Gündem
Taliban liderinin ses kaydı sızdı: İnternet kesintisinin ardındaki güç savaşı
Taliban liderinin ses kaydı sızdı: İnternet kesintisinin ardındaki güç savaşı
Yayın Tarihi: 15 Ocak 2026, 14:00
Afganistan’da son günlerde yaşanan geniş çaplı internet kesintileriyle eşzamanlı olarak, Taliban lideri adına olduğu iddia edilen bir ses kaydının internete sızdığı yönünde paylaşımlar yayıldı. Kesintinin teknik ve siyasal boyutları, gruptaki merkez-çevre gerilimi ve bölgesel aktörlerin rolü uzmanlara göre “güç savaşı” dinamikleriyle açıklanıyor. Netblocks ve uluslararası gözlemciler kesintinin kasıtlı olduğunu bildiriyor; ses kaydının doğrulanması ise bağımsız kaynaklarca henüz netleşmedi.
Afganistan’da geçen haftadan itibaren ülke genelinde gözlemlenen geniş çaplı internet erişim sorunları ve birkaç eyalette fiber hatların kesilmesi, Netblocks gibi kuruluşların verilerine göre normal bağlantı seviyelerinde dramatik düşüşlere yol açtı. Uluslararası insan hakları örgütleri bu tür kesintilerin eğitim, sağlık ve temel hizmetlere erişimi doğrudan etkilediğini vurguluyor.
Eş zamanlı olarak sosyal medyada dolaşıma giren ve “Taliban liderinin ses kaydı” olduğu iddia edilen bir dosya, yönetim içindeki hizipler ve yerel komutanlar arasındaki gerilime işaret eden ifadeler içeriyor denilerek paylaşıldı. Bu ses kaydına ilişkin ilk paylaşımlar, hem hükümet yanlısı kanallar hem de muhalif hesaplar tarafından aktarıldı; ancak kaydın özgünlüğü ve kaynağı bağımsız olarak doğrulanmadı. Geçmişte benzer biçimde Taliban liderlerine ait olduğu ileri sürülen ses ve video kayıtlarının zaman zaman grupla ilişkili hesaplarca yayınlandığı biliniyor; bu nedenle uzmanlar temkinli yaklaşılması gerektiğini söylüyor.
Kesintinin teknik ve siyasal boyutları
-
Teknik görünüm: İlk raporlar fiber omurga hatlarında fiziksel kesintiler ve bazı bölgelerde mobil veri baskılanması şeklinde geldi. Netblocks gibi izleme grupları, bağlantı düşüşlerinin “bilinçli kesinti” ile uyumlu olduğunu belirtti.
-
Siyasal görünüm: Analistler, Taliban içindeki merkezi otorite ile bölgelerdeki güçlü komutanlıklar arasında artan yetki çekişmesinin, iletişim altyapısına müdahalelerle somutlaştığını söylüyor. Bazı karar alıcıların “kontrolü güçlendirme” amacıyla erişimi kısıtlama yoluna gittiği değerlendirmeleri yapılıyor. (Açık kaynak değerlendirmeleri ve saha raporları bu perspektifi destekliyor.
-
İç hizipler: Liderlik çevresinde alınan kararların uygulanması konusunda yerel komutanlarla yaşanan anlaşmazlıklar.
-
Güvenlik kaygıları: Dış aktörler veya iç muhaliflerle ilgili istihbarat ve operasyonel kaygılar nedeniyle iletişimin kısmen kapatılması.
-
Propaganda ve sızıntılar: Liderlikten geldiği iddia edilen ses kayıtlarının kamuoyuna düşmesi, yönetimin kontrollü bilgi akışını yeniden şekillendirmesine neden olabilir.
Bu olasılıklar, uzman görüşleri ve önceki benzer olayların analiziyle uyumlu bulunuyor. -
Ne kadar doğrulanmış? Gazetecilik uyarısı
Sosyal medyada hızla yayılan ses dosyalarının kimlik tespiti (voice authentication) ve meta veri analizleri bağımsız uzmanlarca yapılmadan kesin sonuç çıkarmak bilimsel değil. Tarihte Taliban liderine ait olduğu iddia edilen kayıtların bazılarının resmi kanallarca paylaşıldığı, bazılarının ise manipüle edildiği veya bağlamından koparıldığı örnekleri mevcut. Okurlarımıza doğrulanmamış medya unsurlarını paylaşırken dikkatli olmaları çağrısında bulunuyoruz.
İnternet kesintileri bölgedeki sivil yaşamı felç ederken, diplomatik kanallarda da kaygıya neden oldu. BM ve insan hakları örgütleri kısıtlamaların sonlandırılması çağrısında bulunurken, bölge ülkeleri ve yardım kuruluşları iletişim sorunlarının insani yardım dağıtımını zorlaştırdığı uyarısını yaptı. Bu tür kapanmaların sürdürülebilir kalkınma ve sağlık hizmetleri üzerinde uzun vadeli etkileri olabileceği belirtiliyor
.Son söz (editör yorumu)
Taliban yönetimi içindeki merkezileşme çabaları, yerel güç odaklarıyle çatıştığında iletişim altyapısı hedef alınabiliyor. Sızdığı iddia edilen ses kaydı hem iç dengeleri hem de uluslararası algıyı etkileyebilecek nitelikte; ancak net bir hukuki ve gazetecilik standardıyla doğrulama yapılana dek iddialar “iddia” statüsünde kalmalıdır. FatihDoganMedya olarak bizim önceliğimiz, bağımsız doğrulama ve sahadaki güvenilir kaynaklarla teyit etmektir.