Sağlık
Yenidoğanlarda beyin hasarı erken tespit edilebilecek: aEEG, NIRS, biyobelirteçler ve MRI ile “zamana karşı yarış”
Yenidoğanlarda beyin hasarı erken tespit edilebilecek: aEEG, NIRS, biyobelirteçler ve MRI ile “zamana karşı yarış”
FatihDoganMedya — 07 Kasım 2025, 10:00 | Okuma süresi: 4 dakika
Yeni doğanlarda (yenidoğan) oluşabilecek beyin hasarının (özellikle doğumsal veya perinatal hipoksik-iskemik hasarın) erken safhada tespit edilmesi, nörolojik hasarı azaltacak tedavilere (ör. terapötik hipotermi) zamanında başlamayı mümkün kılıyor. Klinik takip, beyin fonksiyonunun sürekli izlenmesi (aEEG/EEG), beyin oksijenasyonunun izlenmesi (NIRS), kan/serum biyobelirteçleri (S100B, NSE) ve erken dönem MR görüntüleme (DWI) bir arada kullanıldığında tanı ve prognostik değerlendirme güçleniyor.

Neden erken tespit önemli?
Doğum sırasında veya hemen sonrasında oksijen yetersizliği (asfiksi) sonucu gelişen hipoksik-iskemik ensefalopati (HIE), ölüm ve uzun süreli nörogelişimsel bozuklukların önemli nedenlerinden biridir. Erken tanı, beyin koruyucu müdahaleler için (örneğin terapötik hipotermi) kritik zaman penceresinin kaçırılmaması anlamına gelir; terapötik hipoterminin, uygun bebeklerde mortalite ve uzun dönem engellilik oranlarını azalttığı klinik çalışmalarda gösterilmiştir.
Hangi yöntemler “erken” uyarı veriyor?
-
aEEG / EEG (amplitude-integrated EEG): Yoğun bakım ünitesinde uygulanan kısa ve uzun süreli aEEG kayıtları, doğum sonrası ilk 24–72 saatte beyin fonksiyonundaki bozulmaları ve nöbetleri tespit ederek ciddi HIE riskini öngörebiliyor. Bu araç hem prognostik bilgi veriyor hem de antiepileptik/ilerleyici bakış açısı sunuyor.
-
Near-Infrared Spectroscopy (NIRS): Cilt üzerinden non-invaziv ölçüm yapan NIRS cihazları, beyin dokusunun oksijen doygunluğunu (rScO2) gerçek zamanlı gösterir. Yaygınlaşmakta olan bir teknoloji olmasına rağmen skorların nasıl yorumlanacağı ve müdahale eşiğinin standartlaştırılması üzerine çalışmalar sürüyor. Klinik kullanım artıyor ancak kanıta dayalı fayda ve algoritmalar hâlâ netleşiyor.
-
Biyobelirteçler (S100B, NSE vb.): Kanda ölçülebilen S100B ve nöron-spesifik enolaz (NSE) gibi proteinler, doğum sonrası ilk günlerde yükselmesi halinde beyin hasarı olasılığını işaret edebiliyor; erken prognostik bilgi ve takip amacıyla umut verici kabul ediliyor. Ancak keskin sınır değerlerinin ve rutin kullanım protokollerinin standardizasyonu gerekiyor.
-
Erken dönem MR (özellikle DWI/ADC): Doğumdan sonraki ilk günlerde difüzyon ağırlıklı manyetik rezonans görüntüleme (DWI) iskemik alanları erken dönemde gösterebiliyor; MR, hem hasarın dağılımını hem de prognozu belirlemede altın standartlardan biri olarak kabul ediliyor.
Klinik pratikte nasıl uygulanıyor?
-
Riskli doğum/klinik bulgu varsa (zorlu doğum öyküsü, düşük APGAR, solunum problemi, klinik nöbetler) yenidoğan hızlıca değerlendiriliyor.
-
Acil monitorizasyon: aEEG/EEG ile beyin fonksiyonu izlenir; aynı anda NIRS ile beyin oksijenasyonu takip edilebilir. Bu yöntemler NICU’da real-time bilgi verir.
-
Kan örnekleri alınır — gerekirse S100B/NSE ölçümleri yapılır; yükselme varsa yakın takip ve ileri tetkik düşünülür.
-
İlk 24–72 saat içinde MRI planlanarak lezyonların yeri ve şiddeti değerlendirilir. Bu, uzun dönem tahmini için önem taşır.
-
Terapötik hipotermi kriterlerini karşılayan bebeklerde (örn. orta-şiddetli HIE) 6 saatlik kritik pencere içinde soğutma tedavisine başlamak, uzun dönem sonuçları iyileştirir. Bu yüzden hızlı tanı ve sevk şarttır.
Aileler hangi belirtilere dikkat etmeli?
-
İlk saatlerde veya günlerde solunum desteği gereksinimi, zayıf emme/yorulma, kas tonusunda değişiklik (çok gevşek veya çok kasılma), tekrarlayan nöbet benzeri hareketler veya bilinç düzeyinde anormallikler görüldüğünde derhal sağlık personeline başvurulmalı. Yenidoğan değerlendirmesi sırasında doktorlar bu bebekleri yakından izler ve gerekli testleri hızlıca başlatır.
Sınırlamalar ve geleceğe bakış
Hiçbir test tek başına mutlak güvenilir değildir; en başarılı yaklaşım çoklu yöntem kombinasyonudur (klinik inceleme + aEEG/EEG + NIRS + biyobelirteçler + erken MR). Ayrıca bazı teknolojilerin (özellikle NIRS ve biyobelirteçlerin) standart eşik değerleri ve geniş çaplı kanıta dayalı kullanım rehberleri gelişmekte. Araştırmalar sensör hassasiyetini, zaman pencerelerini ve tedavi algoritmalarını netleştirmek için devam ediyor.
Sağlık
Bakan Yumaklı duyurdu. Son kullanma tarihi geçmiş ürünlere yeni etiket basarken yakalandılar
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Antalya’da bir gıda deposunda ürünlerin etiketlerinin değiştirilerek piyasaya sürülmeye hazırlandığının tespit edildiğini ve söz konusu ürünlerin imha edildiğini bildirdi.

Bakan Yumaklı, sosyal medya hesabından konuya ilişkin paylaşımda bulundu.
Antalya’da, ALO 174 Gıda Hattı’na gelen ihbar üzerine, Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü ekiplerinin gerçekleştirdiği denetimlerde, bir gıda deposunda gıda ürünlerinin etiketlerinin değiştirilerek piyasaya sürülmeye hazırlandığını tespit ettiklerini belirten Yumaklı, şunları kaydetti:
“Son kullanma tarihi geçmiş ve izlenebilirliği olmayan ürünleri imha ederek, işletme hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunduk. Kırmızı çizgimiz olan güvenilir gıdadan taviz vermiyor, denetimlerimizi kararlılıkla sürdürüyoruz.”
Sağlık
Bu kez Muğla’da şap alarmı: Milas’ta 11 mahalle karantinaya alındı
Bu kez Muğla’da şap alarmı: Milas’ta 11 mahalle karantinaya alındı
Tarih / Saat: 08 Aralık 2025 — 01:45 (İstanbul)
Okuma süresi: ~3 dakika
Kaynak: Sözcü, İl Tarım ve Orman Müdürlüğü

Muğla’nın Milas ilçesinde bir büyükbaş işletmesinde şap (foot-and-mouth) hastalığı tespit edilmesi üzerine İl Tarım ve Orman Müdürlüğü bölgeyi karantina altına aldı. Kemikler mahallesi “koruma bölgesi” ilan edilirken, çevredeki 11 mahallede 30 gün süreyle hayvan hareketi kısıtlandı. Yetkililer aşılama ve dezenfeksiyon çalışmalarının hızla sürdüğünü belirtiyor.
-
İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nden yapılan açıklamaya göre, ilçede faaliyet gösteren bir büyükbaş hayvan işletmesinde şap hastalığı saptandı; bulaşma riskini azaltmak için sahada hızlı müdahale başlatıldı.
-
Koruma bölgesi: Kemikler Mahallesi.
-
Karantinaya alınan mahalleler (30 gün): Ağaçlıhüyük, Akyol, Koru, Gökçeler, Ekinnanbarı, Yaka, Güllük, Kıyıkışlacık, Boğaziçi, Dörttepe ve Meşelik. Bu mahallelere büyükbaş ve küçükbaş hayvan giriş-çıkışına izin verilmeyecek.
-
Yapılan açıklamada, bölge genelinde 12.763 hayvana şap aşısı uygulandığı, yetiştiricilere dezenfeksiyon ve koruyucu tedbirler konusunda bilgilendirme yapıldığı belirtildi. Teknik ekipler saha çalışmalarını yakından takip ediyor.
Şap hastalığı büyükbaş ve küçükbaş hayvanlarda hızlı yayılan, ekonomik kayıplara yol açabilen bir viral hastalıktır. Erken tespit ve hızlı karantina ile yayılmanın önüne geçilmesi hayati önem taşır; bu nedenle yetkililer aşı ve dezenfeksiyon uygulamalarını önceliklendiriyor. (Konuyla ilgili yerel saha uygulamaları İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir.
-
Karantina bölgelerine araç ve hayvan giriş-çıkışı kesinlikle yasak.
-
Belirtilen mahallelerde çiftçi/üreticilerin yetkililerin yönlendirmelerine uyması, şüpheli hayvan vakasını hemen bildirmesi gerekiyor.
-
Dezenfeksiyon maddeleri ve aşılama bilgileri için İl/İlçe Tarım Müdürlüğü irtibat adresleri kullanılmalı.
Sağlık
Kış soğuklarında bitki çaylarına ilgi yoğun. Hangi çaylar içilmeli? Uzmanlar ve esnaftan öneriler
Kış soğuklarında bitki çaylarına ilgi yoğun. Hangi çaylar içilmeli? Uzmanlar ve esnaftan öneriler
Tarih ve Saat: 10 Aralık 2023 – 11:30
Okuma Süresi: 3 dakika
Soğuk havaların etkisini artırdığı bu günlerde, vatandaşlar doğal korunma yöntemlerine yöneliyor. Kırşehir’deki baharatçılar, kış gelmeden bağışıklığı güçlendiren bitki çaylarının düzenli tüketilmesini öneriyor .
Havaların soğumasıyla birlikte Kırşehir’in tarihi Uzun Çarşısı’ndaki baharatçı dükkanlarının önünde kuyruklar oluşmaya başladı. Vatandaşlar, kış hastalıklarına karşı doğal bir koruma kalkanı oluşturmak amacıyla zencefil, zerdeçal, ıhlamur ve adaçayı gibi bitkilere yoğun ilgi gösteriyor .
Esnaf, hastalık kapıyı çalmadan önce önlem almanın önemine dikkat çekerek, bu çayların kış boyunca düzenli içilmesi tavsiyesinde bulunuyor.

Kışın Hangi Bitki Çayları İçilmeli?
Kış aylarında tüketilebilecek, bağışıklığı destekleyen ve vücut direncini artıran birçok bitki çayı bulunuyor. İşte en çok tavsiye edilenler ve faydaları:

Zencefil Çayı
· Ana Faydası: Vücudu içten ısıtır ve bağışıklık sistemini güçlendirir. Soğuk algınlığı semptomlarını hafifletmede etkilidir .
· İçindeki Önemli Bileşen: Gingerol (antioksidan etkiye sahiptir) .
Ihlamur Çayı
· Ana Faydası: Grip ve soğuk algınlığı belirtilerini azaltır, öksürüğü yatıştırıcı etkisi vardır. Ateşli durumlarda terlemeyi teşvik eder .
· Önemli Not: Göğsü yumuşatıcı özelliği bulunur.
Kuşburnu Çayı
· Ana Faydası: C vitamini açısından çok zengindir. Bağışıklık sistemini güçlendirir ve soğuk algınlığına iyi gelir .
· Ek Fayda: Vücuttaki iltihapların yatışmasına yardımcı olur .
Adaçayı
· Ana Faydası: Antiseptik ve iltihap önleyici özellikleri sayesinde boğaz ağrısını hafifletir. Bağışıklık sistemini güçlendirdiği bilinir .
· Kullanım Önerisi: Ağız ve boğaz yaraları için de faydalıdır.
Ekinezya Çayı
· Ana Faydası: Soğuk algınlığı, grip ve nezleden korunmak için etkilidir. Bağışıklık sistemi üzerinde olumlu rol oynar .
· Uzman Görüşü: Klinik çalışmalarla koruyucu etkisi gösterilmiştir .
Tarçın Çayı
· Ana Faydası: Kan dolaşımını artırarak vücudu ısıtır. Güçlü iltihap önleyici özelliklere sahiptir ve yaygın enfeksiyonlarla savaşır .
Esnaf ve Vatandaşlar Ne Diyor?
Kırşehir’de baharatçılık yapan Ünsal Gümüş, kış mevsimi öncesinde alışveriş yapan vatandaşlara şu tavsiyelerde bulunuyor:
“Kış gelmeden önce zencefil, zerdeçal ve çeşitli bitki çayları öneriyoruz.Biz kendimiz de kullanıyoruz, vatandaşlara da tavsiye ediyoruz. Hastalandığımızda kullanmak önemli ama bitki çaylarını kış gelmeden önce düzenli tüketmenin daha faydalı olduğunu düşünüyoruz.”
Bitki çayı alışverişi yapan vatandaşlardan Ahu Işık ise, “Hasta olmamak için ıhlamur çayı içiyorum. Faydalarını da görüyorum. İnsanların düzenli kullanımı önemli” ifadelerini kullanıyor .
Uzmanlar Uyarıyor: Bilinçli Tüketim Şart
Üsküdar Üniversitesi Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Program Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Tuğba Kaman, bitki çaylarının faydalarını anlatırken önemli uyarılarda da bulunuyor. Kaman, “Kış hastalıkları için bağışıklığı güçlendiren, vücudu toksinlerden arındıran, sindirimi kolaylaştıran, rahatlatıcı pek çok bitki doğada mevcuttur” diyor .
Ancak uzmanlar, kronik rahatsızlığı olanların, hamilelerin, emziren annelerin ve alerjik bünyeye sahip kişilerin, bitki çaylarını tüketmeden önce mutlaka bir doktora danışması gerektiğinin altını çiziyor . Bitki çayları bir tedavi yöntemi değil, sağlıklı yaşam tarzının bir parçası olarak düşünülmeli .
Doğru Çay Nasıl Seçilir ve Demlenir?
Bitki çaylarından maksimum fayda sağlamak için kaliteli ürün seçmek ve doğru demlemek önem taşıyor. İşte dikkat edilmesi gereken birkaç püf noktası:
· Paket Etiketlerini Okuyun: Çay alırken etikette hasat ve paketleme tarihine, içindekiler kısmına ve menşeine bakın. Taze paketlenmiş, katkı maddesi içermeyen ürünleri tercih edin .
· Demleme Süresine Dikkat Edin: Bitki çaylarının genellikle 4-7 dakika demlenmesi yeterlidir. Çok uzun süre demlemek acı bir tat oluşmasına neden olabilir .
· Kaliteli Su Kullanın: Temiz ve mümkünse filtrelenmiş su kullanmak, çayın lezzetini olumlu etkiler .
Kış aylarını sağlıkla geçirmek isteyenler için bitki çayları doğal bir destek sunuyor. Ancak unutulmamalıdır ki, dengeli beslenme, düzenli uyku ve hijyen kuralları, hastalıklardan korunmanın en temel ve etkili yolları olmaya devam ediyor.
| Derleyen: Fatihdoğanmedya Editörü
📢 Bu içerik sosyal medyada paylaşılabilir. Sağlıklı bir toplum için faydalı bilgileri yayalım.
-
Gündem5 gün öncesparta’da kayıp çoban: “Öldürmüşler, kafasını kesmişler” — Başsız ceset ve arayış sürdü
-
Ekonomi1 hafta önceöğretmen,polis,hemşire ne kadar maaş alacak
-
Ekonomi1 hafta önceLipton, Türkiye’de 39 yıllık üretimini sonlandırdı — Rize’deki iki tesis Öz-Gür Çay’a devredildi
-
Sağlık1 hafta önceTütün Bağımlılığının Bilançosu: Türkiye’nin Sessiz Krizi
-
Ekonomi1 hafta önceEvli öğrenciler için apart yurt projesi
-
Magazin1 hafta önceSON DAKİKA: Hande Sarıoğlu, uyuşturucu soruşturması kapsamında gözaltına alındı
-
Ekonomi1 hafta önceAlanya’da “tropikal dönüşüm”: Avokado, mango, papaya ve ejder meyvesine yurt dışından yoğun talep
-
Magazin3 gün önceIMDb 2025’in En Çok Konuşulan Yıldızlarını Açıkladı: İşte Yılın En Popüler Oyuncuları
