“Asrın felaketi”nin 3. yılı: 6 Şubat 2023 depremleri

“Asrın felaketi”nin 3. yılı: 6 Şubat 2023 depremleri — Kayıplar, yaralar ve devam eden soru işaretleri

6 Şubat 2026 — 02:17

6 Şubat 2023 sabahı saat 04:17’de merkez üssü Kahramanmaraş olan iki büyük deprem Türkiye’nin güney ve güneydoğusunu vurdu; ilk sarsıntı 7.8, hemen ardından kayıt edilen büyük artçı ise 7.5–7.6 büyüklüğündeydi. Bu iki ana şok ve sayısız artçı, çok sayıda ilde yıkıma yol açtı ve izleri yıllarca sürecek insani, ekonomik ve sosyal sonuçlar bıraktı.

Bölgeye yayılan etki alanı, yüz binlerce binanın ağır hasar görmesi ve çökmesiyle sonuçlandı; OECD ve uluslararası kuruluşların değerlendirmelerine göre depremler 110.000 km²’lik bir alanı kapsayan 11 ili etkiledi ve yaklaşık 14 milyon kişiyi doğrudan etkiledi. Bölgede yüzbinlerce konut yıkıldı veya acil müdahale gerektirecek şekilde hasar aldı.

Resmi ve bağımsız kaynakların derlemelerinde ortaya çıkan tablonun insan boyutu ağır: on binlerce hayat kaybı, on binlerce yaralı ve yüz binlerce insanın evsiz kalması, bölgedeki demografik ve ekonomik dengeleri derinden sarstı. Deprem sonrası ilk aylar ve yıllarda en çok vurgulanan ihtiyaçlar; barınma, sağlık, su-kanalizasyon ve psikososyal destek oldu. Bu insani bilanço, hem uluslararası yardım taleplerini hem de uzun vadeli yeniden inşa planlarını kaçınılmaz kıldı.

Yıkım ve yeniden inşa: Nerede duruyoruz?

Resmi açıklamalar ile bağımsız raporlar arasındaki değerlendirmelere göre; hasarlı veya yıkık binaların tespiti, yıkım ve yeniden yapım süreçleri uzun sürdü. İlerleyen yıllarda yapılan harcama ve inşa taahhütlerine rağmen (hükümet projeleri ve uluslararası finansman paketleri), teslim edilen konut sayıları ve bölgesel toparlanma beklentilerin gerisinde kaldığı eleştirileri gündemde kaldı. Kritik göstergeler arasında; teslim edilen TOKİ/AFAD konut sayıları, altyapı onarım oranları ve geçici barınaktan kalıcı konuta dönüş oranları bulunuyor.

Üçüncü yılda öne çıkan başlıklar

• Anma ve yas: Her yıl olduğu gibi 6 Şubat sabahı anma törenleri, dualar ve kayıpları anma etkinlikleri yapıldı.

• Hukuk ve hesaplaşma talepleri: Yapı denetimi, ruhsatlandırma ve sorumluluk konularına ilişkin soruşturmalar ve davalar devam ediyor; kamusal tartışma bitmedi.

• Toplumsal etkiler: Göç, kentleşme baskısı ve bölgesel nüfus değişimleri bazı illerde kalıcı demografik etkilere yol açtı.

Uzun vadeli risk ve hazırlık

Jeofizikçi ve afet uzmanlarının uyarıları; yalnızca hasarı onarmakla kalmayıp, kentsel dönüşüm, zemin etüdü, güçlendirme, yapı denetimi ve erken uyarı sistemlerinin etkinleştirilmesi gerektiği yönünde. Bölgedeki fay hatları ve ülke genelinde riskli yapı stoğunun tespiti, gelecekte benzer felaketlerin etkisini azaltmanın anahtarı olarak öne çıkıyor.