Nadir Beyin Hastalığı Nedeniyle İnsanların Yüzünde Kedisini Görüyor!
20 Kasım 2026 | Okuma süresi: 3 dakika
Kaynak :Araştırma, Cortex dergisi

ABD’de 28 yaşındaki bir erkek, geçirdiği beyin ameliyatından sonra karşılaştığı insanların yüzlerinde evcil kedisinin gözlerini ve bazı yüz özelliklerini görmeye başladı. Bilim insanlarının incelediği sıra dışı vaka, beynin yüzleri algılama ve hafızadaki görüntüleri mevcut algıyla birleştirme biçimine ilişkin dikkat çekici bulgular ortaya koydu.
Bilim dünyası, tıp literatürüne giren sıra dışı bir nörolojik vakayı mercek altına aldı. ABD’nin kuzeydoğusunda yaşayan 28 yaşındaki Karl isimli erkek, geçirdiği beyin ameliyatının ardından insan yüzlerinde kedisi Luna’nın bazı özelliklerini görmeye başladı.
Dartmouth College ve Brigham and Women’s Hospital araştırmacılarının incelediği vakada, Karl’ın gördüğü yüzler tamamen değişmiyor. Bunun yerine kedisinin badem biçimindeki göz çevresi, büyümüş göz bebekleri ve çizgili görünümü, karşısındaki insanların yüzlerine doğal biçimde karışıyor.
Üstelik bu algı değişimi ters yönde de yaşanabiliyor. Karl, sabah ilk olarak bir insan yüzü gördüğünde, o kişinin göz biçimi ve göz bebekleri gün boyunca karşılaştığı diğer yüzlerde, hatta kedisi Luna’nın yüzünde belirebiliyor.
Her şey beyin ameliyatından sonra başladı
Araştırmacıların aktardığına göre Karl’ın yaşadığı belirtiler yaklaşık iki yıl önce başladı. Genç adam, beyin kanamasına yol açma riski taşıyan ve atardamarlarla toplardamarlar arasında anormal damar yumağı oluşmasıyla karakterize edilen arteriovenöz malformasyon nedeniyle ameliyat geçirdi.
Operasyon sırasında beynin sağ temporal lobunun bir bölümü çıkarıldı. Beynin bu bölgesi, yüzlerin tanınması ve işlenmesinde önemli rol oynuyor.
Karl’ın yaşadığı görsel değişikliklerin ameliyattan sonra ortaya çıkması, araştırmacıların yüz algısı ile hafıza arasındaki ilişkiyi daha yakından incelemesine neden oldu.
Saatlerce sürebilen yüz değişimleri
Bilim insanlarının yayımladığı çalışmaya göre Karl’ın yaşadığı algı değişimleri çoğu zaman birkaç saat devam ediyor, bazı durumlarda ise bütün gün sürebiliyor.
Görüntüler, yüzün üzerine sonradan eklenmiş bir maske gibi algılanmıyor. Kedinin özellikleri, insan yüzünün doğal parçalarıymış gibi görülüyor. Kişinin hareket etmesi, uzaklaşması veya farklı açıdan görülmesiyle bu özellikler de yüzle birlikte değişiyor.
Araştırmacılar, bu durumun beynin daha önce gördüğü görüntüleri hafızadan çağırarak o anki görsel algıyı etkileyebildiğini gösterdiğini değerlendiriyor.
Nadir görülen nörolojik bozukluğun adı: Prosopometamorfopsi
Karl’ın yaşadığı durum, yüzlerin şekil veya özelliklerinin bozulmuş biçimde algılanmasına yol açan prosopometamorfopsi (PMO) adı verilen nadir bir görsel algı bozukluğuyla ilişkilendiriliyor.
Vakadaki belirtiler ayrıca palinopsi adı verilen, daha önce görülen bir görüntünün daha sonra yeniden ortaya çıkması veya algıda kalıcılık göstermesi durumuyla bağlantılı.
Bu tür rahatsızlıklarda kişiler yüzleri farklı şekillerde algılayabiliyor. Yüzler uzamış, genişlemiş, çarpılmış veya bazı özellikleri yer değiştirmiş gibi görülebiliyor. Karl’ın vakasını farklı kılan ise bir hayvana ait yüz özelliklerinin insan yüzlerine aktarılması ve bunun tersinin de yaşanması.
Daha önce bir kadın köpek yüzlerini görmüştü
Bilim insanları, Karl’ın yaşadıklarının tamamen benzersiz olmadığını da hatırlatıyor. 1986 yılında yayımlanan bir başka vakada, otobüste bir kaniş köpeğe bakan 58 yaşındaki bir kadının daha sonra diğer yolcuların yüzlerinde de köpeğin yüzünü gördüğü bildirilmişti.
Söz konusu kadının daha önce felç geçirdiği belirtilmişti. Ancak eski vakada köpeğin yüzü bütün olarak algılanırken Karl’ın deneyiminde yalnızca belirli yüz özellikleri başka yüzlere aktarılıyor.
Yapay zekâ hastanın gördüklerini görselleştirmeye yardımcı oldu
Araştırmanın dikkat çeken yönlerinden biri de yapay zekâ kullanımı oldu. Araştırmacılar, Karl’ın yaşadığı görsel değişimleri daha iyi anlayabilmek için onun tariflerinden ve çizimlerinden yararlanarak yapay zekâ destekli görseller hazırladı.
Karl da oluşturulan görüntüleri inceleyerek kendi deneyimine daha yakın hale getirilmesine katkı sundu. Böylece bilim insanları, hastanın tarif etmekte zorlanabileceği görsel algı değişimlerini daha somut biçimde değerlendirme fırsatı buldu.
Araştırmacılar, yapay zekâ ile hazırlanan gerçekçi görsellerin yalnızca bilimsel çalışmalara değil, hastaların yaşadıklarını doktorlarına ve yakınlarına anlatabilmesine de yardımcı olabileceğini belirtiyor.
Araştırma, yüz algısının yalnızca gözlerden gelen görüntülerle sınırlı olmadığını; hafıza ve beynin görsel işleme sistemlerinin de algıyı şekillendirebildiğini gösteren dikkat çekici bir örnek olarak değerlendiriliyor.











