Mekke Anlaşması TBMM’den geçti: 279 kabul, 119 ret
6 Kasım 2026, 00.08 | 4 dakika okuma
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildi. 398 milletvekilinin katıldığı oylama, üç ülke arasındaki savunma iş birliğinde önemli bir aşama oldu.
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında ortak savunma ve güvenlik iş birliğini düzenleyen Mekke Anlaşması’na ilişkin kanun teklifini kabul etti. 5 Kasım Perşembe gecesi tamamlanan görüşmelerin ardından yapılan oylamada teklif, Meclis çoğunluğunun desteğini aldı.
NEFES’in aktardığı oylama sonuçlarına göre Genel Kurul’da 398 milletvekili oy kullandı. Teklife 279 milletvekili kabul, 119 milletvekili ise ret oyu verdi. Böylece üç ülke arasında imzalanan anlaşmanın onaylanmasının uygun bulunmasına yönelik düzenleme TBMM’den geçti.
7 Ağustos 2026’da Suudi Arabistan’ın Mekke kentinde imzalanan anlaşma, 21 Ekim’de TBMM Başkanlığına sunulmuş, 27 Ekim’de Dışişleri Komisyonunda kabul edilmişti. Meclis’teki son oylamayla Türkiye’nin yasama sürecinde önemli bir aşama tamamlandı.
Üç ülkeden birine yönelik saldırı ortak saldırı sayılacak
Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın en dikkat çekici hükmü, taraf ülkelerden herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının bütün taraflara yapılmış sayılması.
16 maddeden oluşan anlaşma, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın bağımsızlıklarını, egemenliklerini ve toprak bütünlüklerini korumak amacıyla ortak hareket edebilmelerini öngörüyor. Birleşmiş Milletler Şartı’nın meşru müdafaaya ilişkin 51. maddesi de iş birliğinin hukuki dayanakları arasında yer alıyor.
Anlaşmaya göre saldırıya uğrayan ülkeye askeri imkân ve kabiliyetler dahil olmak üzere farklı alanlarda destek sağlanabilecek. Ancak bu hüküm, taraf ülkelerin herhangi bir çatışmaya koşulsuz ve otomatik biçimde asker göndermesi anlamına gelmiyor.
Yardımın kapsamı ve niteliği, saldırıya uğrayan ülkenin talebi, taraflar arasında yapılacak değerlendirmeler ve ortak mutabakat doğrultusunda belirlenecek. Her ülkenin kendi anayasal yükümlülükleri ve ulusal mevzuatı geçerliliğini koruyacak.
Asker gönderme yetkisi Meclis’te kalacak
Genel Kurul görüşmelerinde öne çıkan konulardan biri, anlaşmanın Türk Silahlı Kuvvetlerinin yurt dışında görevlendirilmesine etkisi oldu.
TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay, anlaşmanın Türkiye’yi iradesi dışında askeri çatışmaların içine sürüklemeyeceğini savundu. Oktay, Türk askerinin çatışmalara katılmak amacıyla yurt dışına gönderilmesinin Anayasa kapsamında TBMM’nin vereceği yetkiye bağlı olduğunu vurguladı.
Oktay ayrıca anlaşmanın NATO’ya alternatif bir yapı oluşturmadığını ve üçüncü ülkelere yönelik saldırı ittifakı niteliği taşımadığını belirtti.
Meclis’te kabul edilen kanun teklifi ile Türk askerinin belirli bir ülkeye gönderilmesini sağlayan bir tezkere aynı hukuki işlem değil. Askeri görevlendirmelere ilişkin anayasal karar süreçleri ayrıca uygulanacak.
Meclis görüşmelerinde farklı siyasi yaklaşımlar
Anlaşmanın görüşüldüğü oturumlarda siyasi partiler, bölgesel güvenlik ve Türkiye’nin üstleneceği askeri sorumluluklar konusunda farklı değerlendirmelerde bulundu.
AK Parti ve MHP temsilcileri, anlaşmanın bölgesel caydırıcılığı artıracağını ve savunma alanında iş birliğini güçlendireceğini savundu.
CHP Grup Başkanı Faik Öztrak ise bölgesel iş birliğinin Türkiye açısından fırsatlar sunabileceğini belirterek anlaşmaya destek vereceklerini açıkladı. Öztrak, bununla birlikte anayasal yetkilerin korunması ve Türkiye’nin ulusal çıkarlarının gözetilmesi gerektiğini vurguladı.
DEM Parti, İYİ Parti, Yeni Parti ve Yeni Yol Partisi temsilcileri ise görüşmelerde askeri yükümlülüklerin kapsamı, bölgesel çatışmalara dahil olma riski ve karar alma mekanizmalarına ilişkin eleştiriler dile getirdi. Bazı milletvekilleri, anlaşmanın TBMM Milli Savunma Komisyonunda da ayrıntılı biçimde değerlendirilmesi gerektiğini savundu.
Savunma sanayii, istihbarat ve ortak eğitim de kapsamda
Mekke Anlaşması yalnızca olası silahlı saldırılarda karşılıklı destek verilmesini düzenlemiyor. Metin, savunma sanayii alanında ortak üretim, teknoloji geliştirme, askeri eğitim, tatbikatlar, istihbarat paylaşımı ve lojistik iş birliğini de kapsıyor.
Üç ülkenin dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarının yer alacağı Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesinin kurulması öngörülüyor. Komitenin düzenli toplantılarla ortak güvenlik konularını ele alması planlanıyor.
Anlaşmada ayrıca daimi bir sekretarya oluşturulması ve yeni ülkelerin katılımının mevcut tarafların ortak onayına bağlanması düzenleniyor.
Anlaşmadan çekilmek için 10 yıllık şart
Anlaşmanın dikkat çeken hükümleri arasında taraf ülkelerin ortaklıktan ayrılmasına ilişkin sınırlama da bulunuyor.
Metnin 16’ncı maddesine göre taraflar, anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan çekilemeyecek. Bu sürenin sonunda ayrılmak isteyen bir ülkenin kararını en az üç ay önceden yazılı olarak bildirmesi gerekecek.
TBMM’de kabul edilen üç maddelik kanun teklifi, 16 maddelik uluslararası anlaşmanın onaylanmasının uygun bulunmasını düzenliyor. Anlaşmanın uluslararası hukuk bakımından yürürlüğe girmesi ise öngörülen onay ve bildirim işlemlerinin tamamlanmasına bağlı.
Anlaşma böylece Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında ortak savunma, güvenlik koordinasyonu ve savunma sanayii iş birliğinin geliştirilmesi için hukuki bir çerçeve oluşturuyor.
