Dev kara delik uyandı: Gökbilimciler ilk kez böylesini gördü

Bilim insanlarını etkileyen benzeri görülmemiş kozmik olaylardan biri daha yaşandı. 

Dünya’dan yaklaşık 300 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan bir galaksinin kalbindeki, yakın zamana kadar aktif olmayan süper kütleli kara delik, gökbilimcilerin böyle bir kozmik titandan gördükleri en büyük ve en güçlü X-ışını patlamalarından birini yaşarken görüntülendi.

Naftemporiki’de yer alan habere göre bu aktif faz, etrafındaki maddeyi yutan ve yarı periyodik patlamalar (QPE) adı verilen kısa ömürlü parlama olaylarıyla patlayan süper kütleli kara deliğin uyanışını işaret ediyor.
 
Kara delik onlarca yıldır sessizliğini koruyor ve galaksisinin merkezi olan “aktif galaktik çekirdek” veya “AGN” adı verilen bölgeye hakim durumda.

Ekip bu kozmik AGN cismine “Ansky” adını verdi. Ansky’nin uyanışı ilk olarak 2019’un sonlarında tespit edilmiş ve NASA’nın Swift X-ışını uzay teleskobu ile oluşumunu izleyen gökbilimciler uyarılmıştı.

Şubat 2024’te gökbilimciler, Ansky’ye güç veren kara deliğin oldukça düzenli aralıklarla parlamalarla patladığını görmeye başladılar. Bu durum eşsiz bir fırsat yarattı ve süper kütleli bir kara deliğin patlamasını gerçek zamanlı olarak izlemek mümkün hale geldi.

“YÜZ KAT DAHA FAZLA ENERJİ AÇIĞA ÇIKIYOR”

Dev kara deliği gözlemlemek ve veri toplamak için bir dizi yer tabanlı ve uzay tabanlı teleskop ve görev kullanan araştırma ekibinin bir üyesi olan Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nden (MIT) Johin Chakraborty, şunları söyledi: “Ansky’den gelen X-ışını patlamaları, tipik bir QPE’de gördüğümüzden on kat daha büyük ve on kat daha parlak. Bu patlamaların her biri, başka yerlerde gördüğümüzden yüz kat daha fazla enerji açığa çıkarıyor”

Ansky’nin patlamalarının ayrıca, yaklaşık 4,5 gün süren, şimdiye kadar gözlemlenen en uzun periyodu gösterdiğini belirten Chakraborty, “Bu, modellerimizi sınırlarına kadar zorluyor ve bu X-ışını flaşlarının nasıl oluştuğuna dair mevcut fikirlerimize meydan okuyor” dedi.