Akciğer kanserinde tütün uyarısı: Uzmanından 3 haftayı aşan öksürük için kritik çağrı
13 Kasım 2026 | 10.41
Tahmini okuma süresi: 4 dakika
Dünya genelinde akciğer kanseri vakalarındaki artış, tütün kullanımının yol açtığı sağlık sorunlarını yeniden gündeme taşıdı. Göğüs Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Osman Elbek, özellikle üç haftadan uzun süren öksürüğün ihmal edilmemesi gerektiğini belirterek erken değerlendirme ve tütün ürünlerinden uzak durmanın önemine dikkat çekti.
Kasım ayının Akciğer Kanseri Farkındalık Ayı olması nedeniyle hastalığın nedenleri, belirtileri ve tedavi süreci yeniden gündeme geldi. Göğüs Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Osman Elbek, akciğer kanserinin önlenebilir risk faktörleri arasında özellikle sigara ve diğer tütün ürünlerinin önemli bir yer tuttuğunu belirtti.
Cumhuriyet gazetesinin Demirören Haber Ajansı (DHA) kaynaklı haberine göre Elbek, günümüzde dünya genelinde iki dakikada bir kişiye akciğer kanseri teşhisi konulduğunu ifade etti. Uzman, hastalığın geçmişte çok daha nadir görüldüğünü, tütün kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte önemli bir halk sağlığı sorununa dönüştüğünü söyledi.
Elbek’e göre akciğer kanseriyle mücadelede yalnızca tedavi yöntemlerine odaklanmak yeterli değil. Hastalığın ortaya çıkmasını önlemeye yönelik çalışmalar, tütün kullanımının azaltılması ve belirtilerin zamanında değerlendirilmesi de büyük önem taşıyor.
Üç haftayı aşan öksürük ihmal edilmemeli
Akciğer kanserinin erken dönemde fark edilmesini zorlaştıran en önemli etkenlerden biri, belirtilerin günlük yaşamda sık karşılaşılan şikâyetlerle benzerlik göstermesi. Özellikle sigara kullanan kişilerde öksürüğün çoğu zaman tütün kullanımına bağlanması, hastalığın belirtilerinin gözden kaçmasına neden olabiliyor.
Doç. Dr. Osman Elbek, akciğer kanserinin ilk belirtilerinden birinin öksürük olduğunu ancak bunun sigaraya bağlı öksürükle karıştırılabildiğini söyledi. Elbek, özellikle üç haftayı aşan öksürük şikâyetinde, kişinin sigara veya başka bir tütün ürünü kullanması durumunda hekime başvurmasının önemini vurguladı.
Hastalığın ilerleyen dönemlerinde kanlı balgam, kan tükürme ve nefes darlığı gibi şikâyetlerin ortaya çıkabildiğini belirten Elbek, bu belirtilerin genellikle daha ileri evrelerde görülebildiğine dikkat çekti.
Uzmanlara göre geçmeyen öksürük, açıklanamayan kilo kaybı, göğüs ağrısı, ses kısıklığı ve nefes darlığı gibi belirtiler değerlendirilmesi gereken sağlık sorunları arasında bulunuyor. Bu şikâyetler tek başına akciğer kanseri tanısı anlamına gelmese de özellikle uzun sürmeleri halinde tıbbi değerlendirme gerektiriyor.
Akciğer kanserinde sigara en önemli risk faktörlerinden biri
Doç. Dr. Elbek, akciğer kanseriyle mücadelede en etkili adımlardan birinin tütün ürünlerinin kullanımını önlemek olduğunu ifade etti. Sigaranın yanı sıra diğer tütün ürünlerinin de hastalık açısından ciddi risk oluşturduğunu belirten uzman, korunmanın tedaviden önce geldiğini vurguladı.
Dünya Sağlık Örgütü verileri de tütün kullanımının akciğer kanserinin başlıca nedenleri arasında bulunduğunu ortaya koyuyor. Bununla birlikte hastalık yalnızca sigara içenlerde görülmüyor. Hava kirliliği, radon gazı, asbest ve bazı mesleki kimyasal maruziyetler de akciğer kanseri riskini artırabiliyor.
Bu nedenle özellikle silika ve asbest gibi maddelere maruz kalan çalışanların iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine dikkat etmesi gerekiyor.
Elbek de riskli meslek gruplarına dikkat çekerek silika ve asbestle çalışan kişilerin düzenli sağlık kontrollerinin önemini dile getirdi.
Her hastaya tomografi çekilmesi doğru değil
Akciğer kanserinin erken teşhisinde tarama yöntemleri önemli bir yer tutuyor. Ancak Doç. Dr. Osman Elbek, tarama ve görüntüleme işlemlerinin gelişigüzel uygulanmaması gerektiğini belirtti.
Bazı ülkelerde yüksek risk grubundaki kişilerin düşük doz bilgisayarlı tomografiyle tarandığını aktaran Elbek, Türkiye’de gereksiz tomografi uygulamalarına karşı dikkatli olunması gerektiğini söyledi.
Uzman, görüntüleme işlemlerinin hastanın şikâyetleri, risk faktörleri ve klinik değerlendirmesi doğrultusunda planlanması gerektiğini ifade etti.
Burada önemli nokta, akciğer kanseri şüphesi bulunan kişilerin gerekli tetkiklerden kaçınması değil, doğru hastaya doğru zamanda uygun incelemenin yapılması. Tarama kararının da kişinin risk durumuna göre hekim tarafından verilmesi gerekiyor.
Tedavide kanserin türü ve genetik özellikleri belirleyici
Akciğer kanserinde tedavi sürecinin her hasta için aynı şekilde ilerlemediğini belirten Elbek, doğru tanının önemine dikkat çekti.
Kanserin hangi hücre tipinden kaynaklandığı, genetik özellikleri ve vücuttaki yayılım durumu tedavi planının oluşturulmasında belirleyici oluyor. Bu nedenle yalnızca hastalığın adının bilinmesi yeterli görülmüyor; ayrıntılı incelemelerle tümörün özelliklerinin ortaya çıkarılması gerekiyor.
Elbek, tedavi sürecinin farklı uzmanlık alanlarının ortak çalışmasıyla yürütülmesi gerektiğini söyledi. Göğüs hastalıkları, göğüs cerrahisi, medikal onkoloji, radyoloji ve nükleer tıp uzmanlarının birlikte değerlendirme yapmasının hasta açısından önem taşıdığını belirtti.
Günümüzde akciğer kanserinin türüne ve evresine göre cerrahi, kemoterapi, radyoterapi, hedefe yönelik tedaviler ve immünoterapi gibi farklı seçenekler değerlendirilebiliyor.
Türkiye’de akciğer kanseri verileri dikkat çekiyor
Sağlık Bakanlığının 10 Aralık 2025 tarihli akciğer kanseri bilgilendirme notunda, Türkiye’de her yıl yaklaşık 30 bin kişinin akciğer kanseri tanısı aldığı ve yaklaşık 23 bin kişinin bu hastalık nedeniyle yaşamını yitirdiği belirtiliyor.
Aynı bilgilendirme notuna göre vakaların yüzde 17’si erken evrede tespit edilirken, yüzde 24,3’ü bölgesel yayılım, yüzde 58,6’sı ise uzak organ yayılımı aşamasında tanı alıyor.
Diğer taraftan, Türk Tıbbi Onkoloji Derneği ile AstraZeneca Türkiye iş birliğiyle hazırlanan ve Eylül 2025’te kamuoyuyla paylaşılan raporda yıllık yeni vaka sayısı yaklaşık 41 bin olarak açıklanmıştı. İki farklı kaynaktaki sayıların veri yılı ve hesaplama yöntemleri aynı olmayabileceğinden bu rakamların doğrudan birbirinin yerine kullanılması doğru değil.
Dünya Sağlık Örgütü ve Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansının GLOBOCAN 2022 verileri ise dünya genelinde yaklaşık 2,5 milyon yeni akciğer kanseri vakası ve 1,8 milyon ölüm bulunduğunu gösteriyor. Akciğer kanseri, küresel ölçekte en fazla ölüme yol açan kanser türü olmayı sürdürüyor.
İki dakikada bir tanı açıklamasına ilişkin önemli not: Doç. Dr. Elbek’in Cumhuriyet’e yansıyan açıklamasında dünya genelinde iki dakikada bir kişiye teşhis konulduğu ifade ediliyor. Ancak bu hız, GLOBOCAN’ın yıllık 2,5 milyon yeni vaka tahminiyle matematiksel olarak örtüşmüyor. Bu nedenle iki dakikalık ifade bağımsız olarak doğrulanmış küresel istatistik şeklinde değerlendirilmemeli.
