Daha fazla hava durumu tahmini: 15 günlük hava durumu İstanbul
Bizimle İletişimde Kalın

Gündem

BU İNSANLIĞA UYARI ABD’de kuşların davranışları bilim insanlarını endişelendiriyor — nedenleri, etkileri ve alınması gereken acil önlemler

Yayımlandı

üzerinde

Tarih / Saat: 8 Ekim 2025, 08:00 (Europe/Istanbul)
Okuma süresi: 5 dakika
Yazar: Fatih Doğan / FATİHDOGANMEDYA

Bilim insanları, son yıllarda Amerika Birleşik Devletleri’nde kuşlarda gözlemlenen sıra dışı davranış değişiklikleri ve nüfus kayıplarına karşı uyarıyor. Uzun göçler, kitlesel ölümler ve alışılmışın dışındaki yerleşim/ünlü gözlemler, hem ekosistem dengesi hem de tarım ve insan sağlığı için “insanlığa uyarı” mahiyetinde görülüyor. Bu değişimlerin arkasında iklim krizi, yaşam alanı kaybı ve aşırı hava olayları gibi çoklu baskılar bulunuyor


Bilimsel bulgular ve son vaka örnekleri

  • Büyük nüfus kaybı: Kuzey Amerika’daki uzun dönemli değerlendirmeler, 1970’ten bu yana yaklaşık 2,9 milyar yetişkin kuşun kaybolduğunu gösteriyor; uzmanlar bu düşüşü “çarpıcı” olarak nitelendiriyor. Bu kayıp orman, çayır ve kıyı kuşlarını kapsıyor ve ekosistem hizmetlerinde zincirleme sıkıntılara yol açıyor.

  • Deniz kuşları ve büyük ölümler: 2024 sonlarında Pasifik’teki aşırı deniz ısınmasına bağlı olarak milyonlarca common murre (deniz guşu) kaybı raporlandı — bazı çalışmalar bölgesel popülasyonların önemli kısmının yok olduğunu tespit etti. Bu tür kitlesel ölümler, gıda zincirleri ve balıkçılık kaynakları üzerinde uzun süreli etkiler bırakıyor.

  • Göç desenlerinde ani değişimler: Radar ve canlı takip projeleri, tek gecede gözlemlenen göç sayılarında rekorlar ve göç zamanlamasında kaymalar raporladı; kuşların geleneksel zamanlamaları ve mola alanları iklim ve hava koşullarına göre değişiyor. Bu da üreme ve beslenme başarısını zayıflatıyor.

  • Yerel, anormal olaylar: Örneğin California’nın Richmond kentinde görülen “ani, patlayıcı” ölümlere benzer vakalar toplulukları ve yetkilileri alarma geçirdi; bölgesel incelemeler hâlen sürüyor ve bu tür olaylar halkın kuş sağlığına dair endişesini artırdı.


Nedenleri — bilim insanlarının işaret ettikleri ana etkenler

  1. İklim değişikliği: Erken gelen ilkbaharlar, deniz ısınmaları ve artan hava aşırılıkları kuşların besin döngüsü ve göç zamanlamasını bozuyor; besin yokluğu veya yanlış zamanda varılan habitatlar üreme başarısını düşürüyor.

  2. Yaşam alanı kaybı: Tarım, kentleşme ve altyapı projeleri kuşların yuva ve beslenme alanlarını daraltıyor.

  3. Hafif kirliliği ve gürültü: Yapay ışıklandırma ve şehir gürültüsü gece göç eden türleri ve uyku/enerji döngülerini etkiliyor.

  4. Hastalıklar ve zehirlenmeler: Yeni patojenler, pestisit kullanımı ve çevresel toksinler popülasyon baskısı oluşturuyor.

  5. İnsan kaynaklı travmalar / olaylar: Bölgesel vakalarda (ör. şüpheli atışlar veya insan kaynaklı travma iddiaları) lokal kuş ölümleri gözlemlenebiliyor; bunlar kapsamlı soruşturma gerektiriyor


İnsanlara ve ekosisteme olası etkiler

  • Tarım ve gıda güvenliği: Bazı kuş türleri zararlı böcekleri kontrol eder; bu türlerin azalması zirai zararlılara karşı doğal kontrolü zayıflatır ve pestisit kullanımını artırabilir.

  • Tozlaşma ve bitki çeşitliliği: Kuşlar, özellikle belirli bitkiler için tozlaşma veya tohum dağıtımı işlevi üstlenir; tür kayıpları bitki topluluklarını ve dolayısıyla gıda ve ilaç hammaddelerini etkileyebilir.

  • Halk sağlığı izleme göstergesi: Kuş sağlığı, çevresel sorunların erken uyarıcısıdır; büyük değişimler insan sağlığı için dolaylı alarm olabilir.


Bilim insanlarının ve yetkililerin önerdiği acil önlemler

  • Göç yolları ve dinlenme alanlarının korunması: Kritik habitatların koruma altına alınması ve restorasyonu.

  • Işık kirliliğini azaltma: Göç dönemlerinde büyük binaların ışıklarını kısmak gibi yerel uygulamalar.

  • Uzun dönemli izlemenin (radar, bantlama, citizen science) genişletilmesi: Anormalliklerin erken tespiti ve neden ilişkilerinin kurulması için veri yoğunluğu şart.

  • İklimle uyumlu koruma politikaları: Karbon emisyonlarının azaltılması ve deniz/su sıcaklık değişimlerinin etkilerinin azaltılması.

  • Topluluk farkındalığı ve yasa uygulaması: Şüpheli yerel olayların (şiddetli ölümler, bilinmeyen zehirlenmeler) derinlemesine soruşturulması ve suç teşkil eden eylemlere karşı yaptırım.


Ne yapılmalı? (Okuyucu için pratik adımlar)

  • Göç dönemlerinde dış aydınlatmayı azaltın; pencerelere kuş dostu filmler uygulayın.

  • Yerel doğa/kuş organizasyonlarına öngörülü veri ve gözlem bildirimleri yapın (fotoğraf, tarih, konum).

  • Yerel yönetimlere kritik yeşil alanların korunması için talepte bulunun.


Uzman görüşü (kısa)

Bilim insanları, mevcut verilerin “okunması gereken ciddi bir sinyal” olduğunu ve tekil olaylara bakarak panik yapılmaması gerektiğini; fakat çok sayıda farklı sinyalin bir araya gelmesinin acil politika adımlarını gerektirdiğini vurguluyor.

Gündem

Türkiye ve İspanya Anayasa Mahkemeleri’nden Tarihi İş Birliği Anlaşması

Yayımlandı

üzerinde

Türkiye ve İspanya Anayasa Mahkemeleri’nden Tarihi İş Birliği Anlaşması

Yayın Tarihi: 16 Haziran 2026
Yayın Saati: 19:44

Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya ile İspanya Anayasa Mahkemesi Başkanvekili Inmaculada Montalbán Huertas, iki ülke arasında iş birliği anlaşmasına imza attı. Anlaşma, anayasa yargısı alanında tecrübe paylaşımını ve kurumsal ilişkilerin güçlendirilmesini hedefliyor.

ANKARA  – Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi ile İspanya Anayasa Mahkemesi arasında önemli bir iş birliği anlaşması imzalandı. Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya ve İspanya Anayasa Mahkemesi Başkanvekili Inmaculada Montalbán Huertas, iki ülke arasında hazırlanan anlaşmaya Ankara’da gerçekleştirilen törenle imza koydu.

İmza töreni, İspanyol heyetin 15-16 Haziran 2026 tarihlerinde Türkiye’ye gerçekleştirdiği ziyaret kapsamında düzenlendi. Başkanvekili Huertas başkanlığındaki heyet, Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya ile makamda bir araya geldi ve ardından heyetler arası görüşmeler yapıldı.

Görüşmelere Anayasa Mahkemesi Başkanvekilleri Basri Bağcı ve İrfan Fidan ile üyeler Engin Yıldırım, Recai Akyel, Yıldız Seferinoğlu, Selahaddin Menteş, Yılmaz Akçil, Ömer Çınar, Metin Kıratlı ve Genel Sekreter Murat Azaklı katıldı. Toplantıda olası iş birliği alanları, iyi uygulama örnekleri ve tecrübe paylaşımına ilişkin konular ele alındı.

“Anayasa Yargısının Güçlü Tezahürü”

Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya, görüşmede yaptığı konuşmada, mahkemeler arasındaki ilişkilerin son yıllarda daha da güçlenmesinden duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Özkaya, bu ilişkilerin Türkiye ile İspanya arasındaki köklü dostluk ve iş birliğinin anayasa yargısı alanındaki güçlü bir tezahürü olduğunu vurguladı.

Başkan Özkaya, Dünya Anayasa Yargısı Konferansı ve Avrupa Anayasa Mahkemeleri Konferansı bünyesinde ortak değerler ve hedefler doğrultusunda yürütülen çalışmaların, mahkemeler arasındaki iş birliğinin pekiştirilmesinde önemli rol oynadığını belirtti.

Bireysel Başvuru Sisteminde İspanya Referansı

Türkiye’de 2012 yılında uygulanmaya başlayan bireysel başvuru sisteminin oluşturulma sürecinde çeşitli Avrupa ülkelerinin tecrübelerinin incelendiğini aktaran Başkan Özkaya, bu kapsamda İspanya Anayasa Mahkemesi’nin anayasal şikâyet mekanizmasının önemli referans kaynaklarından biri olduğunu ifade etti.

Özkaya, bireysel başvuru sisteminin geçen süre içinde Türk anayasal düzeninin temel unsurlarından biri haline geldiğini belirterek, sistemin temel hak ve özgürlüklerin korunmasına ve hukuk devletinin güçlendirilmesine önemli katkılar sağladığını kaydetti.

“İspanya’nın Duyarlılığını Takdirle Takip Ediyoruz”

Başkan Kadir Özkaya, İspanya Anayasa Mahkemesi’nin anayasa yargısının saygın kurumlarından biri olduğunu belirterek, mahkemenin insan haklarının korunmasına, hukukun üstünlüğünün güçlendirilmesine ve demokratik anayasal düzenin geliştirilmesine sunduğu katkıların uluslararası anayasa yargısı alanında takdirle karşılandığını söyledi.

Savaşlar, çatışmalar ve insani krizlerin insan haklarının korunmasının önemini bir kez daha ortaya koyduğunu aktaran Özkaya, “Özellikle son dönemde Filistin’de yaşanan ağır insani trajedi karşısında uluslararası hukukun, insan haklarının ve sivillerin korunmasına yönelik hassasiyetin güçlü şekilde dile getirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda İspanya’nın ve İspanyol hukuk çevrelerinin uluslararası hukukun ve insan haklarının korunmasına yönelik duyarlılığını takdirle takip ediyoruz” ifadelerini kullandı.

“Anayasa Yargısının Gelişimine Önemli Katkılar”

İspanya Anayasa Mahkemesi Başkanvekili Inmaculada Montalbán Huertas ise Türkiye’de bulunmaktan duyduğu memnuniyeti ifade ederek, ev sahipliği ve misafirperverlik için Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi’ne teşekkür etti.

İki ülke Anayasa Mahkemeleri arasındaki karşılıklı ziyaretlerin mevcut bağları ve dostane ilişkileri daha da güçlendireceğine inandığını kaydeden Huertas, bu tür ziyaretlerin tecrübe paylaşımına imkân sunarak anayasa yargısının gelişimine önemli katkılar sağlayacağını belirtti.

Türkiye ve İspanya arasındaki dostane ilişkilerin yargı alanındaki diyalog ve iş birliğine olumlu şekilde yansıdığını aktaran Huertas, iş birliği anlaşmasının kurumsal ilişkileri daha ileri seviyeye taşıyacağına olan inancını dile getirdi.

Yargıtay ve Danıştay Ziyaretleri

İspanya Anayasa Mahkemesi heyeti, Ankara temasları kapsamında ayrıca Yargıtay Başkanı Ömer Kerkez ve Danıştay Başkanı Zeki Yiğit ile de bir araya geldi.

Okumaya Devam Et

Gündem

Adapazarı’nda Yük Asansörü Faciası: Halat Koptu, 6 İşçi Yaralandı

Yayımlandı

üzerinde

Adapazarı’nda Yük Asansörü Faciası: Halat Koptu, 6 İşçi Yaralandı

Tarih – Saat: 16.06.2026 – 18:17

Sakarya Adapazarı’nda bir yapı malzemeleri deposunda yük asansörünün halatı koptu. Asansör kabini hızla zemine çakılırken, 6 işçi yaralandı. Yaralıların sağlık durumlarının iyi olduğu öğrenildi.

Sakarya’nın Adapazarı ilçesinde korkutan bir iş kazası meydana geldi. Köprübaşı Mahallesi Ankara Caddesi üzerinde bulunan bir yapı malzemeleri firmasının deposunda, yük asansörünün halatı koparak kabinin zemine çakılması sonucu 6 işçi yaralandı.

Edinilen bilgilere göre olay, saat 16.00 sıralarında meydana geldi. Depodaki yük asansöründe henüz belirlenemeyen bir nedenle arıza oluştu. Arızanın ardından asansörün halatı koptu ve kabin hızla zemine düştü. Kazada asansörde ve çevresinde bulunan 6 işçi yaralandı.

İhbar üzerine olay yerine sağlık, itfaiye ve polis ekipleri sevk edildi. Sağlık görevlileri yaralılara olay yerinde ilk müdahaleyi yaparken, yaralılar ambulanslarla çevredeki hastanelere kaldırıldı. Yaralıların sağlık durumlarının iyi olduğu ve hayati tehlikelerinin bulunmadığı öğrenildi.

Polis ekipleri olay yerinde güvenlik önlemi alırken, kazayla ilgili detaylı inceleme başlatıldı. Yetkililer, iş güvenliği önlemlerinin ve asansörlerin periyodik bakımlarının önemine dikkat çekti.

Okumaya Devam Et

Gündem

Adana’da 12. Kattan Düşen Ecrin, Mucizevi Kurtuluşunun Ardından Taburcu Oldu

Yayımlandı

üzerinde

Adana’da 12. Kattan Düşen Ecrin, Mucizevi Kurtuluşunun Ardından Taburcu Oldu

Tarih: 16 Haziran 2026
Saat: 17:38

Adana’da 12. kattan düşerek ağır yaralanan ve 11 günlük tedavisinin ardından mucizevi bir şekilde hayata tutunan 14 yaşındaki Ecrin Deniz Karaca, dün taburcu edildi. Minik Ecrin, ambulansla getirildiği ve kazanın yaşandığı binanın önünde komşuları tarafından pasta kesilerek ve balonlar uçurularak karşılandı. Duygu dolu anlar yaşanan karşılamada konuşan Ecrin, “Babam gibi iyilik yapmaya karar verdim” dedi.

Olay, 4 Haziran’da Adana’nın Yüreğir ilçesi Dadaloğlu Mahallesi’nde meydana geldi. 7’nci sınıf öğrencisi Ecrin Deniz Karaca, oturdukları sitenin bahçesinde oyun oynayan kardeşine bakmak için apartmanın 12’nci katındaki merdiven boşluğu penceresine çıktı. Bir an dengesini kaybeden genç kız, önce sundurmaya, ardından beton zemine çakıldı. Ecrin’in kanlar içinde kaldığı o anlar, sitenin güvenlik kamerasına saniye saniye yansıdı.

Ağır yaralı olarak ambulansla hastaneye kaldırılan Ecrin Deniz Karaca, vücudunun çeşitli yerlerinde oluşan kırık ve çatlaklar nedeniyle bir dizi ameliyat geçirdi. Yoğun bakımda günlerce yaşam mücadelesi veren genç kız, 11 günlük tedavinin ardından dün sağlığına kavuşarak taburcu edildi.

MUCİZE KURTULUŞUN ARDINDAN DUYGU DOLU KARŞILAMA

Taburcu olduktan sonra hasta nakil ambulansıyla evine getirilen Ecrin’i, en zor gününde yalnız bırakmayan komşuları ve sevenleri unutmadı. Ambulanstan sedye ile indirilen Ecrin, kazanın yaşandığı binanın önünde komşuları tarafından hazırlanan sürprizle karşılandı. Pasta kesen ve balon uçuran minik Ecrin, duygu dolu anlar yaşadı.

DHA’ya konuşan Ecrin Deniz Karaca, sağlık durumunun iyi olduğunu belirterek, “Taburcu oldum ve eve geldim. Şu an kendimi iyi hissediyorum. Hayatımın geri kalan zamanında babam gibi iyilik yapmaya karar verdim” dedi. Yaşadığı mucizevi kurtuluşu yardım ettikleri çocukların dualarına bağlayan Ecrin, “Çünkü babamın yardım ettiği yetim bir çocuk olan Melek’i, ilk düştüğüm an bana sarılırken gördüm. İyileşince ilk onun yanına gideceğim. O çocukların duaları sayesinde hayatta kaldığımı düşünüyorum” ifadelerini kullandı.

BABA HAKAN KARACA: “İYİLİKLER KARŞILIKSIZ KALMADI”

El Ele İyilik Kanatları Derneği Başkanı ve Ecrin’in babası Hakan Harput Karaca ise kızının sağlık durumuna ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. Ameliyatın başarılı geçtiğini ve Ecrin’in durumunun çok iyi olduğunu söyleyen baba Karaca, “Bundan sonraki tedavi süreci evde devam edecek. Şu an kızımı eve getirdik. Kendisi de çok mutlu, biz de çok mutluyuz” dedi.

Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından Hatay’da 5 ay kaldıklarını ve Adana’ya döndüklerinde arkadaşlarıyla birlikte ‘El Ele İyilik Kanatları’ derneğini kurduklarını anlatan Karaca, gönüllü olarak birçok çocuğa yardım ettiklerini vurguladı. Yaşanan kazanın ardından arkadaşlarının kendisine “Senin çocuğunu oradan indiren İyilik Kanatları oldu” dediğini aktaran baba Karaca, “Gerçekten öyle oldu. Hamdolsun, Rabb’im yaptığımız iyilikleri karşılıksız bırakmadı. Bu iyiliğin gücüdür” diyerek duygularını paylaştı. Sosyal medyadan çok sayıda mesaj aldığını ve insanların gönül gözünü açtıklarına inandığını da sözlerine ekledi.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar