Daha fazla hava durumu tahmini: 15 günlük hava durumu İstanbul
Bizimle İletişimde Kalın

Teknoloji

Dünya’nın dönüş ekseni yaklaşık 80 cm kaydı

Yayımlandı

üzerinde

Dünya’nın dönüş ekseni yaklaşık 80 cm kaydı

FatihDoganMedya | 18 Kasım 2025, 12:02 (Europe/Istanbul) · Okuma süresi: 4 dakika

Yeni yapılan çalışmalara göre insan faaliyetleri —özellikle yoğun yeraltı suyu çekimi— Dünya’nın dönme ekseninde son yıllarda yaklaşık 80 santimetrelik bir kaymaya neden oldu. Bilim insanları bunun küresel deniz seviyesine küçük ama ölçülebilir katkıları olduğunu ve kutup kaymalarının izlenmesinde insan etkisinin önemli hale geldiğini belirtiyo


Ne bulundu? Araştırmanın kısa sonucu

Çok uluslu bir araştırma dizisi ve onu haberleştiren bilim kurumlarına göre, 1990’lardan itibaren insan kaynaklı büyük ölçekli yeraltı suyu çekimleri ile su kütlelerinin yeniden dağılımı, gezegenin kütle dengelerini değiştirerek Dünya’nın dönme ekseninin (rotational pole) yaklaşık 0.8 metre (31.5 inç / ~80 cm) doğuya kaymasına katkıda bulundu. Araştırma sonuçları, jeofiziksel verilerle yapılan modellemelere dayanıyor

Daha fazla detay — neden ve ne kadar su?

Bilim insanları, 1993–2010 arasındaki dönemde toplam yaklaşık 2.150 gigaton (yaklaşık 2 trilyon ton) seviyesinde yeraltı suyunun çekildiğini ve bunun deniz seviyesine ve kütle dağılımına etkisi olduğunu hesapladı. Bu büyük çaplı su taşınması, dönme ekseninde ölçülebilir bir sapmaya yol açtı.

Etkileri — deniz seviyesi, uydu ve navigasyon

Araştırmacılar, yeraltı suyu çekiminin deniz seviyesine katkısının mikrometre/ milimetre düzeyinde olduğunu, fakat küresel toplamda yaklaşık 6 mm civarında (çalışma ve kaynaklar arasında hesap farklılıkları var) bir etkiye denk geldiğini belirtiyor; ayrıca kutup konumundaki değişimler navigasyon ve jeodezi hesaplarında takip edilmesi gereken bir faktör haline geliyor.

Bilim insanlarından kısa yorumlar

“Dünya’nın dönme ekseni aslında sık sık değişir; ancak bizim çalışmamız, iklim kaynaklı etkenler içinde yeraltı suyunun kutup sürüklenmesi üzerinde en büyük etkiye sahip olduğunu gösteriyor,” diyor çalışmanın önde gelen araştırmacılarından Ki-Weon Seo. Araştırmacılar, özellikle Kuzeybatı Hindistan ve bazı tarım havzalarının bu etkiye katkısının kayda değer olduğunu vurguluyor.


Ne anlama geliyor? (Kısa çıkarımlar)

  • Günlük hayatımız doğrudan etkilenmez; eksendeki bu tür küçük kaymalar mevsimleri veya günlük hava olaylarını aniden değiştirmez.

  • Bilimsel ve teknik alanlarda etkiler olabilir; hassas uydu konumlama, uzun dönem jeodezik ölçümler ve iklim modellemeleri bu değişimleri hesaba katmalı.

  • Su yönetimi bir jeofizik sorunu haline geldi; yeraltı suyu kullanımı yalnızca tarımı ve su güvenliğini değil, küresel kütle dağılımını ve dolayısıyla gezegenin dönme davranışını da etkileyebiliyor.


Hızlı bilgi kutusu

  • Konunun özü: Yeraltı suyu çekimleri Dünya’nın dönme ekseninde yaklaşık 80 cm kaymaya katkı yaptı.

  • Dönem: Çalışmalar çoğunlukla 1993–2010 dönemini analiz ediyor.

  • Çalışma kaynağı (örnek): Geophysical Research Letters ve ilgili bilimsel raporlar / AGU açıklamaları.

Teknoloji

Beyaz Saray’ın Yapay Zeka Ambargosu Dünyada Endişe Yarattı

Yayımlandı

üzerinde

Beyaz Saray’ın Yapay Zeka Ambargosu Dünyada Endişe Yarattı

Tarih: 15 Haziran 2026
Saat: 15:00


ABD’nin en büyük yapay zeka şirketlerinden Anthropic’in “fazla güçlü” modelleri “Fable 5” ve “Mythos 5”, Beyaz Saray’ın ulusal güvenlik gerekçesiyle yabancıların erişimine kapatıldı. Bu ani ve kapsamlı yasak, Avrupa başta olmak üzere küresel çapta büyük yankı uyandırdı.

ABD yönetiminin 12 Haziran Cuma günü gece yarısına yakın bir saatte verdiği talimat, yapay zeka dünyasında şok etkisi yarattı. Ticaret Bakanı Howard Lutnick imzalı direktifle, Anthropic’in yeni nesil yapay zeka modelleri Fable 5 ve Mythos 5’in, ABD vatandaşı olmayan hiçbir kişi veya kuruluş tarafından kullanılmaması istendi. Kısıtlamanın kapsamı o kadar genişti ki, bu yasak ABD içinde bulunan yabancı uyruklu Anthropic çalışanlarını dahi kapsıyordu.

Anthropic, kullanıcıların ABD vatandaşı olup olmadığını anlık ve kusursuz bir şekilde tespit etmenin teknik olarak mümkün olmaması nedeniyle, yasal risklerden kaçınmak için zor bir karar alarak modelleri tüm dünyada tamamen devre dışı bıraktı. Şirket yetkilileri, yasağın hemen ardından krizin çözümü için Washington’da üst düzey temaslara başlarken, siber güvenlik uzmanları ve teknik ekip de Beyaz Saray’daki görüşmelere dahil oldu.

“Jailbreak” Endişesi: Model Siber Silaha Dönüşebilir mi?

Yasağın temelinde yatan en büyük endişe, Fable 5 modelindeki güvenlik duvarlarının aşılabilmesi (“jailbreak” edilebilmesi). Beyaz Saray’a sunulan bir rapora göre, modelin korumaları aşılarak istenmeyen eylemlere yönlendirilmesi mümkün olabilecekti.

Anthropic bu iddiayı reddederek, raporda gösterilen yetenek seviyesinin diğer yapay zeka modellerinde de yaygın olduğunu ve yaşanan durumun bir yanlış anlaşılma olduğunu savundu. Ancak endişeler sadece bununla sınırlı değil:

· Siber Güvenlik Açığı: Modelin, dışarıdan herhangi bir yardım almadan yazılım güvenlik açıklarını tespit edebilmesi, kötü niyetli kişilerin elinde korkunç bir siber silaha dönüşme riski taşıyor.
· Kritik Sektör Tehdidi: Uzmanlar, bu aracın özellikle bankacılık ve finans gibi kritik altyapılara yönelik siber saldırıları kolaylaştırıp hızlandırabileceği konusunda uyarıyor.
· Şirketin Kendi Uyarısı: Anthropic, modelin “yayınlanamayacak kadar güçlü” olduğunu daha önce kendisi de iddia etmiş, fakat bu ifadeler birçok çevre tarafından abartılı bir pazarlama taktiği olarak değerlendirilmişti.

Dünyadan Tepkiler: “Yapay Zeka Savaşı Çoktan Başladı”

ABD’nin bu “teknolojik ambargosundan” en çok etkilenen bölgelerin başında Avrupa geliyor. Avrupa Birliği üyesi birçok ülke, Mythos 5’i kendi siber savunma sistemlerinde test etmek için şirketle görüşmeler yürütüyordu.

Konuya ilişkin açıklama yapan Avrupa Komisyonu, ABD yönetiminin bu ihracat kontrol talimatının sonuçlarını değerlendirdiklerini duyurdu ve tarihi bir uyarıda bulundu:

“Bu gelişme, Avrupa’nın teknolojik egemenliğini neden geliştirmesi gerektiğinin en somut göstergesidir.”

Tepkiler bununla da sınırlı kalmadı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un partisinin cumhurbaşkanı adayı Gabriel Attal, durumu çok daha sert bir dille eleştirdi. İran’ın petrol ticaretinde Hürmüz Boğazı’nı bir baskı aracı olarak kullanmasına atıfta bulunan Attal, “Başkalarına güvenmek bizi savunmasız hale getiriyor. ABD’nin kararı bunun delili. Anthropic, ABD’nin Hürmüz Boğazı’dır. Yapay zeka savaşı çoktan başladı.” ifadelerini kullandı.

Kanada Başbakanı Mark Carney de yaptığı açıklamada, yaşananların “az sayıda güçlü yapay zeka aracına aşırı bağımlılığın risklerini ortaya koyduğunu” belirtti.

Krizin Perde Arkası: Pentagon Gerilimi ve Çin Casusluğu Şüphesi

Olay, Anthropic ile Trump yönetimi arasında yaşanan ikinci büyük anlaşmazlık olarak kayıtlara geçti. Şirket, bu yılın başında ABD hükümetinin yapay zeka güvenlik önlemlerini değiştirmeyi reddederek Trump yönetimiyle karşı karşıya gelmişti. Hatta Pentagon, Claude modelinin askeri amaçlarla kullanımına izin vermediği için şirketi “tedarik zinciri riski” ilan ederek federal kullanımını yasaklamıştı.

Krizi daha da derinleştiren bir diğer iddia ise Çin bağlantısı. ABD’li haber sitesi Semafor’un haberine göre, Beyaz Saray’ın bu kararı almasında bir Çin bağlantılı grubun Mythos 5 modeline erişmiş olabileceği şüphesi etkili oldu. Trump yönetiminin eski YZ danışmanı David Sacks, Amazon CEO’su Andy Jassy’nin bizzat güvenlik endişelerini Beyaz Saray’a ileten en etkili isim olduğunu ortaya koydu.

Sonuç: Teknoloji Soğuk Savaşı’nın Yeni Cephesi

Beyaz Saray’ın bu hamlesi, yapay zeka teknolojilerinin artık sadece ticari bir ürün değil, aynı zamanda stratejik bir ulusal güvenlik meselesi olduğunun en net ilanıdır. ABD’nin en değerli teknolojisini müttefiklerinden dahi sakınmaya başlaması, dünyada yeni bir “teknoloji soğuk savaşı”nın kapılarını aralıyor. Avrupa’nın “dijital egemenlik” çağrıları ve Fransa’nın “yapay zeka savaşı” çıkışları, önümüzdeki dönemde küresel teknoloji haritasının yeniden çizileceğinin sinyallerini veriyor.

Okumaya Devam Et

Teknoloji

Deniz Polisinden Devrim Niteliğinde Kurtarma: Elektronik Can Simidi Saniyeler İçinde Hayat Kurtarıyor!

Yayımlandı

üzerinde

Deniz Polisinden Devrim Niteliğinde Kurtarma: Elektronik Can Simidi Saniyeler İçinde Hayat Kurtarıyor!

Tarih: 05 Haziran 2026
Saat: 09:55

ANTALYA – Deniz polisi, riskli bölgelerde meydana gelen kazalara anında müdahale edebilmek için uzaktan kumandalı elektronik can simidi kullanıyor. Aynı anda 2 kişiyi taşıyabilen bu ileri teknoloji cihaz, zorlu hava koşullarında ve botların ulaşamadığı noktalarda saniyeler içinde kurtarma imkânı sağlıyor.

 Teknolojiyle Donatılan Deniz Polisi

Antalya Emniyet Müdürlüğü Deniz Liman Şube Müdürlüğü’nde görev yapan ekipler, her türlü acil duruma hazırlıklı olmak için ileri teknoloji ürünü ekipmanları envanterlerine dahil etti. Bunların başında gelen uzaktan kumandalı elektronik can simidi, özellikle olumsuz hava şartlarında ve botların giremediği sığ sularda büyük avantaj sağlıyor.

· Hızlı Müdahale: Uzaktan kumanda sistemi sayesinde cihaz, kazazedenin bulunduğu noktaya saniyeler içinde ulaşabiliyor.
· Yüksek Kapasite: Aynı anda iki kişiyi taşıma kapasitesine sahip olan can simidi, ağırlık ve denge özellikleriyle her türlü vücut tipine uygun şekilde tasarlandı.
· Güvenli Kurtarma: Kurtarıcı personelin suya girmesine gerek kalmadan, kazazede güvenli bölgeye çekilebiliyor. Bu sayede hem kurtarma süresi kısalıyor hem de personelin güvenliği artıyor.

 Başkomiser Gürsoy: “Klasik Can Simitlerine Oranla Çok Daha Hızlı”

Konuyla ilgili açıklamalarda bulunan Antalya Deniz Limanı Şube Müdürlüğü’nde görevli Başkomiser Çağlar Gürsoy, şunları söyledi:

“Görev esnasında kullandığımız uzaktan kumandalı elektronik can simidi, denizde tehlike yaşayan kişilere hızlı ve güvenilir şekilde ulaşmamızı sağlayan modern bir kurtarma cihazı. Klasik can simitlerine oranla daha hızlı müdahale imkânı sunuyor. Bu cihaz sayesinde, kurtarıcı personelin suya girmesine gerek kalmadan kazazedenin bulunduğu noktaya yönlendirme yapabiliyoruz. Bu da hem olaylara daha hızlı müdahale etmemizi sağlıyor hem de kurtarıcı personelin güvenliğini artırıyor.”

Başkomiser Gürsoy, özellikle turizm sezonunun yoğun olduğu dönemlerde bu tür teknolojik ekipmanların hayati önem taşıdığını vurguladı.

 Teknik Özellikler ve Kullanım Avantajları

Uzaktan kumandalı can simidi, hem karadan hem de bot üzerinden kolayca kontrol edilebiliyor. Cihazın öne çıkan bazı teknik özellikleri şöyle:

Özellik Değer / Açıklama
Taşıma Kapasitesi Aynı anda 2 kişi
Kontrol Sistemi Uzaktan kumanda (menzil: ~500 m)
Çalışma Koşulları Zorlu hava şartlarına dayanıklı
Güç Kaynağı Şarj edilebilir lityum pil
Hedef Kullanım Botların ulaşamadığı noktalar, akıntılı sular, gece operasyonları

Bu özellikler sayesinde elektronik can simidi, özellikle şu durumlarda klasik yöntemlere göre büyük üstünlük sağlıyor:

· Karanlık veya sisli havalarda hızlı yön bulma,
· Güçlü akıntı ve dalgalarda karadan kontrol imkânı,
· Kayalık veya sığ bölgelerde bot riski olmadan müdahale.

 Turizm Sezonunda Can Güvenliği İçin Kritik Önlem

Yaz aylarında Antalya sahillerinde yerli ve yabancı milyonlarca turist ağırlanıyor. Deniz polisi, olası boğulma ve deniz kazalarına karşı hazırlıklarını tamamlamış durumda. Elektronik can simitlerinin yanı sıra su altı robotları (ROV) ve yüksek hızlı botlarla da ekipler, her an göreve hazır bekliyor.

Antalya Emniyet Müdürlüğü yetkilileri, vatandaşların can güvenliğini en üst düzeyde tutmak için teknolojik yatırımların artarak devam edeceğini belirtti.

Okumaya Devam Et

Teknoloji

Nvidia, yapay zeka yeteneklerini doğrudan dizüstü ve masaüstü bilgisayarlara entegre eden yeni bir çipi tanıttı

Yayımlandı

üzerinde

Nvidia’dan Tarihi Hamle: Kişisel Bilgisayarlar ‘Yapay Zeka Canavarı’na Dönüşüyor!

1 Haziran 2026.  13:30

Nvidia, Computex 2026 fuarında tanıttığı devrim niteliğindeki RTX Spark çipi ile PC dünyasının 40 yıllık mimarisini baştan aşağı değiştiriyor. Artık bilgisayarlar sadece birer araç olmaktan çıkıp, kullanıcılar için “yapay zeka ajanlarına” dönüşüyor.

Teknoloji devi Nvidia, Tayvan’daki Computex fuarında sahne alarak bilgisayar dünyasında yeni bir çağın kapılarını araladı. Şirketin kurucusu ve CEO’su Jensen Huang, uzun süredir sızıntılara konu olan ilk resmi PC işlemci ailesi RTX Spark’ı (N1/N1X) resmen duyurdu. Bu hamle, Nvidia’nın yıllardır Intel ve AMD’nin hakimiyetindeki PC pazarına doğrudan ve güçlü bir giriş yaptığının da ilanı oldu.

“Bu, bilgisayarın yeniden icadıdır. Kırk yıl boyunca uygulamaları başlatıyordunuz. Tıklıyor ve yazıyordunuz. Artık RTX Spark ve Windows ile soruyorsunuz, bilgisayar işi yapıyor. ”

 Jensen Huang, Nvidia CEO’su

 ‘Superchip’in İçindeki Canavar: 1 Petaflop Güç

Adeta bir “süper çip” olarak tanımlanan RTX Spark, Nvidia’nın son teknolojisi Blackwell GPU ile tamamen yeni bir Arm tabanlı N1X CPU’yu tek bir çatı altında birleştiriyor. TSMC’nin 3nm üretim süreciyle hayat bulan bu çipin teknik detayları ise adeta bir bilimkurgu filminden fırlamış gibi:

· Dev Bellek: 128 GB’a kadar birleşik bellek (Unified Memory) ile donatılan çip, en ağır işlemleri bile rahatlıkla kaldırabiliyor.
· Yapay Zeka Gücü: 1 Petaflop’luk AI hesaplama gücü sunan RTX Spark, 120 milyar parametreli büyük dil modellerini (LLM) çalıştırabiliyor.
· Yeni Nesil Oyun: Sadece işle ilgili değil; oyun tutkunları için de 1440p çözünürlükte 100 FPS üzerinde performans vaat ediyor.
· Üst Düzey İşlem: 90 GB’lık 3D sahneleri canlandırmaktan, 12K video düzenlemeye kadar her şeyin altından kalkabiliyor.

 Sonbaharda Geliyor: Dev İş Birlikleri

Nvidia’nın bu devrim niteliğindeki çipi, yalnız başına gelmiyor. Microsoft ile üç yıl süren bir iş birliğinin ürünü olan RTX Spark, MediaTek ile birlikte geliştirildi. Çipin ilk olarak bu sonbaharda piyasaya sürülecek olan yeni nesil Windows bilgisayarlarda yer alması bekleniyor.

Şimdiden dünyanın en büyük PC üreticileri sıraya girmiş durumda. Microsoft Surface Laptop Ultra ve Dell XPS 16 ile start alacak olan çip, Asus, HP, Lenovo, MSI gibi markaların da aralarında bulunduğu 30’dan fazla dizüstü ve 10’dan fazla masaüstü modelinde kullanılacak.

 ‘iPhone Etkisi’ Yaratacak mı?

Uzmanlara göre RTX Spark, tıpkı akıllı telefonların hayatımızı değiştirmesi gibi bir “dönüm noktası” olacak. Counterpoint Research kurucu ortağı Neil Shah, bu çipin kişisel bilgisayar dünyası için bir iPhone, ChatGPT veya DeepSeek anı olduğunu söylüyor.

Yapay zeka yeteneklerini doğrudan cihaza entegre eden bu teknoloji, kullanıcıların artık buluta bağımlı kalmadan, yapay zeka ajanlarını kendi bilgisayarlarında çalıştırabileceği anlamına geliyor. Bu sayede hem gizlilik endişeleri azalacak hem de çok daha hızlı ve kişiselleştirilmiş bir deneyim yaşanacak.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar