1600 Yıllık Mumyanın Karnından Homeros’un ‘İlyada’sı Çıktı!

TARİH: 26 Nisan 2026,  23:50

Arkeoloji dünyası, Mısır’da bir ilke tanıklık ediyor. Bilim insanları, 1600 yıllık bir mumyanın karın boşluğuna yerleştirilmiş bir papirüs parçasının, tarihin en ünlü destanı olan Homeros’un “İlyada”sına ait olduğunu tespit etti.

Mısır’ın Minya vilayetinde yer alan ve antik çağlarda önemli bir Greko-Romen merkezi olan Oxyrhynchus (günümüzde El-Bahnasa) bölgesinde kazı yapan arkeologlar, mumyalama ritüellerine dair bilinenleri kökünden değiştirecek bir keşfe imza attı.

Barselona Üniversitesi Antik Yakın Doğu Araştırmaları Enstitüsü (IPOA) tarafından yürütülen kazılarda, 22. sektördeki 65 numaralı mezarda (Tomb 65) bulunan bir erkek mumyasının karnına, mumyalama işlemi sırasında bilinçli olarak bir papirüs yerleştirildiği ortaya çıktı. Kasım-Aralık 2025 tarihleri arasında gerçekleştirilen kazı sezonunda bulunan papirüs üzerindeki yazıtlar, uzmanları hayrete düşürdü.

Büyü yerine edebiyat: Bir ilk gerçekleşti

Yapılan filolojik analizler sonucunda, Yunanca yazılan papirüsün, Homeros’un Truva Savaşı’nı anlattığı meşhur İlyada Destanı’nın 2. Kitabı’na ait olduğu belirlendi. Özellikle, Akha ordusunun Truva’ya gitmek üzere toplanan gemilerinin listelendiği meşhur “Gemiler Kataloğu” bölümünü içeren bu metin, bir mumyanın içinden çıkan ilk edebi metin olarak tarihe geçti.

Daha önceki kazılarda da mumyaların göğüs veya karın boşluğuna yerleştirilmiş Yunanca papirüsler bulunmuştu ancak bunların tamamı büyü veya defin ritüelleri ile ilgili dini metinlerdi. Barselona Üniversitesi’nden Prof. Dr. Ignasi-Xavier Adiego, keşfin önemini şu sözlerle vurguladı: “Bu, bir Yunan papirüsünü mumyalama sürecinde bulduğumuz ilk sefer değil. Ancak şimdiye kadar içerikleri her zaman büyüseldi. Asıl yenilik, cenaze bağlamında edebi bir papirüs bulmak.”

Defineciler yağmalamıştı ama papirüsü kaçırmışlar

Alandaki diğer bulgular da oldukça dikkat çekici. Aynı mezarda, ölen kişilerin öbür dünyada tanrılarla konuşabilmesi için dillerinin üzerine yerleştirilmiş üç adet altın dil ve bir adet bakır dil bulundu. Mezarın geçmişte defineciler tarafından yağmalandığı tespit edilse de, hırsızların gözünden kaçan bu nadide papirüs ve değerli objeler günümüze ulaşmayı başardı.

Mısır Turizm ve Tarihi Eserler Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, mezarda ayrıca geometrik motiflerle süslü rengarenk keten sargılar ve çok renkli ahşap lahitlerin de belgelendiği ifade edildi.

Antik dünyanın çöplüğü: Oxyrhynchus

Keşfin yapıldığı Oxyrhynchus antik kenti, arkeoloji dünyasında “papirüs cenneti” olarak biliniyor. 19. yüzyılın sonlarından bu yana bölgede, aralarında kayıp edebi eserlerin de bulunduğu yaklaşık 500.000’den fazla papirüs parçası gün yüzüne çıkarıldı. Bu yeni keşifle birlikte bölgenin önemi bir kez daha tescillenmiş oldu.