Mars buzundaki uzaylıların 50 milyon yıl hayatta kalabileceği keşfedildi

Tarih: 18 Ekim 2025 — Saat: 12:15 (TSİ) — Okuma süresi: 4 dakika

NASA , SPACE

NASA Goddard ve Penn State araştırmacılarının laboratuvarda yaptıkları deneyler, saf su buzunda gömülü protein parçacıklarının ve amino asitlerin Mars yüzeyindeki kozmik radyasyon altında on milyonlarca yıl korunabileceğini gösteriyor. Bu sonuç, gelecekteki Mars görevlerinde “saf buz” yataklarının öncelikli hedef olması gerektiğini öne sürüyor.

Haber detayları — ne bulundu, nasıl yapıldı?

Araştırma ekibi (lider: Alexander A. Pavlov ve çalışma arkadaşları) laboratuvarda Escherichia coli bakterilerinden elde edilen organik materyali saf su buzu ile veya Mars benzeri sedimanla karıştırarak dondurdu. Donmuş örnekler, Mars yüzeyi koşullarını taklit etmek üzere -60°F (~ -51°C) sıcaklıktaki odada gama ışını ile ışınlandı; deneyin radyasyon dozu, yüzeyde maruz kalınacak kozmik ışın etkisiyle eşdeğer olacak şekilde 20 milyon yıl simülasyonu uygulanıp ardından modelleme ile toplamda 50 milyon yıllık bir etki tahmini çıkarıldı. Saf buz örneklerinde amino asitlerin %10’unun üzerinde kısmı 50 milyon yıllık simülasyondan sağ çıkarken, sediman içeren örneklerde bozunma çok daha hızlı gerçekleşti. Araştırma sonuçları bilimsel dergi Astrobiology’de yayımlandı.

Öne çıkan bulgu: Saf su buzunda korunma çok daha iyi; sedimanla karışık buz/çeşitli mineraller organik moleküllerin radyolitik bozunmasını hızlandırıyor. Bu nedenle saf buz veya buz-ağırlıklı permafrost örnekleri, Mars’ta korunmuş organiklerin (biyobelirteçlerin) bulunması için en umut verici hedefler olabilir.

Ne anlama geliyor — uzaylılar 50 milyon yıl hayatta kaldı mı?

Buradaki kritik nokta ayrımı: çalışma canlı organizmaların 50 milyon yıl “hayatta kalabileceğini” göstermiyor; deneyler organik moleküllerin (amino asitler, protein parçacıkları gibi) çok uzun süre korunabileceğini gösteriyor. Moleküllerin korunması, geçmişte yaşam olduğuna dair izler (biyobelirteçler) bulunabileceğini gösterir — fakat bunun, güncel canlı mikroorganizmaların yüzeyde hâlen yaşadığı anlamına gelmediğini vurgulamak gerekiyor. Ayrıca laboratuvar koşulları kontrollü ve belli varsayımlara dayanıyor; gerçek Mars yüzey koşulları yerel mineralojiden, sıcaklık değişimlerinden ve diğer faktörlerden etkilenebilir.

Bilimsel sınırlamalar ve önceki çalışmalar

• Aynı araştırma grubunun 2022 tarihli çalışması, karbonat/silikat ve tuz içeren Mars benzeri karışımlarda amino asitlerin çok daha hızlı yok olduğunu göstermişti; yani örneklerin mineral içeriği korunum süresini dramatik biçimde etkiliyor. Bu çalışma, yeni bulgunun neden şaşırtıcı olduğunu da açıklıyor.

• Laboratuvar simülasyonları, gerçek Mars koşullarının tüm karmaşıklığını yansıtmayabilir. Örneğin derinlik, yeraltı radyasyon profili, permafrost hareketleri ve kimyasal etkileşimler sonuçları değiştirebilir. Bu nedenle bulgular “umut verici kanıt” olarak okunmalı, kesin kanıt değil.

Uzay görevleri için çıkarımlar

• Araştırmacılar, Mars’ta yaşam (geçmiş veya güncel) arayışında rover/örnekleme hedeflerinin kaya tabanlı bölgeler yerine saf buz veya buz-ağırlıklı permafrost yataklarına öncelik vermesini öneriyor. Bu, alınacak örneklerin organik izleri koruma olasılığını artırabilir.

• Ancak yüzeye çok yakın katmanlar hâlâ kozmik radyasyon ve peroksitler gibi bozucu süreçlerle karşılaşır; ideal hedefler, yüzeye yakın ama yeterince korunmuş, mümkünse birkaç metre altındaki buz birikintileri olabilir. Uzun mesafeli veya derin sondaj gerektirebilecek bu hedefler, görev tasarımında dikkat gerektirir

Bilim camiasının yorumu ve takip adımları

Bu sonuç, Mars’ta olası biyobelirteç arayışında stratejiyi etkileyebilecek deneysel bir ileri adım olarak değerlendiriliyor. NASA ve üniversite ekipleri, bulguları teyit etmek için farklı buz-malzeme karışımları, farklı radyasyon spektrumları ve uzun süreli deneylerle devam edeceklerini belirtiyorlar. Ayrıca gelecekteki görevlerde örnekleme ekipmanlarının (kazıyıcı, sondaj, steril koruma) bu hedeflere erişebilecek şekilde güçlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.

Kısa sonuç

• Yeni çalışma: Saf su buzunda gömülü amino asitlerin ve protein parçalarının 50 milyon yıla yakın simüle edilmiş radyasyon maruziyeti sonrası bir kısmının korunabileceğini gösteriyor. Bu, Mars’ta korunmuş biyobelirteç arayışına umut veriyor — ancak doğrudan “uzaylıların 50 milyon yıl hayatta kaldığı” anlamına gelmiyor.