Sağlık
Bilim insanı sıraladı: Sağlıklı zannedilen ultra işlenmiş 6 yiyecek

Araştırmalar aşırı işlenmiş gıdaların tüketildiği beslenme düzenlerinin kalp damar hastalıkları, metabolik hastalıklar ve hatta ruhsal bozukluklar da dahil olmak üzere 30’dan fazla sağlık sorununa yol açma riskini artırdığını ortaya koyuyor.
Cips ve şekerli atıştırmalıkların ultra işlenmiş yiyecekler olduğu ve sağlığa zarar verebileceği yaygın biliniyor. Ancak bazı paketlenmiş ve işlenmiş yiyeceklerin etiketlerinde yer alan sağlık iddiaları, hangi ürünlerin yararlı, hangilerinin zararlı olduğuna karar vermeyi zorlaştırabiliyor.
Gıda ve beslenme alanında uzman bilim insanı ve Yeni Güney Galler Üniversitesi’nde öğretim üyesi Dr. Emma Beckett, BBC Science Focus dergisinde kaleme aldığı yazıda, çoğu insanın “sağlıklı” zannettiği, ancak aslında işlenmiş gıda kategorisinde yer alan ürünleri sıraladı.
Paketli hazır yemekler
Marketlerdeki paketlenmiş hazır yemekler dengeli bir öğün sağlayabilecek kısayollar olarak pazarlanıyor. Ancak Dr. Beckett, “Hazır yemekler genellikle koruyucu maddeler ve dengeleyiciler içerir ve özellikle stabilite, gıda güvenliği ve lezzet artırma amaçlarıyla tuz oranı yüksektir” diye yazdı.
“Üreticiler daha az malzeme kullanırsa hazır yemekler yaratmak daha kolay ve ucuzdur. Bu, bu ‘yemeklerin’ genellikle dengesiz ve sebze açısından düşük olmasına yol açar.”
Bitki sütleri
Bitkisel sütler de süt ürünlerine alternatif olarak pazarlanırken, bunların ‘bitkisel’ olması daha sağlıklı bir seçenekmiş gibi görünmeleriyle sonuçlanıyor. Ancak gıda uzmanının görüşü farklı.
“Süt ürünleri asgari düzeyde işlenirken, bitkisel sütler aşırı işlenir. Bitkiler ısıtılır, suyu çıkarılır, toz haline getirilir ve yüzde 2 kadar düşük seviyelerde suda yeniden oluşturulur. Kalsiyum gibi temel besinler daha sonra eklenir ancak dibe çöker. Karton iyi ve sık çalkalanmazsa, dışarı çıkmazlar.”
Beckett ayrıca, “Bitkisel sütler, geleneksel sütü içemeyen veya içmek istemeyen kişiler için olmazsa olmazdır, ancak tüketimlerinin uzun vadeli etkileri yeterince incelenmemiştir. Bilgilerin çoğu, onlardan yapılan sütten değil, bitkilerin tamamı üzerinde yapılan çalışmalardan geliyor.”
Et ikameleri
Özellikle işlenmiş et tüketimini azaltmanın genel sağlığı iyileştirdiği biliniyor. Ancak eti neyle değiştirdiğiniz de önemli. Bitkisel sütleri gibi bazı bitkisel et ikameleri de “bitkilerden yapılmış” olmalarından dolayı “sağlık maskesi” takabiliyor.
Beckett bu noktada cipslerin ve bazı şekerlemelerin de bitkilerden yapıldığını, yani bitkiden elde edilen ürünlerin de sağlıklı olmayabileceğini vurguluyor.
“Fayda bitkileri doğal halleriyle yemekten gelir, yapay et oluşturmak üzere işlenen bitki içeriklerinden değil.”
Yemek yerine geçen içecekler
Reklamlarda tüketicileri tok tuttuğu ve zayıflamaya yardımcı olduğu iddiasıyla içecek şeklinde çeşitli öğün ikameleri tanıtılıyor. Bu ürünler aynı zamanda yoğun iş temposunda yemek yemeye vakit bulamayan bireylerin öğünlerini sağlıklı şekilde hızlı yoldan karşılamasını sağlamak üzere pazarlanıyor.
Beckett bu konuda, “Hastalık veya yaralanma, iştah düşüklüğü veya basit uygulama zorunluluğu gibi bazı durumlarda bunları bir mecburiyet haline getirebilir. Ancak, vücudumuzun ihtiyaç duyduğu tüm temel besinleri içerseler de, birkaç başka yönden eksiktirler” dedi.
“Doğal gıdalar sağlığı desteklediği bilinen bileşikleri (biyoaktifler) içerir. Yemek yerine geçenler ayrıca, yediğimiz şeyin tadını çıkarmamıza ve aynı şeyi tekrar tekrar tüketme riskini yaymamıza yardımcı olan çeşitlilikten yoksundur. Bu nedenle, diğer gıdalarla dengelenmeleri ve bunlara çok fazla güveniliyorsa profesyonel tavsiye alınması önemli.”
Kahvaltılık gevrekler
Beckett kullanımı giderek yaygınlaşan kahvaltılık gevreklerin durumunu ise “karışık” diye niteledi.
“Asgari düzeyde işlenmiş, şeker oranı düşük ve yulaf ve rendelenmiş buğday gibi örnekler sağlık yararlarıyla ilişkilendirilmiştir. Ancak diğerleri çok işlenmiş ve şeker oranı yüksek olanlardır. Bu da onları kahvaltıdan çok tatlıya benzetir.”
Granola/protein barlar
Bilim insanına göre granola ve protein barların sağlık sonuçları da karmaşık olabilir. “Barlar son derece işlenmiş olabilir ve tuz, şeker ile katkı maddelerini fazla içeriyor olabilir. Ancak yine de bağlam büyük bir rol oynuyor” diyen gıda uzmanı şöyle ekledi:
“Bu barlar tam gıdaların yerini alıyorsa, muhtemelen sağlık açısından iyi bir seçim değil. Ancak ‘çöp’ gıdaların yerini alıyorsa, o zaman bazı faydalar sağlayabilirler.”
Sağlık
FSM Köprüsü endometriozis farkındalığı için sarı ışıklarla aydınlatıldı
FSM Köprüsü endometriozis farkındalığı için sarı ışıklarla aydınlatıldı
25.03.2026 – 22:29

İstanbul’un simge yapılarından Fatih Sultan Mehmet Köprüsü, endometriozis farkındalığı için sarı ışıklarla aydınlatıldı. Türkiye Endometriozis ve Adenomyozis Derneği öncülüğünde yürütülen çalışmalar kapsamında gerçekleştirilen uygulama, Endometriozis Farkındalık Ayı çerçevesinde hayata geçirildi.
Uygulamanın, hastalığın toplumda daha görünür hale gelmesine katkı sunması amaçlandı. Yetkili kurumlardan alınan izinler doğrultusunda yapılan ışıklandırma sonrası köprü, gece boyunca sarı renge büründü. Sarı ışıklarla aydınlatılan FSM Köprüsü, dronla da havadan görüntülendi.
Endometriozis, birçok kadının yaşam kalitesini etkileyen önemli sağlık sorunları arasında yer alıyor. Bu tür farkındalık çalışmalarıyla hem hastalığa dikkat çekilmesi hem de erken tanı ve bilinçlenmenin desteklenmesi hedefleniyor. Köprüde gerçekleştirilen sembolik aydınlatma, farkındalık mesajını İstanbul semalarına taşıdı.
Sağlık
Ambulans şoförü Gülser: Direksiyonda saniyelerle yarışıyoruz
Ambulans şoförü Gülser: Direksiyonda saniyelerle yarışıyoruz
Tarih.Saat: 08 Mart 2026 · 09:41.

Antalya’da 112 Acil Sağlık Hizmetleri ekiplerinde görev yapan ambulans şoförü Gülser Akıtürk, direksiyon başında geçen her saniyenin hayatla ölüm arasında fark yaratabildiğini söyledi. Akıtürk, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’nde mesleğinin zorluklarını ve ekip olarak yaşadıkları yoğunluğu anlattı.

Ekip işi, zaman yarışı
Akıtürk, sağlık sektöründe 16 yıllık tecrübesi olduğunu; ambulans şoförlüğünü ise son 3 yıldır yaptığını belirtti. Görev sırasında yalnızca “araç kullanmak” değil, aynı zamanda arka kabindeki ekibin hızlı ve güvenli müdahalesine zemin hazırlamanın da sorumluluğunu taşıdığını vurguladı. “Direksiyon başına geçtiğimizde saniyelerle yarışıyoruz; çünkü arka kabinde hayata tutunmaya çalışan bir hasta ve onu bekleyen aileler var” dedi.

Ayrımcılık ve önyargılarla mücadele
Akıtürk, zaman zaman “kadın ambulans kullanabilir mi” gibi önyargılarla karşılaştıklarını ancak bunun görevini ve ekip ruhunu etkilemediğini ifade etti. Yol verme sorunları veya ambulans içinde hasta olup olmadığını sorgulayan sürücülerle zaman zaman karşılaştıklarını, fakat mesai başladığında kendisini “işini bilen bir sağlık çalışanı” olarak gördüğünü söyledi.

Ekip arkadaşları ve görev tanımı
Akıtürk’ün ekibinde doktor Ela Zülal Karatoy ve acil tıp teknisyeni Hatice Yılmaz bulunuyor. Hatice Yılmaz, olay yerinde ilk müdahaleyi yaptıklarını, ortamın çoğu zaman yoğun ve stresli olduğunu; müdahale sonrası hastayı hızla ambulansa alıp en yakın sağlık kuruluşuna ulaştırmaya çalıştıklarını anlattı. Doktor Karatoy ise 112 servisinin sahaya çıkan bir hizmet olduğunu hatırlatarak, “Hasta size gelmiyor, siz hastanın ayağına gidiyorsunuz” diye konuştu.

Sonuç: Görünmeyen kahramanlar
Akıtürk ve ekibi, 8 Mart vesilesiyle kadına yönelik şiddetin sona ermesi temennisinde bulunurken, toplumun acil sağlık ekiplerinin çalışma koşullarına ve zamana karşı yürüttükleri mücadeleye dikkat çekilmesini istedi. Vatandaşlardan ambulanslara yol vermede ve acil ekiplerin çalışmalarına saygı göstermede daha dikkatli olmaları talep edildi.
Sağlık
Ramazanda sağlıklı beslenme önerileri
Ramazanda sağlıklı beslenme önerileri
FatihDoganMedya
Tarih.Saat: 21.02.2026 – 07:00

İSTANBUL — Ramazan ayında beslenme düzenindeki değişiklikler doğru yönetilmediğinde halsizlik, sindirim sorunları ve kilo dalgalanmalarına yol açabiliyor. İstanbul Kültür Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü araştırma görevlisi Rabia Bağlayıcı’nın vurguladığı gibi; doğru planlama, açlığın metabolik etkilerini dengeler ve orucun kısa vadeli olumlu etkilerini güçlendirebilir.
Sahur: atlanmamalı — ne yenmeli?
Sahur, gün boyu enerji ve kas korunumu için kritik bir öğün; atlanması kan şekerinde dalgalanmaya ve konsantrasyon kaybına yol açabilir. Sahurda şu öğelere öncelik verin:
-
Tam tahıllı ekmek, yulaf veya bulgur gibi kompleks karbonhidratlar (uzun süre tokluk).
-
Yumurta, yoğurt, süt veya peynir gibi kaliteli protein kaynakları.
-
Ceviz, badem gibi kuruyemişler ve zeytinyağı gibi sağlıklı yağlar.
-
Bol su; kafeinli içeceklerden ve gazlı içeceklerden kaçının.

İftar: yavaş başlayın, denge kurun
İftara su ve 1–2 hurma ile başlamak mideyi rahatlatır. Ana öğünde tabak denge prensibini uygulayın: proteinin (et, tavuk, baklagil), sebzenin ve kompleks karbonhidratın (tam tahıl, bulgur, kepekli makarna) dengeli dağılımı hem kilo kontrolünü hem enerji dengesini destekler. Aşırı yağlı ve şerbetli tatlılar yerine meyve veya hafif sütlü tatlılar tercih edin; kızartmalardan kaçının veya porsiyonları küçültün. Hafif pişirme yöntemleri (haşlama, fırın, ızgara) sindirimi kolaylaştırır.
Hareket ve sindirim: çok ağır egzersizden kaçının
Tamamen hareketsiz kalmak metabolizmayı yavaşlatır; iftardan 1–2 saat sonra yapılacak 20–30 dakikalık hafif yürüyüşler hem sindirimi kolaylaştırır hem de enerji dengesine katkı sağlar. Yoğun antrenmanlar, susuzluk ve yorgunluk riskini artırabileceğinden, yoğun egzersizleri iftar sonrası daha geç saatlere veya oruç dışı günlere kaydırmak daha güvenlidir.
Kronik hastalıklar ve ilaç kullananlar: doktorla plan yapın
Diyabet, hipertansiyon veya kalp hastalığı olan kişiler, oruç kararı almadan önce mutlaka hekimleri ve/veya diyetisyenleri ile görüşmelidir. Kan şekeri yönetimi, ilaç zamanlamasının düzenlenmesi ve risk değerlendirmesi kişiye özel planlama gerektirir; özellikle diyabetli bireyler için sahurun geç saatlerde alınması, düşük glisemik indeksli besin seçimi ve kan şekeri takibi hayati önem taşır. Uluslararası kılavuzlar da oruç tutacak diyabetliler için bireyselleştirilmiş yaklaşımlar öneriyor.
Pratik ipuçları — hızlı kontrol listesi
-
Sahuru atlamayın. Gün boyunca enerji için sahur şart.
-
Sıvı tüketimini dağıtın. İftar ile sahur arası su tüketimini düzenleyin; aşırı sıvıyı tek seferde tüketmeyin.
-
Porsiyon kontrolü yapın. Hızlı yemek daha fazla kalori demektir — yavaş çiğneyin.
-
Tatlıda seçici olun. Şerbetli ağır tatlıları sınırlayın; meyve ve sütlü alternatifler tercih edin.
-
Özel durumlar için doktorunuza danışın. Hamilelik, emzirme, kronik hastalık veya yaşlılık durumlarında uzman görüşü şart.
-
Gündem4 gün önceCezaevinde Şok Olay: Başgardiyan Hayal Evinde Darp İzleriyle Ölü Bulundu, 1 Gözaltı
-
Gündem6 gün önceHarabe Evde Bulunan Nazar’ın 7 Yıl Sonra ‘Anne’ Dediği Rebecca’nın Oğlu Olduğu DNA Testiyle Kesinleşti
-
Magazin1 hafta önceErol Köse kimdir? Yapımcı Erol Köse Sarıyer’de 16’ncı kattan düşerek öldü
-
Gündem7 gün önceEvlilik dışı bebeğinin evde ölü doğduğunu iddia eden kadın ile bebeği gömdüğü öne sürülen annesi tutuklandı
-
Gündem1 hafta önceIsparta’da feci kaza: Nişanlı çift Mustafa Kılıç ve Gizem Ateş hayatını kaybetti
-
Gündem1 hafta önceFatih’te eşini öldüren koca evi ateşe verdi
-
Gündem1 hafta önceAntalya’da evinde ölü bulunan Oğuz Demiralay’ın ailesi yasa boğuldu: Annesi feryat etti
-
Gündem3 gün önceHatay’da korkunç cinayet: Annesini darbederken engel olan eşini bıçaklayarak öldürdü
