Teknoloji
Yapay Zeka “Hesap Makinesini” Tarihe Gömdü: Yeni Modeller Artık Karmaşık Matematiği de Çözüyor
Yapay Zeka “Hesap Makinesini” Tarihe Gömdü: Yeni Modeller Artık Karmaşık Matematiği de Çözüyor
FatihDoganMedya — 7 Aralık 2025, 14:30 • Okuma süresi: 4 dk
Gelişmiş yapay zeka sistemleri, son aylarda yalnızca okuma-yazma değil; PhD ve IMO seviyesinde matematiksel sorunları otomatik olarak formüle edip ispatlayabiliyor. Bu gelişme, sıradan hesap makinelerinin kullanımını hızla azaltıyor, eğitim ve sektörleri yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor.
Hesap makineleri emekliye mi ayrılıyor?
Son yıllarda yapay zekâ (YZ) modellerinde yaşanan atılım, yalnızca sohbet ve görsel üretimle sınırlı kalmadı. “Formal doğrulama” ile birleştirilen yeni YZ sistemleri artık çok adımlı, soyut matematiksel ispatları insan müdahalesi olmadan üretebiliyor. Bu tür sistemlerin yükselişi, basit hesap makinelerinin günlük kullanımını azaltırken, karmaşık hesaplama ve ispat işlerini otomatikleştiriyor.

Somut örnek: “Aristotle” ve 30 yıllık problem
Harmonic adlı girişim tarafından geliştirilen “Aristotle” adlı sistemin, yaklaşık 30 yıldır çözülemeyen bir Erdős problemini otomatik olarak formüle edip Lean gibi formal doğrulama araçlarında ispatlayabildiğine dair raporlar ve teknik belgeler yayınlandı. Araştırma ve haber paylaşımları, bu tip otomatik teorem ispatlama yaklaşımlarının artık deneysel değil, pratik aşamaya geçtiğini işaret ediyor.

Dünya çapında gelişmeler: IMO ve formal ispatta ilerleme
Google/DeepMind gibi araştırma ekipleri de benzer yönde sonuçlar bildirdi; AlphaProof vb. sistemler Uluslararası Matematik Olimpiyatı (IMO) seviyesinde başarılar kaydetti. Bu durum, yapay zekanın sadece aritmetik değil, geometri ve soyut ispatlarda da insan yarışmacılara yakın performans gösterebildiğini ortaya koyuyor.
Ne değişecek? Eğitim, endüstri, ekonomi
-
Eğitim: Öğrenciler basit hesaplamalar için telefonlarındaki YZ uygulamalarına yönelecek; sınav güvenliği, müfredat ve öğretim yöntemleri yeniden dizayn edilecek.
-
Endüstri ve Ar-Ge: Formal doğrulama ile garanti edilmiş matematiksel ispatlar; kriptografi, mühendislik tasarımı, finansal modelleme gibi alanlarda hata riskini düşürecek.
-
Tüketici elektroniği: Fiziksel veya basit elektronik hesap makinelerinin talebi azalacak; üreticiler YZ destekli akıllı hesaplama özelliklerine yönelmek zorunda kalacak
Uzman görüşleri ve uyarılar
Araştırmacılar, otomatik ispatların “vibe proving” (hızlı, otomatik keşif + geometrik/analitik doğrulama) çağını başlattığını söyleyerek ilerlemeyi olumlu buluyor; ancak otomasyonun yanlış veya eksik formalizasyon riskleri, etik ve akademik doğrulama süreçleri konusunda uyarılar da var. Formal doğrulama araçlarının insan uzman gözetimiyle birlikte kullanılması öneriliyor.
Teknoloji
Turkcell ve Samsung’dan 5G ortaklığında 650 bin cihazlık yeni imza
Turkcell ve Samsung’dan 5G ortaklığında 650 bin cihazlık yeni imza
03.03.2026 — 16:27.

Türkiye 5G’ye geçiş sürecine hazırlanırken, operatör ile üretici arasında dikkat çeken bir iş birliği daha geldi. Turkcell ile Samsung arasında Barselona’da düzenlenen Mobil Dünya Kongresi’ndeki anlaşma çerçevesinde toplamda 650 bin 5G uyumlu cihazın Türkiye kanallarında satışa sunulması kararlaştırıldı. İlk etapta 100 bin adet operatöre özel, yerli üretim Galaxy A serisi cihaz ve 50 bin adet premium Galaxy S Serisi modelinin kullanıcılara ulaşacağı, ek olarak 150 bin ilave 5G uyumlu telefonun avantajlı koşullarla sunulacağı bildirildi.
Operatörün üst düzey yöneticisi, önümüzdeki aylarda 5G erişiminin yaygınlaşmasının hedeflendiğini vurguladı; altyapı yatırımlarının yanı sıra 5G uyumlu cihaz erişiminin de kritik olduğunu belirtti. Yapılan açıklamada, ülke genelinde 1 Nisan’dan itibaren 81 ilde operatör kalitesinde 5G deneyimi sunulacağı ve hali hazırda yüzde ~30 civarında olan 5G uyumlu cihaz oranının artırılmasının amaçlandığı ifade edildi.
Samsung yetkilileri ise anlaşmanın, hem premium segmentin hem de geniş kitlelerin 5G’ye erişimini hızlandıracağını; ayrıca yerli üretim destekleriyle Türkiye ekosistemine katkı sağlayacak bir adım olduğunu dile getirdi. Üretici tarafı, S Serisi’nin en gelişmiş modellerinden birinin daha fazla kullanıcıyla buluşacağını ve A Serisi ile her bütçeye uygun seçenekler sunacaklarını kaydetti.
Ne değişecek? 5G uyumlu telefon stoğundaki artış, operatör tarafında yeni tarifeler, cihaz kampanyaları ve tüketici için daha hızlı bağlantı deneyimi anlamına geliyor. Aynı zamanda yerli üretime yönelik 100 binlik parti, tedarik zinciri ve istihdam açısından da olumlu sinyaller veriyor.
Teknoloji
Gökyüzünde tarihi an: Altı gezegen “gezegen geçidi”nde buluşuyor — İstanbul için saat kaçta izlenecek?
Gökyüzünde tarihi an: Altı gezegen “gezegen geçidi”nde buluşuyor — İstanbul için saat kaçta izlenecek?
Yayın tarihi: 23 Şubat 2026 21:06
FatihDoganMedya haber • Hemen oku, fotoğrafını çek, paylaş!

Güneş Sistemi’nin altı gezegeni — Merkür, Venüs, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün — 28 Şubat 2026 akşamı gökyüzünde aynı tarafta toplanıyor. Bu nadir “gezegen geçidi” (planetary parade) olayı yerel saatle gün batımını takip eden ilk saatlerde en iyi şekilde gözlemlenebilecek. NASA
Ne zaman, saat kaçta gerçekleşecek?
Olayın zirve günü 28 Şubat 2026 Cumartesi olarak hesaplanıyor; gözlemler gün batımından yaklaşık 30–60 dakika sonra başlamalı. Bu, dünyanın bulunduğunuz noktasına göre değişir — gözlem penceresi birkaç gün öncesi ve sonrası için de uygundur. (Genel kılavuz: gün batımından yarım saat sonra dışarı çıkın ve batı/güneybatı ufkuna bakın.)
İstanbul (Europe/Istanbul) için tahmini zaman aralığı: 28 Şubat 2026, yaklaşık 19:20 – 19:55 (yerel saat). (İstanbul’da gün batımı yaklaşık 18:53 civarı; en uygun izleme zamanı bunun 30–60 dakika sonrasıdır.)
Not: Bulunduğunuz şehirde kesin saatler için yerel gün batımı verisini kontrol edin; gezegenlerin horizon’a yakın konumları nedeniyle birkaç dakika fark bile bazı iç gezegenlerin (özellikle Merkür) gözden kaybolmasına yol açabilir.
Hangi gezegenler görünecek, çıplak gözle hangileri seçilir?
-
Çıplak gözle kolayca görülebilecekler: Venüs, Jüpiter, Satürn (hava koşulları ve ışık kirliliğine bağlı).
-
Zor görülen / optik gerektirenler: Uranüs ve Neptün (dürbün veya teleskop tavsiye edilir). Merkür ufka yakın olduğu için kısa süre görünür kalabilir; erken çıkmakta fayda var.

-
Nasıl izlemelisiniz? (İpucu ve ekipman)
-
Zamanlama: Gün batımından 30–60 dakika sonra dışarı çıkın.
-
Yön: Batı — güneybatı ufku. Açık bir görüş hattı (binalardan, ağaçlardan uzak) tercih edin.
-
Ekipman: Çıplak gözle 4 gezegen görülebilir; dürbün (8×42) veya küçük bir teleskop Uranüs/Neptün’ü göstermede büyük fark yaratır.
-
Hava durumu: Bulut, sis veya yüksek ışık kirliliği gözlem şansını düşürür — mümkünse şehir dışına çıkın.
-
Ayırt etme: Gezegenler titremez, yıldızlar titrer — bu ipucu ile fark edebilirsiniz.
-
Bilimsel not
Bu tür “gezegen geçidi” görünümleri, gezegenlerin Dünya’dan bakıldığında Güneş’e göre aynı tarafta toplanmasından kaynaklanır; ancak gezegenler fiziksel olarak birbirlerine yakın değildir — yalnızca bakış açımızdan bir arada görünürler. Olayın Dünya üzerindeki herhangi bir fiziksel etkisi yoktur; görsel bir şölen olarak değerlendirilir.
Örnek İstanbul saat bilgisi (kısa)
-
Gün batımı (İstanbul): ~18:53, 28 Şubat 2026.
-
Önerilen gözlem aralığı (İstanbul): ~19:20–19:55, 28 Şubat 2026.
(Yerel koordinatlara göre dakika farklılıkları olabilir — kesin saat için yerel güneş batımı verinizi kontrol edin.)
Teknoloji
Meta CEO’su jüri karşısında: Çocukları “bilinçli olarak” bağımlı yapmakla suçlanıyor
Meta CEO’su jüri karşısında: Çocukları “bilinçli olarak” bağımlı yapmakla suçlanıyor
Tarih: 19 Şubat 2026 — Saat: 06:00

ABD’nin Los Angeles kentindeki duruşma salonunda, Mark Zuckerberg jüri önünde ifade verdi. Davacı, sosyal medya platformlarının çocukları hedefleyip bağımlı hale getirdiğini, bunun sonucunda ruhsal hasar ve intihar eğilimleri de dahil olmak üzere ağır sonuçlar doğurduğunu iddia ediyor. Dava, teknoloji devlerinin genç kullanıcılarına yönelik tasarım ve pazarlama stratejilerini ilk kez kapsamlı biçimde yargıya taşıyan önemli bir dava olarak değerlendiriliyor.
-
Dava Los Angeles’ta görülüyor. Los Angeles.
-
Davacı, kendisi için mahkeme kayıtlarında “K.G.M.” veya “Kaley” olarak geçen 20 yaşındaki bir genç kadın; sosyal medyanın erken yaşta kullanımı nedeniyle ruh sağlığının bozulduğunu iddia ediyor.
-
Suçlama temelinde, uygulama içi özelliklerin (sonsuz kaydırma, bildirimler, görünüm filtreleri vb.) gençleri çekmek ve tutmak için tasarlandığı; şirket içi belgelerde bunun bilindiği yer alıyor.
-
Duruşmadan öne çıkanlar
-
Zuckerberg’in ifadesi: Şirket politikalarının gençleri korumaya yönelik olduğunu savundu; ancak çocukların yaş kuralını ihlal ederek platformlara girebildiğini kabul etti ve yaş tespiti konusunda “daha hızlı hareket etme” gerekliliğini itiraf etti.
-
İç belgeler: Davacının avukatları, Meta’nın kendi iç araştırmalarında bazı genç kullanıcı gruplarının platforma erken yaşta kaydolduğunu ve “teens/tweens” hedefinin bulunduğunu gösteren belgeleri sundu. Bu belgeler mahkemede tartışma yarattı.
-
Tanıklar ve uzmanlar: Eski çalışanlar ve bağımlılık/ergen ruh sağlığı uzmanları, sosyal medya kullanımının bazı gençlerde bağımlılık benzeri davranışlar ve uyku, benlik algısı gibi alanlarda olumsuz etkiler ürettiğine dair tanıklık yaptı.
- Neden önemli?
Bu dava yalnızca bir bireysel tazminat davası değil; sonuçları sosyal platformların ürün tasarımı, yaş doğrulama yöntemleri ve gençlere yönelik regülasyon tartışmalarını doğrudan etkileyebilir. Benzer davalar ve kamuoyu baskısı teknoloji şirketlerinin politika uygulamalarını ve regülatörlerin yaklaşımını değiştirebilir.
Hukuki tablo (kısa)
Davacı: K.G.M. (Kaley) — genç yaşta sosyal medya kullanımı ve buna bağlı ruhsal zarar iddiası.
Sanıklar: Meta (Meta platfromları, davada ayrıca bazı video paylaşım platformları da yer alıyor).
İddia: Platformların tasarımının çocukları hedefleyip bağımlı hale getirdiği; şirket içi belgelerin bu riski gösterdiği.
Meta savunması: Şirketin genç kullanıcı güvenliğine önem verdiği, yaş tespitinin zorlukları ve ifade özgürlüğü/sorumluluk sınırlarına dair hukuki argümanlar.
-
Son Dakika3 gün önceAnadolu Otoyolu’nda Feci Kaza: Hostes Hayatını Kaybetti, 15 Yaralı
-
Gündem2 gün önceAksaray — Bayram tatili yolunda feci kaza: baba öldü, eşi ve 4 oğlu yaralandı
-
Gündem15 saat önceBayram tatiline giderken kaza: Aksaray’da ölen çift, yaralı 4 çocuğun tedavisi sürüyor
-
Gündem3 gün önceKuzey Kore’den füze yağmuru: 10’dan fazla balistik füze fırlatıldı
-
Gündem2 gün önceBursa’da 7 yıl harabe evde alıkonulan çocuk, DNA testi sonrası annesine teslim edilecek
-
Gündem4 gün önceCinsel saldırıyla suçladığı kişiyi duruşma çıkışı öldüren şüpheli: Sinirlerime hakim olamadım
-
Gündem3 gün önceRabia Çataklı hakkında karar: mahkeme ‘takdiri indirim’ ile 2 kez müebbet
-
Gündem1 hafta önceEtiler’de gece kulübü ateşe verildi, saatler sonra sahibi öldürüldü
