SON DAKİKA | İran’da yeni Yüksek Lider belli oldu: Mücteba Hamaney dönemi başlıyor

Tarih: 09 Mart 2026, Pazartesi
Saat: 00:23

Yazar: Fatih Doğan Medya Dış Haberler

İran’da 28 Şubat’ta düzenlenen ABD-İsrail ortak hava saldırısında hayatını kaybeden Ali Hamaney’in ardından gözler yeni liderin kim olacağına çevrilmişti. Merakla beklenen karar sonunda açıklandı. 88 üyeli Uzmanlar Meclisi, Ali Hamaney’in 56 yaşındaki oğlu Mücteba Hamaney’i ülkenin üçüncüncü Yüksek Lideri olarak seçti.

İran’ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney (solda) ve babası merhum Ali Hamaney (sağda).

KRİTİK TOPLANTIDA SON SÖZ SÖYLENDİ

İran’ın en üst siyasi ve dini otoriteyi belirleme yetkisine sahip Uzmanlar Meclisi, hafta sonu gerçekleştirdiği olağanüstü toplantıyla yeni lideri belirledi . Meclis üyelerinden Seyyid Ahmed Alam el-Huda yaptığı açıklamada, “İran liderlik seçimleri yapıldı ve bir lider atandı” ifadelerini kullandı .

Güvenlik kaynaklarından edinilen bilgiye göre, Mücteba Hamaney’in seçilmesiyle birlikte İran’da “Hamaney Hanedanlığı” dönemi resmen başlamış oldu. Ancak yetkililer, İsrail’in doğrudan tehditleri nedeniyle yeni liderin ismini hemen kamuoyuna duyurmaktan kaçındı .

SÜREÇ NASIL İŞLEDİ?

Ali Hamaney’in 28 Şubat’ta başkent Tahran’daki konutuna düzenlenen saldırıda hayatını kaybetmesinin ardından İran anayasası gereği geçici Liderlik Konseyi devreye girmişti. Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın da yer aldığı bu konsey, hem savaş yönetimini koordine etti hem de yeni liderin seçilmesi sürecini yönetti .

Uzmanlar Meclisi geçtiğimiz hafta boyunca dört kez toplanarak adayları değerlendirdi . Tasnim Haber Ajansı’nın aktardığı bilgiye göre, meclis üyeleri arasında yapılan istişarelerde Mücteba Hamaney’in ismi üzerinde büyük oranda mutabakat sağlandı .

Meclis üyesi Asgar Dirbaz, Mehr Haber Ajansı’na yaptığı açıklamada, “Çoğunluğun görüşü, Mücteba yönünde” diyerek perde arkasında yaşananları özetlemişti . Bir diğer üye Hosseinali Eşkeveri ise “Hamaney adı devam edecek. Oy verildi ve umarım yetkililer tarafından yakında açıklanır” ifadelerini kullanmıştı .

MÜCTEBA HAMANEY KİMDİR?

Perde arkasındaki güç artık sahnede

8 Eylül 1969’da Meşhed’de doğan Mücteba Hamaney, uzun yıllar boyunca babasının gölgesinde ama devletin en kritik kararlarında parmağı olan bir figür olarak tanındı. WikiLeaks belgelerinde “cübbelerin ardındaki güç” olarak tanımlanan Mücteba, özellikle güvenlik bürokrasisi üzerindeki hakimiyetiyle biliniyor .

Askeri geçmişi ve Devrim Muhafızları bağlantısı

· İran-Irak Savaşı: Henüz 17 yaşındayken 1987-1988 yıllarında cephede görev aldı .
· 2009 protestoları: Tartışmalı cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ardından patlak veren Yeşil Hareket protestolarının bastırılmasında Besic milislerini yönettiği iddia edildi .
· Devrim Muhafızları: IRGC ile kurduğu sarsılmaz ilişkiler, onu rejimin en güçlü isimlerinden biri haline getirdi .

Siyasi nüfuzu

Reformist lider Mehdi Kerrubi, 2005 ve 2009 seçimlerinde Mahmud Ahmedinejad’ın kazanması için Mücteba Hamaney’in “seçimlere müdahale ettiğini” ve “dini gruplara para dağıttığını” öne sürmüştü . Dönemin İçişleri Bakan Yardımcısı Mustafa Tajzade de aldığı 7 yıllık hapis cezasını “Doğrudan Mücteba Hamaney’in isteği” olarak nitelendirmişti .

Dini statü tartışması

Mücteba Hamaney’in en zayıf noktalarından biri, henüz “Ayetullah” seviyesinde olmaması. İran anayasası, dini liderin üst düzey dini otoriteye sahip olmasını şart koşuyor . Ancak babası Ali Hamaney de 1989’da lider olduktan sonra hızla “Ayetullahlığa” terfi ettirilmişti. Son günlerde İran medyasında Mücteba Hamaney’den “Ayetullah” diye bahsedilmeye başlanması, benzer bir senaryonun işlediğini gösteriyor .

ULUSLARARASI TEPKİLER

Trump: “Kabul edilemez”

ABD Başkanı Donald Trump, Mücteba Hamaney’in liderliğe getirilmesine sert tepki gösterdi. Geçtiğimiz günlerde Axios’a konuşan Trump, “Zaman kaybediyorlar çünkü Hamaney’in oğlu etkisi olmayan biri olarak görülüyor. Yeni liderin belirlenmesinde ben de pay sahibi olmalıyım” ifadelerini kullanmıştı . Trump ayrıca Mücteba Hamaney’in seçilmesini “kabul edilemez” olarak nitelendirdi .

İsrail’den açık tehdit

İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, daha önce yaptığı açıklamada, Hamaney’in halefini hedef alacaklarını duyurmuştu. Katz, “İran terör rejimi tarafından atanacak herhangi bir lider, kesin bir hedef olacaktır” demişti . İsrail ordusu sosyal medya hesabından Farsça yaptığı paylaşımda da Uzmanlar Meclisi üyelerini doğrudan tehdit etmişti: “Halef seçimi toplantısına katılmayı planlayan herkesi uyarıyoruz. Sizi de hedef almaktan çekinmeyiz” .

YENİ DÖNEMDE İRAN’I NE BEKLİYOR?

Sertlik yanlısı çizgi devam

Uzmanlar, Mücteba Hamaney’in liderliğinde İran’ın daha sert ve muhafazakar bir çizgiye yöneleceği görüşünde . Devrim Muhafızları ile olan yakınlığı, bölgesel vekil güçler ve nükleer program konusunda Tahran’ın tavrının daha da katılaşabileceğine işaret ediyor .

Rejim içi denge

Bununla birlikte, babadan oğula geçen bu liderlik modeli, İslam Devrimi’nin “cumhuriyet” ideolojisiyle çelişiyor . Reformist ve ılımlı kanat, toplumun geniş kesimlerini temsil etmeyen bir liderin belirlenmesi konusunda uyarılarda bulunuyor .

Eski Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’ye yakın Ilımlılık ve Kalkınma Partisi Siyasi Büro Başkanı Mahmud Vaizi, “İran’ın geleceği üçüncü liderin seçimine bağlıdır. Ulusal birliği pekiştirecek ve halkın güven duyacağı bir isim seçilmelidir” demişti .

Meşruiyet sorunu

Analistlere göre Mücteba Hamaney’in en büyük sınavı, İslam Cumhuriyeti’nin hayatta kalmasını sağlamak ve ülkeyi siyasi ve ekonomik yıkımdan kurtaracak lider olduğuna kamuoyunu ikna etmek olacak . Babasını, annesini ve eşini ABD-İsrail saldırılarında kaybeden Mücteba Hamaney’in Batı’ya karşı uzlaşmacı bir tutum izlemesi beklenmiyor .

NE OLMUŞTU?

İran’ı 37 yıl yöneten Ayetullah Ali Hamaney, 28 Şubat 2026’da ABD ve İsrail’in Tahran’a düzenlediği ortak hava saldırısında hayatını kaybetmişti . Saldırı, Ortadoğu’nun büyük bölümünü etkileyen geniş çaplı savaşın başlangıcı olarak görülüyor . Hamaney’in cenazesi henüz toprağa verilmezken, yerine geçecek ismin belirlenmesi süreci İran’da iç siyasetin en kritik gündem maddesi haline gelmişti .

–

UZMAN YORUMU

Fatih Doğan Medya Dış Politika Danışmanı Serhat Tektash

“Mücteba Hamaney’in seçilmesi, İran’da bir hanedanlığa geçişin resmi ilanıdır. Ancak bu durum, özellikle rejimin kuruluş felsefesiyle çeliştiği için içeride meşruiyet tartışmalarını beraberinde getirebilir. Devrim Muhafızları’nın desteği Mücteba’nın en büyük güvencesi. Ancak İsrail’in açık tehditleri ve Trump yönetiminin sert tutumu, yeni liderin işini oldukça zorlaştıracak. Önümüzdeki günlerde İran’ın nükleer programı ve bölgesel politikalar konusunda daha agresif bir tutum sergileyebileceğini görebiliriz.”