Çocukları Sosyal Medyaya Bağımlı Hale Getirdiği İddiasıyla Meta’dan Tarihi Uzlaşma: 18 Milyar Dolarlık Dev Anlaşma
Tarih ve Saat: 26 Ağustos 2026 – 21:22
Okuma Süresi: 5 dakika
REUTERS
Teknoloji Devi Tarihin En Büyük Uzlaşmalarından Birine İmza Attı
Sosyal medya devi Meta Platforms, çocukları ve gençleri kasıtlı olarak bağımlı hale getirdiği iddiasıyla ABD genelinde 52 eyalet başsavcısının açtığı davada tarihi bir uzlaşmaya vardı. Şirket, önümüzdeki 10 yıl içinde 18 milyar dolar ödemeyi ve Facebook ile Instagram’da genç kullanıcılar için köklü değişiklikler yapmayı kabul etti.
Anlaşma, 26 Ağustos 2026 Çarşamba günü Kaliforniya Kuzey Bölgesi ABD Bölge Mahkemesi’ne yapılan başvuruyla kamuoyuna duyuruldu. Uzlaşmanın mahkeme onayına tabi olduğu belirtilirken, davaya bakan Yargıç Yvonne Gonzalez Rogers anlaşmayı “ileriye doğru atılmış iyi bir adım” olarak nitelendirdi ve onaylamayı beklediğini ifade etti.
Ne Oldu? Meta Hangi Suçlamalarla Karşı Karşıyaydı?
29 eyaletin ortaklaşa yürüttüğü davada, Meta’nın Facebook ve Instagram platformlarını bilinçli olarak bağımlılık yaratacak şekilde tasarladığı öne sürülüyordu. Eyalet başsavcıları, şirketin sonsuz kaydırma (infinite scroll) özelliği, algoritmik öneriler ve sık bildirimler gibi tasarım unsurlarıyla genç kullanıcıları platformlara bağlamayı hedeflediğini iddia etti.
Ayrıca Meta’nın, platformlarının gençler üzerindeki riskleri konusunda kamuoyunu yanılttığı ve 13 yaş altı çocuklardan ebeveyn izni olmaksızın veri topladığı da suçlamalar arasında yer alıyordu.
Dava, 18 Ağustos 2026’da başlayan duruşmanın ardından, Instagram’ın başındaki isim Adam Mosseri’nin ikinci gün ifade vermesi ve Meta CEO’su Mark Zuckerberg’in de mahkemede tanıklık yapmasının beklendiği bir aşamada uzlaşmayla sonuçlandı. Dört öncü eyalet—Kaliforniya, Colorado, Kentucky ve New Jersey—davada yaklaşık 200 milyar dolarlık cezai tazminat talep ediyordu.
Nasıl Gelişti? Davanın Seyri ve Uzlaşma Süreci
Meta, uzun süredir platformlarının çocuklara zarar verdiği iddialarını reddediyor ve eyaletlerin suçlamalarını “kanıtsız” olarak nitelendiriyordu. Ancak şirket, uzlaşma kapsamında herhangi bir suçlama kabul etmedi.
Uzlaşma sürecinde Meta’nın Baş Hukuk Sorumlusu C.J. Mahoney, yapılan anlaşmanın “tüm sektör için doğru yolu belirlediğini” belirterek, “Bir ebeveyn olarak Meta’nın çocukları korumak için tarihsel olarak yaptığı çalışmalarla ve bu çığır açıcı yeni anlaşmayla gurur duyuyorum. Ancak başarısı, diğer tüm sosyal medya platformlarının Meta’nın öncülüğünü takip etmesine bağlı” ifadelerini kullandı.
Kuzey Karolina Başsavcısı Jeff Jackson ise uzlaşmanın dava yolundan daha hızlı sonuç vereceğini vurgulayarak, “Dava etmek, bu çocuk güvenliği iyileştirmelerini platformlara getirmek için hâlâ yıllar uzakta olacağımız anlamına gelirdi; bu da bir nesli daha kaybetme riski taşırdı” dedi.
Uzlaşmanın Şartları: 18 Milyar Dolar ve Köklü Değişiklikler
Finansal Yükümlülükler
Meta, uzlaşma kapsamında önümüzdeki 10 yıl içinde toplamda 18 milyar dolar ödemeyi taahhüt etti. Bu tutarın yaklaşık 12,7 milyar doları (%70) doğrudan eyaletlere ödenecek ve “gençlik çevrimiçi güvenlik girişimleri” ile eyaletlerin diğer önceliklerine kaynak sağlayacak.
Kalan yaklaşık 5,3 milyar dolar (%30) ise iki koşula bağlı olarak ödenecek:
· YouTube ve TikTok’un günlük 1 saat sınırı, gece modu ve yaş güvence önlemlerini uygulaması
· YouTube ve TikTok’un %30’luk dilime karşılık gelen miktarda mali katkı sağlaması
Ayrıca Meta, Cambridge Analytica skandalıyla ilgili eyaletlerin gizlilik taleplerini çözmek için 459 milyon dolar daha ödeyecek.
Platform Değişiklikleri
Meta, önümüzdeki 10 yıl boyunca Facebook ve Instagram’da genç kullanıcılar için şu düzenlemeleri hayata geçirecek:
· Günlük 2 saat kullanım sınırı: Genç kullanıcılar günde en fazla 2 saat platformlarda vakit geçirebilecek.
· Gece kullanım yasağı: Gece yarısından sabah 6’ya kadar tüm kullanım engellenecek (ebeveyn onayı hariç).
· Okul saatlerinde bildirim kısıtlaması: Sabah 8’den öğleden sonra 3’e kadar genç kullanıcılara gönderilen bildirimler devre dışı bırakılacak.
· Yaş kısıtlı içeriklere erişimin engellenmesi güçlendirilecek.
Bu sınırlamalar, Snapchat, TikTok ve YouTube gibi diğer platformların benzer kuralları benimsemesi durumunda daha da sıkılaştırılabilecek.
Ancak uzlaşma, Meta’nın kişiselleştirilmiş önerilerden veya hedefli reklamcılıktan vazgeçmesini gerektirmiyor.
Bundan Sonra Ne Olacak?
Uzlaşmanın yürürlüğe girmesi için mahkeme onayı gerekiyor. Yargıç Yvonne Gonzalez Rogers’ın onayı beklenirken, anlaşma diğer sosyal medya şirketlerine karşı açılan binlerce benzer dava için de emsal teşkil edebilir.
Meta hâlâ yüzlerce bireysel dava, aile ve okul bölgesi tarafından çocukları bağımlı hale getirmek ve zarar vermekle suçlanıyor. YouTube, TikTok ve Snapchat de benzer suçlamalarla karşı karşıya.
Uzlaşmanın Meta’nın reklam tabanlı iş modeline etkisi ise merak konusu. Genç kullanıcıların platformlarda geçirdiği sürenin azalması, şirketin reklam gelirlerini doğrudan etkileyebilir.
Northwestern Üniversitesi hukuk profesörü James Speta, “Meta ve diğer şirketler, davaları kaybedip kaybetmemelerine bakılmaksızın, kamuoyundan, Kongre’den ve eyalet yasama organlarından iş uygulamalarını değiştirme baskısıyla karşı karşıyaydı. Bu kısıtlamalar, Instagram ve Facebook’taki deneyimi değiştirecek ve katılımı azaltmak üzere tasarlandı” yorumunda bulundu.
