Açıklama

Deprem sonrası fırsatçılık yapan dolandırıcıların yöntemlerini ve topluma verdikleri zararları keşfedin. Güvenli yardım, şeffaf bağış ve hukuki önlemlerle mağduriyetinizi nasıl koruyacağınızı öğrenin.

 Amazon’da satılan 2-3 kişilik bir çadırın deprem sırasında 2864 TL’ye alınırken, depremden yalnızca 2-3 saat sonra aynı gönderici ve satıcıdan 4080 TL’ye alınabildiği görüldü.

Aynı şekilde dışarıda sabahlayanların sıklıkla kullandığı kamp sandalyelerinin de fiyatlarının arttığı görüldü.

İLK YARDIM SETLERİ VE EL FENERLERİNE DE ZAM YAPTILAR

Depremde ilk akla gelen ilk yardım setleri ve el fenerleri de zamlardan etkilenen ürünler arasında yer aldı.

Deprem öncesinde fiyatı 200 TL civarında olan bir ilk yardım setinin 24 Nisan itibarıyla 389 TL’ye yükseldiği görüldü. Karşılaştırmanın yer aldığı sitede “Şu anki fiyat son 1 haftanın en yüksek fiyatı” ibaresinin yer alması da deprem sonrasında yapılan zammı bir kez daha gösterdi.

1. Giriş

Depremler, toplumsal dayanışmanın en güçlü şekilde ortaya çıktığı ancak aynı zamanda fırsatçılık vakalarının da yükseldiği dönemlerdir. Bazı art niyetli kişiler, yardım malzemelerinin satışından bağış toplama sahtekarlığına kadar çeşitli yöntemlerle mağdurların güvenini suistimal eder. Bu makalede, deprem fırsatçılarının yaygın taktiklerini, yol açtıkları sorunları ve bu tür faaliyetlere karşı alınabilecek önlemleri detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.

2. Deprem Fırsatçılarının Yöntemleri

2.1. Yardım Malzemelerini Karaborsaya Sürme

• Tanım: Depremzedelere ücretsiz veya indirimli sunulan battaniye, gıda, su gibi temel ihtiyaç malzemelerini topluca satın alarak karaborsada yüksek fiyata satmak.

• Etkisi: En çok ihtiyacı olan kişilerin temel ihtiyaçlara erişimini engeller.

2.2. Sahte Yardım Kampanyaları

• Tanım: Sosyal medya ve SMS üzerinden devlet veya güvenilir kurum adına yalan reklamlar yayıp, bağış toplamak.

• Etkisi: Gerçek yardım kuruluşlarının itibarını zedeler ve bağışçı güvenini sarsar.

2.3. Kayıtsız Kiralama ve Isıtma Ücretleri

• Tanım: Geçici barınma ve ısınma için tahsis edilen konteyner, çadır veya kiralık konutları usulsüz kayda geçirip ekstra ücret talep etmek.

• Etkisi: Barınma sorununu ağırlaştırır, mağdurlar daha fazla mali yük altına girer.

3. Toplumsal ve Ekonomik Etkiler

• Güven Kaybı: Yardım kuruluşlarına ve devlet kurumlarına duyulan güven azalır.

• Ekonomik Yük: Fırsatçıların yükselttiği fiyatlar, depremzedelerin bütçelerini daha da zorlar.

• Sosyal Gerilim: Yardım eksikliği ve haksız rekabet, toplum içinde çatışmalara yol açabilir.

4. Hukuki ve Kurumsal Önlemler

4.1. Denetim Mekanizmalarının Güçlendirilmesi

• Belediyeler ve valilikler, yardım malzemelerinin dağıtım ve satış noktalarını sıkı denetim altına almalı.

• E-devlet üzerinden yardım takibi ve şeffaf raporlama sistemleri kurulmalı.

4.2. Hapis ve Para Cezaları

• Afet dönemi dolandırıcılığı TCK kapsamında ağır cezalara tabi tutulmalı.

• Örnek: Yardım malzemelerini karaborsaya sürme fiili, “nitelikli dolandırıcılık” olarak değerlendirilebilir.

4.3. Resmi İhbar Hatları ve Mobil Uygulamalar

• Vatandaşlar fırsatçılık vakalarını hızlıca ihbar edebilecekleri 24/7 hatlar ve uygulamalar kullanıma sunulmalı.

• İhbarlar anlık olarak ilgili birimlere yönlendirilmeli ve geri bildirim mekanizması kurulmalı.

5. Bireyleri ve Kurumları Koruma Önerileri

1. Resmi Kaynaklardan Takip: Yardım kampanyalarının İçişleri Bakanlığı, AFAD veya Kızılay gibi resmi duyurularına güvenin.

2. Belge ve Fatura İsteme: Bağış yaparken veya yardım alırken resmi belge ve fatura talep edin.

3. Güvenilir Platformlar: E-devlet, Kızılay web sitesi veya uluslararası saygın yardım kuruluşları üzerinden işlem yapın.

4. Yerel Denetim: Mahalle muhtarı, ilçe kaymakamlığı veya muhtarlık bürolarıyla koordinasyon sağlayın.

5. Topluluk Dayanışması: Sosyal medya gruplarını ve yerel gönüllü ağlarını kullanarak bilgi paylaşımı ve teyit mekanizmaları oluşturun.

6. Sonuç

Deprem fırsatçılığı, hem bireysel mağduriyetlere hem de toplumsal güven erozyonuna yol açar. Güçlü denetim sistemleri, caydırıcı cezalar ve vatandaşın aktif rol alacağı şeffaf mekanizmalarla bu tür kötü niyetli faaliyetlerin önüne geçebiliriz. Her birimiz depremzedeler için gerçek dayanışmanın savunucusu olup, fırsatçılara karşı “dur” demeliyiz.

Çağrı: Depremzedelere yardım etmek veya fırsatçı vakaları ihbar etmek için bir an önce AFAD 122’yi arayın veya e-Devlet üzerinden “Afet Yardım İşlemleri”ni kontrol edin!