İran’daki protestolarda can kaybı 3 bine yükseldi — Tahran’da baskılar sürüyor

İran’daki protestolarda can kaybı 3 bine yükseldi — Tahran’da baskılar sürüyor

Tarih/Saat: 17 Ocak 2026, 11:00

Yayın: FatihDoganMedya

İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA) tarafından derlenen yeni verilere göre İran’daki ülke çapındaki protestolarda teyit edilen can kaybı 3.090’a yükseldi. Görgü tanıkları, uluslararası insan hakları grupları ve haber ajanslarının ortak raporları, Tahran yönetiminin sert müdahalesi, geniş çaplı gözaltılar ve internet kesintilerinin kademeli olarak hafifletilmesine rağmen durumun hâlâ kritik olduğunu gösteriyor.

Protestoların gidişatı ve can kaybı

Aralık sonunda başlamasının ardından yayılan ekonomik ve siyasi protestoların baskıyla karşılanması sonucu, ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA) tarafından toplanan doğrulanmış veriler, ülke genelinde 3.090 teyit edilmiş ölüm sayısını gösteriyor; bunların büyük çoğunluğunun göstericiler olduğu belirtiliyor. HRANA ayrıca 3.882 vakanın hâlâ inceleme altında olduğunu duyurdu. Bu veriler, bağımsız hak örgütlerinin ve uluslararası basının geçen günlerde aktardığı artan ölü ve yaralı sayılarıyla paralel.

İran yönetimi ise ölü sayılarıyla ilgili farklı açıklamalar yapıyor; devlet yetkilileri ve resmi medya örgütleri, dış aktörlerin kışkırtması ve “terörist” grupların rolünü vurgulayarak rakamların şişirildiğini savunuyor. Bu çelişkili açıklamalar, vaka sayılarının kesin tespiti önünde en büyük engellerden biri olarak öne çıkıyor

Hak örgütleri ve HRANA raporlarında, on binleri bulan gözaltı sayıları; ağır yaralanmalar ve hastanelerde kapasite sıkıntıları öne çıkıyor. HRANA’nın verileri, aynı dönemde on binlerce kişinin tutuklandığını ve sağlık kurumlarının yoğun baskı altında olduğunu gösteriyor. Uluslararası haber kuruluşları da benzer sahne tanıklıkları aktarıyor.

İnternet kesintisi ve bilgi akışı

İran’da protesto süresi boyunca uygulanan geniş ölçekli internet kesintileri, bağımsız doğrulamayı zorlaştırdı. Son 24-48 saatte internet erişiminde “çok sınırlı” bir normalleşme görüldüğü; ancak bağlantı düzeylerinin normalin çok altında olduğu rapor ediliyor. Bu durum, özellikle sahadaki ölümler ve gözaltılarla ilgili verilerin geç ve parça parça gelmesine yol açtı.

Olaylar uluslararası toplumun dikkatini çekti. Bazı ülkeler insan hakları ihlallerine ilişkin kaygılarını dile getirirken, bölgesel aktörler de durumu yakından izliyor. İran yönetimi dış etki iddialarını gündeme getiriyor; karşı tarafta ise insan hakları örgütleri şeffaf soruşturma çağrısını yineliyor.

FatihDoganMedya için değerlendirme

• Doğrulanmış rakamlar: HRANA’nın yayımladığı 3.090 teyitli ölüm verisi şu an için en güncel bağımsız veri setlerinden biri olarak öne çıkıyor. Ancak internet kesintisi ve erişim sınırlamaları nedeniyle gerçek sayının bu rakamın üzerinde olabileceği uzmanlar tarafından belirtiliyor.

• Hukuki/insani boyut: Uluslararası insan hakları mekanizmalarının acil izlemesi ve bağımsız soruşturma çağrıları giderek güçleniyor.

• Okuyucuya not: Bölgede bilgi akışı hâlâ değişken; yeni teyitler geldikçe rakamlar güncellenebilir.