gıdaya kimyasal geçişini hızlandırır.
· Mümkünse taze, işlenmemiş ve yerel ürünleri tercih edin.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar