Taliban’ın 2,4 Milyon Kız Çocuğunu Eğitimden Koparan Zulmü – UNESCO Raporu
Tarih: 12 Ağustos 2026
Saat: 13:00
Okuma Süresi: 3 dakika
ANKA
Kabil’de bir sınıfın kapısı, Mart 2022’den bu yana 2,4 milyon kız çocuğuna kapanmış durumda. Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü’nün (UNESCO) yayımladığı yeni rapora göre, Taliban’ın 2021’de yeniden iktidara gelmesinin ardından ortaöğretime erişimi engellenen kız çocuklarının sayısı 2,4 milyona ulaştı. Bu rakam, geçen yıla kıyasla 200 binlik bir artışa işaret ediyor.
UNESCO yetkilileri, bu gidişatın devam etmesi halinde 2030 yılına kadar eğitimden mahrum kalan kız çocuğu sayısının yaklaşık 4 milyona fırlayacağı uyarısında bulunuyor.
“Toplumsal Cinsiyet Apartheid’ı”
Taliban yönetimi, kadın ve kız çocuklarına yönelik uyguladığı kısıtlamalarla BM tarafından “toplumsal cinsiyet apartheid’ı” olarak nitelendirilen bir politikaya imza atıyor. İslam hukukuna ilişkin kendi yorumlarını gerekçe gösteren yönetim, kız çocuklarının ilkokuldan sonra eğitimlerine devam etmesini yasakladı.
Ortaokul ve liselere devam yasağı Mart 2022’de yürürlüğe girdi; aynı yılın ilerleyen dönemlerinde ise üniversitelerin kapıları da genç kadınlara kapatıldı. Bununla da sınırlı kalmayan Taliban, kadınların kamuya açık parklara, spor salonlarına ve güzellik salonlarına gitmesini de engelliyor.
UNESCO’nun Acil Durumlarda Eğitim Programı Koordinatörü Hoda Jaberian, Afganistan’daki kız çocuklarının ve kadınların eğitim görmesinin temel bir insan hakkı olduğunu vurgulayarak, kadınların çalışma hakkına sahip olması, seyahat etmesi ve hareket özgürlüğünden yararlanması gerektiğini ifade etti.
20 Yıllık Kazanımlar Tersine Döndü
UNESCO, son 20 yılda kız çocuklarının eğitime erişiminde elde edilen kazanımların hızla tersine döndüğüne dikkat çekiyor. 2001’de kız çocuklarının okula erişiminin ciddi ölçüde kısıtlı olduğunu hatırlatan kuruluş, 2021’de yaklaşık 1 milyon kız çocuğunun ortaöğretime kayıtlı olduğunu bildirdi. Bugün ise bu sayı sıfıra yakın.
Afganistan’ın genel eğitim sisteminde de derin bir çöküş yaşanıyor. İlkokul çağındaki çocukların yarısından fazlası tamamen eğitim dışında kalmış durumda. UNESCO verilerine göre, 10 yaşındaki çocukların yüzde 90’ından fazlası basit bir metni okuyamıyor. Okullardaki içme suyu, sanitasyon ve ısıtma sistemlerinin yetersizliği ise krizi daha da derinleştiriyor.
Ekonomik Bedel: 9,6 Milyar Dolar
Yasağın yalnızca insani değil, ekonomik bir bedeli de var. UNESCO, kadınlara ve kız çocuklarına yönelik kısıtlamaların Afganistan ekonomisine 2066 yılına kadar yaklaşık 9,6 milyar dolara mal olacağını tahmin ediyor.
Son yıllarda Afganistan’ı vuran depremler başta olmak üzere doğal afetler de eğitim sistemindeki sorunları ağırlaştırırken, 2023’ten bu yana 7 milyondan fazla Afganistan vatandaşının ülkeye geri dönmesi veya geri dönmeye zorlanması, zaten kriz yaşayan eğitim sistemi üzerindeki baskıyı daha da artırıyor.
UNESCO, kız çocuklarının eğitim hakkının derhal yeniden tesis edilmesi çağrısında bulunarak, kadınlara ve kız çocuklarına yönelik ayrımcılığı kınadı. Taliban ise Ağustos 2021’de iktidara geldiğinde daha ılımlı bir yönetim kuracağı yönünde açıklamalar yapmış, ancak vaatlerinin tam aksine kadın ve kız çocuklarına yönelik kapsamlı yasakları hayata geçirmişti.
