Nepal’de İki Göl Tehdidi: Taşkın Riski Göller Tamamen Boşalana Kadar Sürecek
Tarih: 28 Ağustos 2026, 16:00
Okuma Süresi: 4 dakika
REUTERS
Nepal’in kuzeyinde, Çin sınırına yakın bölgede Çarşamba günü meydana gelen yıkıcı sel felaketinin ardından, yetkililer bu kez iki ayrı gölün oluşturduğu yeni bir taşkın tehdidiyle karşı karşıya. Nepal Afet Yönetim Otoritesi’nden bir yetkili, söz konusu iki gölün tamamen boşalana kadar taşkın riskinin devam edeceğini açıkladı. Göllerden birinin Cuma günü itibarıyla taşmaya başladığı belirtilirken, diğer gölde ise su seviyesinin hâlâ yükselmeye devam ettiği ve henüz bir çıkış noktası oluşmadığı bildirildi.
Sel felaketinde can kaybı 538’e ulaşırken, 1.400’den fazla kişinin hâlâ kayıp olduğu ve bu rakamın içerisinde yüzlerce yabancı uyruklunun bulunduğu ifade ediliyor. Bölgede arama kurtarma çalışmaları, ikinci bir sel dalgası endişesiyle geçici olarak durdurulmuş, ardından riskin “yönetilebilir” düzeyde olduğunun değerlendirilmesi üzerine yeniden başlatılmıştı.
Buzul Çöküşü Felaketi Nasıl Başlattı?
Çarşamba günü yaşanan yıkımın, Nepal-Tibet sınırındaki Langtang Lirung zirvesinde meydana gelen bir buzul çöküşüyle tetiklendiği düşünülüyor. Bilim insanları, buzulun çökmesiyle birlikte büyük miktarda kaya, buz, çamur ve molozun nehir yataklarına akarak dev dalgalara yol açtığını, bu dalgaların evleri yerle bir ettiğini ve köprüleri sürüklediğini belirtiyor.
Felaketin etkisiyle bölgede iki ayrı set gölü (barrier lake) oluştu. Bu göller, buzul ve toprak kaymalarının nehir yataklarını tıkaması sonucu suların birikmesiyle meydana geldi. Çinli yetkililer, Perşembe günü itibarıyla bölgede yaklaşık 2,5 milyon metreküp suyun biriktiğini ve hafta sonuna kadar bu miktarın 3 milyon metreküpe ulaşmasının beklendiğini açıkladı.
İki Göl, İki Farklı Tehdit
Nepal Afet Yönetim Otoritesi yetkilileri, uydu görüntüleri üzerinden iki gözü izlemeye devam ediyor. Göllerden ilki, Perşembe günü Çinli bir kurtarma ekibi tarafından çekilen hava görüntülerinde kahverengi sularla dolu bir havza olarak kaydedilmişti. Cuma günü itibarıyla bu gölden su tahliyesi başladı.
Ancak asıl endişe ikinci gölden kaynaklanıyor. Uydu görüntüleri, bu gölün yüzey alanının ilkinden daha büyük olduğunu ve Cuma sabahı itibarıyla görünür bir çıkış noktasının bulunmadığını gösteriyor. Bu durum, göl içindeki su basıncının hâlâ yükselmeye devam ettiği ve ani bir taşma riskinin bulunduğu anlamına geliyor. Yetkililer, taşkın riskinin iki göl de tamamen boşalana kadar süreceğini vurguluyor.
Bölgede Son Durum ve Kurtarma Çalışmaları
Nepal Emniyet Müdürlüğü’nün verilerine göre, felakette hayatını kaybedenlerin sayısı 538’e ulaştı. 1.400’den fazla kişi ise hâlâ kayıp. Kayıplar arasında çok sayıda yabancı uyruklu bulunuyor. Hint vatandaşları kayıp yabancılar arasında en büyük grubu oluştururken, ABD’li yetkililer 90 Amerikan vatandaşıyla temas kurulamadığını bildirdi.
Arama kurtarma çalışmaları, Çin tarafındaki set gölünün taşmasıyla birlikte ikinci bir sel dalgası endişesiyle geçici olarak durdurulmuştu. Ancak her iki ülkenin yetkilileri, acil riskin azaldığını ve suların tahliye olmaya başladığını belirterek çalışmaların yeniden başlatıldığını duyurdu.
Nepal Dışişleri Bakanlığı, birçok ülkenin arama kurtarma teklifine rağmen yabancı yardımı reddetti. Bakanlık Sözcüsü Lok Bahadur Chhetri, “Güvenlik güçlerimiz arama kurtarma operasyonlarını yürütüyor. Şu an için böyle bir yardıma ihtiyacımız yok” açıklamasında bulundu. Hindistan, Çin, ABD, İngiltere, Japonya, Güney Kore, Sri Lanka ve Bangladeş’in yardım teklifinde bulunduğu belirtiliyor.
İzleme ve Önlem Çalışmaları
Nepal yetkilileri, göllerin durumunu takip etmek için uydu görüntülerine bağımlı durumda. Ancak yetkililer, görüntülerin ulaşılabilirliğinin sınırlı olması nedeniyle izleme çalışmalarının kısıtlı olduğunu kabul ediyor.
Bu sorunu aşmak için Nepal, sınır kasabası Timure yakınları da dahil olmak üzere nehir yatağının aşağı kesimlerine kamera ve sensör yerleştirmeyi planlıyor. Helikopterle bölgeye ekipman gönderme seçenekleri de değerlendiriliyor.
Çin tarafında ise yetkililer, set gölünün su seviyesini ve atmosfer koşullarını izlemek üzere mühendislik ekipleri gönderdi. İnsansız hava araçları (İHA) ile bölgeye ekipman ve malzeme taşınması sağlanıyor.
Uzmanlardan Değerlendirmeler: Risk Devam Ediyor mu?
Uzmanlar, set gölünün tamamen boşalmasının zaman alabileceğini ve sürecin öngörülemez olduğunu belirtiyor. Graz Üniversitesi’nden jeobilimci Jakob Steiner, gölün setlerini aşma ihtimalinin hâlâ mevcut olduğunu söylüyor. Steiner, “Dağdaki tüm malzeme aşağı inmedi, hâlâ dengesiz. Bu nedenle bir şeylerin düşme ihtimali var” diyerek, yeni bir heyelanın göle ya da daha yukarı akışa düşmesi durumunda ciddi bir sorun yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.
Çinli yetkililerin önümüzdeki günlerde bölgede şiddetli yağış ve fırtına beklendiği yönündeki raporları da endişeleri artırıyor. Yağışların gölün hacmini daha da büyütebileceği ve taşma riskini artırabileceği belirtiliyor.
Öte yandan, Uluslararası Entegre Dağ Geliştirme Merkezi’nden (ICIMOD) glasiro-hidrolog Mohd Farooq Azam, vadı duvarlarının sel nedeniyle aşındığını ve artık çok daha savunmasız hale geldiğini vurgulayarak, yetkililerin ikinci bir dalga ve sel sonrası heyelanlara karşı hazırlıklı olması gerektiğini ifade ediyor.
Önümüzdeki Süreç: Ne Olacak?
Nepal Afet Yönetim Otoritesi, iki gölün durumunu yakından izlemeye devam ediyor. Göllerden birinde tahliye başlamış olsa da, diğer gölde su basıncının artmaya devam etmesi riskin sürdüğünü gösteriyor.
Uzmanlar, göllerin doğal yollarla zamanla boşalabileceğini belirtirken, bölgede beklenen yağışların süreci olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulunuyor. Çinli yetkililerin daha önce iş makineleriyle yapay tahliye seçeneğini değerlendirdiği ancak bölgeye ulaşımın zorluğu nedeniyle bu seçeneğin uygulanabilir olmadığı ifade ediliyor.
Yetkililer, risk tamamen ortadan kalkana kadar bölge halkını ve bölgede bulunan yabancı uyrukluları bilgilendirmeye ve gerekli önlemleri almaya devam edeceklerini açıkladı.
