Uganda ordusu Türkiye ile savunma ve askeri iş birliğini askıya aldı
20 Eylül 2026, 14:23 | 5 dakika okuma
FatihDoğanMedya Haber Merkezi
Uganda Halk Savunma Kuvvetleri, Türkiye ile yürütülen tüm savunma ve askeri iş birliğinin derhal askıya alındığını açıkladı. Kampala yönetiminin hangi anlaşmazlıkları gerekçe gösterdiği açıklanmazken, kararın sorunlar çözülene kadar yürürlükte kalacağı bildirildi.
Uganda ile Türkiye arasındaki ilişkilerde son dönemde yaşanan gerilim, askeri alanda somut bir karara dönüştü. Uganda Halk Savunma Kuvvetleri (UPDF), Türkiye Cumhuriyeti ile savunma ve askeri alandaki tüm iş birliğini derhal geçerli olmak üzere askıya aldığını duyurdu.
Uganda Savunma Bakanlığı ve UPDF bünyesinde Savunma Halkla İlişkiler Direktör Vekili olarak görev yapan Albay Chris Magezi tarafından 19 Eylül Cumartesi günü yapılan açıklamada, kararın iki ülke arasındaki savunma ve askeri iş birliğine ilişkin çözülmemiş konular giderilene kadar yürürlükte kalacağı belirtildi. Ancak Uganda tarafı, söz konusu anlaşmazlıkların içeriğine ilişkin ayrıntı paylaşmadı.
UPDF’nin açıklaması yalnızca savunma ve askeri iş birliğini kapsıyor. Açıklamada Türkiye ile diplomatik ilişkilerin kesildiği, büyükelçiliklerin kapatıldığı ya da iki ülke arasındaki ekonomik ve sivil ilişkilerin tümüyle durdurulduğu yönünde bir karar yer almıyor. Bu nedenle gelişmenin, Türkiye-Uganda ilişkilerinin bütünüyle kesilmesinden ziyade askeri ve savunma alanındaki iş birliğinin süresiz olarak dondurulması şeklinde değerlendirilmesi gerekiyor.
Kararın gerekçesi açıklanmadı
Albay Chris Magezi’nin açıklamasında, askıya alma kararına yol açan başlıklar tek tek sıralanmadı. Uganda ordusu yalnızca iki ülke arasındaki “karşılıklı savunma ve askeri iş birliğine ilişkin çözülmemiş meseleler” giderilinceye kadar kararın uygulanacağını bildirdi.
Askıya alma kararının ne kadar süreceğine ilişkin de takvim açıklanmadı. Hangi askeri eğitim programlarının, savunma sanayii projelerinin, personel değişimlerinin veya diğer ortak faaliyetlerin doğrudan etkileneceği konusunda kamuoyuna ayrıntılı bilgi verilmiş değil.
Karar, Uganda Genelkurmay Başkanı ve Uganda Halk Savunma Kuvvetleri Komutanı General Muhoozi Kainerugaba’nın son aylarda Türkiye’ye yönelik sert açıklamalar yaptığı bir dönemin ardından geldi.
Kainerugaba, 9 Eylül’de sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamalarda Uganda’daki Türk vatandaşlarına ülkeyi terk etme çağrısında bulunmuştu. Ancak bu açıklamaların ardından Uganda hükümetinin Türk vatandaşlarını topluca sınır dışı etmeye yönelik resmî bir karar yayımladığına dair bir açıklama yapılmadı. Dolayısıyla Kainerugaba’nın sosyal medya mesajları ile Uganda devletinin resmî kararlarının birbirinden ayrılması gerekiyor.
Türkiye Büyükelçiliği önündeki protestodan bir gün sonra geldi
Askeri iş birliğinin askıya alınmasından bir gün önce, 18 Eylül’de Uganda’nın başkenti Kampala’daki Türkiye Büyükelçiliği önünde gösteri düzenlendi.
Associated Press’in aktardığına göre yüzlerce kişinin katıldığı gösteriyi, başkanlığını General Kainerugaba’nın yaptığı Patriotic League of Uganda (PLU) organize etti. Göstericiler, uzun süredir Türkiye’de yaşayan Ugandalı siyasi yorumcu ve hükümet eleştirmeni Fred Lumbuye’nin Uganda’ya iade edilmesini talep etti.
PLU Genel Sekreteri Fadil Twalla, gösterinin Türk halkına karşı düzenlenmediğini belirterek Uganda yönetimine yönelik faaliyetleri nedeniyle Lumbuye’nin ülkeye gönderilmesini istediklerini söyledi.
Uganda makamları Lumbuye’yi zararlı propaganda, şiddete teşvik ve siber suçlarla bağlantılı çeşitli suçlamalarla arıyor. Lumbuye’nin Türkiye’deki hukuki statüsüne ilişkin kamuya açık bilgiler ise sınırlı. Associated Press, Lumbuye’den konuya ilişkin yorum alınamadığını bildirdi.
Bununla birlikte UPDF’nin askeri iş birliğini askıya alan açıklamasında Fred Lumbuye’nin adı geçmedi. Büyükelçilik önündeki gösteri ile askıya alma kararı arasında resmî açıklamada doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi de kurulmadı. Uganda devlet yayın kuruluşu UBC de kararın arka planındaki meselelerin ayrıntılarının açıklanmadığını özellikle belirtti.
Türkiye-Uganda savunma ilişkilerinde 2016 önemli bir dönüm noktasıydı
Türkiye ile Uganda arasındaki diplomatik ilişkiler 1969 yılına uzanıyor. Türkiye’nin Kampala Büyükelçiliği 2010’da, Uganda’nın Ankara Büyükelçiliği ise 2011’de faaliyete geçti.
İki ülke arasındaki ilişkilerde önemli aşamalardan biri Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 31 Mayıs-1 Haziran 2016 tarihlerinde Uganda’ya yaptığı resmî ziyaret oldu. Türkiye’den Uganda’ya cumhurbaşkanı düzeyinde gerçekleştirilen ilk ziyaret sırasında iki ülke arasında çeşitli alanlarda altı anlaşma ve mutabakat zaptı imzalandı.
Türkiye Dışişleri Bakanlığı kayıtlarına göre bu belgeler arasında savunma sanayii ve askeri iş birliğine ilişkin düzenlemeler de bulunuyordu. Böylece iki ülke arasındaki savunma ilişkileri daha kurumsal bir zemine taşındı.
Türkiye’nin Kampala Büyükelçiliğinin Şubat 2025 tarihli bilgi notunda da iki ülke arasındaki askeri ve savunma temaslarının devam ettiği görülüyor. Bilgi notuna göre Uganda Savunma Bakanı Jacob Oboth Oboth, Ekim 2024’te İstanbul’da düzenlenen SAHA EXPO Uluslararası Savunma, Havacılık ve Uzay Sanayii Fuarı kapsamında Türkiye Milli Savunma Bakanı ile görüşmüştü.
UPDF’nin 19 Eylül 2026 tarihli kararı, yıllardır sürdürülen bu savunma ve askeri iş birliği mekanizmalarını askıya almış oldu. Uganda tarafı iş birliğinin yeniden başlaması için “çözülmemiş meselelerin” giderilmesini şart koşarken, bu başlıkların neler olduğuna ve taraflar arasında bu konuda yürütülen temaslara ilişkin ayrıntılı bir resmî açıklama henüz paylaşılmadı.
