Trump müzakere dinlemedi! İran’a yönelik gümrük vergisi kararını imzaladı

Trump müzakere dinlemedi! İran’a yönelik gümrük vergisi kararını imzaladı

07 Şubat 2026, 01:45

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile ticaret yapan ülkelere yönelik sert bir ekonomik hamle olarak nitelenen ve yüzde 25 ek gümrük vergisini öngören başkanlık kararnamesini resmen imzaladı. Bu kararname, İran ile Washington arasında Umman’da başlayan ve hafta içinde devam eden görüşmelerin sürdüğü döneme denk geldi.

Kararın kapsamı ve nasıl uygulanacağı

Başkanlık kararnamesi, Trump yönetiminin “İran ile doğrudan ya da dolaylı ticari ilişki kuran ülkelere” karşı ek tarifeler uygulama yetkisini içeriyor. Beyaz Saray’dan (kararnamenin ayrıntılı metni yayımlandıkça) hangi ürün gruplarının doğrudan etkileneceği ve mevcut tarifelerle nasıl “üst üste” bineceğine dair teknik açıklamalar yapılması bekleniyor.

Zamanlama: Müzakereler varken neden imzalandı?

Kararın imzalanması, Tahran ile Washington arasında arabuluculukla yürütülen temaslar ve Umman’da başlayan görüşmeler sürerken geldi. Karar, bazı analistler tarafından “müzakereler sürerken baskı artırma” olarak değerlendirilirken, diğer çevreler ABD’nin hem diplomasi hem de caydırıcılığı aynı anda kullanma stratejisi izlediğini söylüyor.

Hukuki zemin ve muhtemel itirazlar

Uzmanlar, Trump yönetiminin böyle geniş kapsamlı bir tarife yetkisini hangi yasal dayanakla uygulayacağı konusunda soru işaretleri olduğunu belirtiyor. Daha önce benzer geniş ekonomik önlemler IEEPA (International Emergency Economic Powers Act) gibi kanunlarla savunulmuş, ancak bu tür başkanlık yetkileri yargı tarafından tartışılmıştı; bazı uygulamalar şu anda yüksek mahkemede veya hukuki incelemede kabul edilmiş/edinilmiştir. Bu yüzden kararnamenin uygulamaya geçiş sürecinde hukuki itirazlar ve davalar gündeme gelebilir.

Uluslararası yansımalar

Çin başta olmak üzere İran’la ticaret yapan büyük aktörler kararı sert bir şekilde eleştirdi; Pekin, tek taraflı yaptırılar ve tarifelerin uluslararası ticaret düzenine zarar vereceğini bildirdi. Uzmanlar, kararın küresel tedarik zincirleri, enerji piyasaları ve özellikle İran’ın önemli ticaret ortakları olan Çin, Hindistan, Türkiye ve Irak gibi ülkelerde ek ekonomik gerilim yaratabileceği uyarısında bulunuyor.

Türkiye için ne anlama gelebilir?

Türkiye, İran’ın bölgesel ticaret ortakları arasında yer alıyor; kararın uygulanması halinde bazı ithalat kalemlerinde ABD’ye yönelik ticaret maliyetlerinde artış görülebilir. Ancak pratikte kararın hangi ürünlere nasıl uygulanacağı, Türkiye’nin ABD ile olan mevcut ticaret rejimi ve Türkiye–İran ticaretinin kanal yapısı belirleyici olacak. İlgili bakanlıkların ve ticaret odalarının kısa sürede açıklama yapması bekleniyor.