GÖZALTI İŞKENCESİ BİTEN SUMUD AKTİVİSTLERİ ÜÇ ÖZEL UÇAKLA İSTANBUL’A GETİRİLDİ

TARİH: 21 Mayıs 2026, Perşembe
SAAT: 20:45

İsrail’in, Gazze’ye insani yardım götürmek için uluslararası sularda seyrederken “korsanlık” olarak nitelendirilen bir müdahaleyle alıkoyduğu 422 aktivist, İstanbul Havalimanı’na indi. Aktivistlerden 85’i Türk vatandaşıydı.

Küresel Sumud Filosu’nda yer alan ve İsrail ordusu tarafından gözaltına alınan aktivistleri taşıyan üç özel Türk Hava Yolları (THY) uçağı, bu akşam saatlerinde İstanbul Havalimanı’na iniş yaptı. Uçaklarda, 85’i Türk vatandaşı olmak üzere toplam 422 aktivist bulunuyordu.

İnişin ardından aktivistler, havalimanının VIP salonunda yakınları ve yetkililer tarafından karşılandı. Yaralanan bazı aktivistler, havalimanında hazır bekletilen ambulanslara alındı. Karşılama töreninin ardından aktivistlerin, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından başlatılan soruşturma kapsamında ifade vermek üzere Adli Tıp Kurumu’na götürülmeleri bekleniyor.

NE OLMUŞTU? KRONOLOJİ VE SAYILAR

· Başlangıç: “2026 Bahar Misyonu” adı verilen sefer, 12 Nisan’da İspanya’nın Barselona kentinden başladı.
· Güzergah: İtalya’nın Sicilya Adası’ndaki katılımlarla büyüyen filo, 26 Nisan’da buradan ayrıldı.
· Müdahale: 29-30 Nisan’da Girit Adası açıklarında İsrail ordusunun saldırısına uğradı.
· Gemiler ve Aktivistler: 50’den fazla gemiden oluşan filoda 44 ülkeden 428 aktivist bulunuyordu.
· İlk Dönüş: İlk etapta 59 aktivist 1 Mayıs’ta İstanbul’a dönmüştü.
· Son Dönüş (21 Mayıs): 85’i Türk, toplam 422 aktivist üç özel uçakla İstanbul’a ulaştı.
· Alıkonulanlar: İki aktivistin (Saif Abu Keshek ve Thiago Avila) İsrail’deki sorgusu sürüyor.
· Gözaltı Süresi ve Muamele: Aktivistler yaklaşık üç hafta boyunca İsrail’deki gözaltı merkezlerinde tutuldu ve kötü muameleye maruz kaldı.
· Uluslararası Tepki: Türkiye ve 11 ülke saldırıyı ortak bildiriyle kınadı; İrlanda ve İtalya’dan sert açıklamalar geldi.

GÖZALTINDA İŞKENCE İDDİALARI

Aktivistler, İsrail’deki gözaltı sürecinde ciddi insan hakları ihlalleriyle karşılaştıklarını belirtti:

· İsrail’in aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, elleri arkadan bağlı halde yerde diz çökmüş aktivistlere sözlü tacizde bulunarak İbranice “İsrail’e hoş geldiniz, biz buranın efendileriyiz” dedi.
· İtalyan gazeteci Alessandro Mantovani, “Bizi dövdüler, tekmelediler, yumruk attılar ve ‘İsrail’e hoş geldiniz’ diye bağırdılar” dedi.
· İtalyan milletvekili Dario Carotenuto, “Gerçekten zordu. Bizi numaralarla çağırdılar. Tüfekleri üzerimize doğrultmuşlardı. Hayatımın en uzun saniyeleriydi” ifadelerini kullandı.
· En az iki aktivistin kauçuk mermiyle vurularak hastaneye kaldırıldığı, onlarca kişinin ise kaburga zedelenmesine bağlı nefes alma sıkıntısı yaşadığı bildirildi.

“KORSANLIK” EYLEMİNE ORTAK KINAMA

Türkiye Dışişleri Bakanlığı, saldırının hemen ardından yaptığı açıklamada olayı “uluslararası sularda seyrüsefer serbestisi ilkesinin ihlali” ve “bir korsanlık eylemi” olarak nitelendirerek kınadı. Bakan Hakan Fidan, “özel uçak seferleriyle vatandaşlarımızı ve üçüncü ülke katılımcılarını ülkemize getireceğiz” açıklamasını yaparak güçlü bir diplomatik irade ortaya koydu.

Bu tavır uluslararası alanda da karşılık buldu. Türkiye’nin öncülüğünde Brezilya, Ürdün, Malezya, İspanya, Pakistan ve Güney Afrika Cumhuriyeti’nin de aralarında bulunduğu 12 ülke, ortak bir bildiri yayımlayarak “barışçıl ve sivil bir insani girişim olan Küresel Sumud Filosu’na yönelik İsrail saldırısını en güçlü biçimde kınadı”. Açıklamada, “uluslararası hukukun muhafaza edilmesi ve hesap verebilirliğin sağlanması” çağrısı yapıldı.

İrlanda Cumhurbaşkanı Catherine Connolly’nin kız kardeşi Dr. Margaret Connolly’nin de “İsrail tarafından yasa dışı şekilde kaçırılanlar” arasında olduğu organizatörler tarafından duyuruldu. Connolly, Londra’da yaptığı açıklamada, kız kardeşinin gözaltında olduğu haberini almanın “üzücü” olduğunu söyledi.

SUMUD FİLOSU NEDİR?

Küresel Sumud Filosu, adını Arapça’da “kararlılık” ve “dayanıklılık” anlamına gelen sumud kelimesinden alan, tamamen sivil bir insani yardım girişimidir. 2025 yılının ortalarında, İsrail’in Gazze Şeridi’ne uyguladığı ablukayı barışçıl yollarla kırmak ve bölgeye yaşamsal insani yardım malzemesi ulaştırmak amacıyla kuruldu. Filo, 44’ten fazla ülkeden binlerce gönüllüyü bir araya getiren tarihin en büyük sivil deniz konvoyudur. Bu misyon, İsrail’in 2007’den beri devam eden ve bölge halkını açlığın eşiğine getiren yasa dışı ablukasına karşı uluslararası bir sivil tepki olarak görülüyor.

ANALİZ: DEVLET KARARLILIĞI VE SİVİL DİRENİŞ

Türkiye’nin, diplomatik girişimlerin ötesine geçerek kendi imkanlarıyla özel uçak seferleri düzenlemesi, Ankara’nın konuya verdiği önemi ve vatandaşlarının güvenliğini sağlama konusundaki kararlılığını göstermektedir. Bu durum, uluslararası hukukun çiğnendiği bir olayda, devlet kapasitesinin ve siyasi iradenin nasıl etkin bir şekilde kullanılabileceğinin somut bir örneğidir.

Öte yandan, aktivistlerin maruz kaldığı kötü muamelenin giderek daha fazla belgelenmesi, İsrail üzerindeki uluslararası baskının dozunu artırmaktadır. 12 ülkenin ortak kınama bildirisi, İsrail’in Akdeniz’deki eylemlerine karşı oluşan geniş çaplı diplomatik tepkinin altını çizmektedir. Sumud Filosu, fiziksel olarak ablukayı delmeyi başaramasa da, amacına ulaşarak dünya kamuoyunun dikkatini Gazze’deki insani krize çekmeyi başarmıştır.