Turgut Özakman’ın unutulmayan Kurtuluş Savaşı tanıklığı: “Kemal’in askerleri!”
29 Ekim 2026, 14.55 | 3 dakika okuma
FatihDoğanMedya Haber Merkezi
Cumhuriyet’in 103. yılında, Turgut Özakman’ın gençlik yıllarında Anadolu’da dinlediği bir kadının sözleri yeniden gündeme geldi. 1948’de Polatlı’dan Dumlupınar’a uzanan yolculuk, Kurtuluş Savaşı’nın hem cephedeki izlerini hem de halkın hafızasında bıraktıklarını ortaya koyuyor.
Cumhuriyet Bayramı’nın 103. yıl dönümünde, “Şu Çılgın Türkler” kitabıyla tanınan yazar ve oyun yazarı Turgut Özakman’ın Milli Mücadele yıllarına ilişkin aktardığı bir hatıra yeniden gündeme taşındı. NEFES’in 29 Ekim 2026 tarihli haberinde, 2 Ekim 2006’da gerçekleştirildiği belirtilen radyo söyleşisinden bölümler paylaşıldı. Söyleşinin en dikkat çekici anlatılarından biri, Türk askerlerini gördüğünde köyüne seslenen bir Anadolu kadınının hatırasıydı.
Özakman’ın yıllar sonra anlattığı bu olay, 1948 yılında arkadaşlarıyla gerçekleştirdiği bir Anadolu yolculuğuna dayanıyor. Henüz 18 yaşındayken Kurtuluş Savaşı’nın yaşandığı bölgeleri gezen Özakman, savaşın üzerinden yaklaşık çeyrek asır geçmiş olmasına rağmen hem siperlerin hem de dönemin tanıklarının izlerini koruduğunu aktarıyordu.
1948’DE POLATLI’DAN DUMLUPINAR’A UZANAN TARIHI YÜRÜYÜŞ
Turgut Özakman’ın anlatımına göre yolculuğun fikri 1947 yılında ortaya çıktı. Bir arkadaşının, savaşın yaşandığı yerleri yürüyerek görme ve hayatta olan tanıkların hatıralarını toplama önerisi üzerine 10 kişilik bir grup harekete geçmeye karar verdi. Plan, ertesi yıl ağustos ayında uygulandı.
Gençler Ankara’dan trenle Polatlı’ya ulaştıktan sonra Sakarya Meydan Muharebesi’nin yaşandığı bölgeden Dumlupınar’a doğru yürümeye başladı. Özakman’ın kitabındaki anlatıma göre yolculuğun amaçlarından biri de Sakarya siperlerinden alınan toprağı Zafertepe’deki anıtın toprağıyla buluşturmaktı.
1921’deki Sakarya Meydan Muharebesi’nin üzerinden 27 yıl geçmişti. Buna rağmen Kartaltepe ve Yıldıztepe çevresindeki siperlerin izleri hâlâ görülebiliyordu. Özakman, toprakta şarapnel ve tüfek parçalarına rastladıklarını, bunları topladığını ve yürüyüş sırasında çok sayıda savaş hatırası dinlediğini anlatmıştı.
Yürüyüşün başlangıç tarihi konusunda kaynaklarda küçük bir farklılık bulunuyor. Radyo söyleşisinin aktarıldığı haberlerde 20 Ağustos 1948 tarihi yer alırken, Özakman’ın “Şu Çılgın Türkler” kitabındaki anlatımında ve Anadolu Ajansı’nın biyografik haberinde 19 Ağustos 1948 belirtiliyor. Bununla birlikte anlatımlar, grubun 29 Ağustos gecesi Zafertepe’deki anıta ulaştığı konusunda örtüşüyor.
BIR ANADOLU KADINININ HAFIZASINDA KALAN SÖZLER
Yolculuk boyunca Özakman ve arkadaşları, savaş yıllarını yaşamış kadınlarla, erkeklerle ve cephede bulunmuş kişilerle görüştü. Bu görüşmelerden birinde, bir çeşmenin yakınında karşılaştıkları kadının anlattıkları Özakman üzerinde derin bir etki bıraktı.
Özakman’ın aktardığına göre kadın, bölgenin kurtarılmasını bekledikleri günlerde çeşmenin arkasından kalpaklı süvarilerin hızla geçtiğini gördüğünü söyledi. Gelenlerin Türk askerleri olduğunu anlayınca köy halkına “Kemal’in askerleri!” diye seslendiğini anlattı.
Özakman’ı özellikle etkileyen ayrıntı, kadının Mustafa Kemal Paşa’dan söz ederken herhangi bir askerî unvan kullanmamasıydı. Ona göre kadının yalnızca “Kemal” demesi, halkın Mustafa Kemal’e duyduğu yakınlığın ve güvenin bir ifadesiydi. Bu hatıra, Özakman’ın bir tanıktan dinleyerek aktardığı sözlü tarih anlatısına dayanıyor. Söyleşinin yayımlanan bölümlerinde kadının kimliği ve yaşadığı köyün adı belirtilmiyor.
SAVAŞ TANIKLARI, ÖZAKMAN’IN YILLAR SÜREN ARAŞTIRMALARINA KAYNAK OLDU
Özakman, Kurtuluş Savaşı’nı yalnızca tarih kitaplarından öğrenmediğini de söylüyordu. Bakırköy’de işgal dönemini yaşamış bir ailenin çocuğu olduğunu, ilkokul öğretmenlerinden birinin de Milli Mücadele’ye katılmış bir gazi olduğunu anlatmıştı. Bu nedenle savaş ve işgal yıllarına ilişkin hatıraları çocukluğundan itibaren doğrudan o dönemi yaşayan insanlardan dinleme fırsatı bulmuştu.
1948’deki yürüyüş, Özakman’ın Milli Mücadele üzerine uzun yıllar devam edecek araştırmalarının başlangıçlarından biri oldu. Yaşayan tanıkların anlatılarını derleyen yazar; kitaplar, dergiler, fotoğraflar, haritalar, askerî belgeler ve Meclis tutanakları üzerinde de çalıştı.
Tiyatro, roman ve senaryo alanlarında eserler veren, Devlet Tiyatroları ve TRT’de yöneticilik görevleri üstlenen Turgut Özakman, yıllar boyunca topladığı tarihsel bilgi ve belgelerden 2005’te yayımlanan “Şu Çılgın Türkler” romanında da yararlandı. 28 Eylül 2013’te hayatını kaybeden Özakman’ın 1948’de dinlediği Anadolu kadınına ilişkin anlatısı da 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı vesilesiyle bir kez daha hatırlandı.
