13 binden fazla kültürel miras Türkiye’ye döndü
Haberi sesli dinleyebilirsiniz
00:00
--:--
Kültür ve Turizm Bakanlığınca yürütülen yoğun girişimler sonucu, yasa dışı yollarla yurt dışına kaçırılan 13 bin 283 eser, 2002-2025 yılları arasında yurda kazandırıldı.
AA muhabirinin Bakanlık yetkililerinden aldığı bilgiye göre, 2002-2025 yılları arasında 13 bin 283 kültür varlığının Türkiye’ye iadesi saÄŸlandı. Bu eserlerden 1149’u geçen yıl, 15’i bu yıl ana vatanına geri döndü. 2018-2025 yıllarında ise toplam 8 bin 968 eser ülkeye kazandırılmış oldu.
ABD’den iadesi saÄŸlanan Bowling Green Devlet Ãœniversitesinde bulunan mozaikler de son yıllarda getirilen eserler arasında bulunuyor. 2012’de Bowling Green Ãœniversitesinde bulunan ve Zeugma kökenli olduÄŸu tespit edilen 12 parça mozaiÄŸin 26 Kasım 2018’de Türkiye’ye iadesi saÄŸlandı.
Gaziantep’in sembolü haline gelmiÅŸ Çingene Kız mozaik panosunu oluÅŸturan bu mozaikler, Gaziantep Zeugma Mozaik Müzesi’nde sergileniyor.
Manisa’daki Apollon Aksyros Tapınağı’na ait bu yazıtın, pagan inançlarının dönemin toplumu üzerindeki etkisini göstermesi bakımından büyük kültürel ve tarihi öneme sahip olduÄŸu biliniyor.
Anadolu’da bereket ve bolluÄŸun sembolü ve koruyucusu olarak kabul edilen Roma dönemine ait Kybele Heykeli, 12 Aralık 2020’de ABD’den Türkiye’ye iade edildi. “Ana tanrıça” Kybele Ä°stanbul Arkeoloji Müzesi’nde düzenlenen törenle tanıtıldı ve ardından Afyonkarahisar Müzesinde sergilenmeye baÅŸlandı.
26 Ekim 2022’de Türkiye’ye iadesi saÄŸlanan 4 bin 250 yıllık altın testi, Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde sergileniyor.
Sanat tarihçileri Hattiler’e ait bu kıymetli eserin, erken dönem Anadolu metal işçiliÄŸinin seçkin bir örneÄŸi olduÄŸunu belirtiyor.
Cumhuriyet tarihinin “suçtan elde edilen gelire yönelik ilk tarihi eser kaçakçılığı operasyonu” olan bu eserlerin iade süreci, Adana merkezli “Anadolu Operasyonu”nun uluslararası ayağını oluÅŸturdu.
Victoria-Albert Müzesi ile yapılan iÅŸbirliÄŸiyle Türkiye’ye getirilen parça, Ä°stanbul Arkeoloji Müzesi’nde bulunan Sidamara Lahdi’ne yerleÅŸtirildi. Roma dönemine MS 250’li yıllara tarihlenen lahit, ait olduÄŸu özgün haliyle yeniden bir araya getirilerek ziyaretçilerin beÄŸenisine sunuldu.
HOLLANDA’DAN YURDA DÖNEN ŞİLE BOZGOCA CAMÄ° KÄ°TABESÄ°
Bozgoca Camisi Kitabesi, 2021’de Hollanda’daki bir müzayedede satışa sunulmak üzereyken tespit edildi Osmanlı dönemine tarihli bir taşınmaza ait bu kitabenin, 30 Eylül 2022’de ülkeye iadesi saÄŸlandı. Kitabe, Ä°stanbul Türk ve Ä°slam Eserleri Müzesi’nde sergilenmeye baÅŸlandı.
8 Aralık 2021 tarihinde Londra’daki bir müzayede evinde satışa çıkarılan mermer Kore Torsosu’nun, Anadolu kökenli olduÄŸu tespit edildi. Eserin, yapılan giriÅŸimler sonucu 26 Ocak 2024’te Türkiye’ye iadesi saÄŸlandı.
MÖ 6. yüzyıla tarihlenen, baÅŸsız ve silindirik kaideli bir genç kadın heykeli olan Kore Torsosu’nun dini baÄŸlamda adak olarak sunulmuÅŸ olabileceÄŸi deÄŸerlendiriliyor.
Tarihi öneme sahip eser, Boubon Antik Kenti’ndeki Sebasteion yapısında yer alan onurlandırılmış imparator heykelleri arasında yer alıyor.
Ä°NGÄ°LTERE’DEN GÖNÃœLLÃœ Ä°ADE ALINAN BRONZ Ä°MPARATOR HEYKELÄ°
Boubon Antik Kenti kökenli bronz imparator heykeli, 2011’de bir müzayede evinde satışa sunuldu. Eseri satın alan kiÅŸi, gönüllü olarak geçen yıl Türkiye’ye iade etti. MS 2. yüzyıl sonu ile 3. yüzyıl başına tarihlenen heykel, 2 Åžubat 2024’te Antalya Müzesi’nde sergilenmeye baÅŸlandı.
Osmanlı dönemi hattatlarından Mustafa Dede tarafından istinsah edilen ve Sultan II. Abdülhamid’in koleksiyonuna ait olduÄŸu belirlenen Kuran-ı Kerim, 2017’de Ä°ngiltere’de satışa çıkarıldı ancak yürütülen hukuki ve diplomatik süreç sonucu ülkeye iadesi saÄŸlandı.
Nesih hat ile 13 satır halinde yazılmış olan bu deÄŸerli mushaf, geçen yıl nisan ayında Ä°stanbul Türk ve Ä°slam Eserleri Müzesi’nde koruma altına alındı.
Anadolu kökenli olduÄŸu uzmanlarca tespit edilen ve Büyük Ä°skender’e ait olduÄŸu belirlenen heykel başı, Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde muhafaza altına alındı.
BRONZ KLÄ°NE ABD’DEN GELDÄ°
1979’da Manisa’daki Alahıdır Tümülüsü’nde yapılan kaçak kazılar sonucu yurt dışına çıkarıldığı tespit edilen Lidya dönemine ait bronz Kline, geçen yıl ABD’deki Jean Paul Getty Müzesi’nden iade edildi.
MÖ 530 yılına tarihlenen eser, formu ve süslemeleriyle dikkat çeken özgün bir mezar mobilyası olarak biliniyor. 1960’lı yıllarda Boubon Antik Kenti’nde gerçekleÅŸtirilen kaçak kazı sonucu yurt dışına çıkarılan eserler ile farklı dönemlere ait sikkeler, hançerler ve bir mücevher parçası da12 Eylül 2024’te New York Türk Evi’nde düzenlenen törenle ana vatanına iade edildi.
Bu eserlerin iadesi, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile ABD Manhattan Bölge Savcılığı ve İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi (HSI) arasında son yıllarda yürütülen ortak çalışmalar kapsamında önem arz ediyor.
ABD’deki Boston Güzel Sanatlar Müzesi’nde tespit edilen ve Manisa’daki Bintepeler Nekropol Alanı kökenli olduÄŸu belirlenen kolye, geçen yıl yurda getirildi.
Arkaik Dönem Lidya sanatının önemli bir örneği olan eser, MÖ 6-5. yüzyıllara tarihleniyor.
Ä°sviçre’nin Cenevre kentinde gerçekleÅŸtirilen soruÅŸturmalar kapsamında ele geçirilen kandil, altın madalyon ve Bizans dönemine ait sikkelerin geçen yıl ülkeye iadesi saÄŸlandı. Eserlerin, erken dönem Hristiyanlık tarihi açısından bilimsel öneme sahip olduÄŸu kaydediliyor.
2022’de Ä°sviçre ile imzalanan ikili anlaÅŸma Türkiye’den yasa dışı olarak çıkarılan arkeolojik eserlerin Ä°sviçre’ye girmesini engelleyerek, kültür varlıklarının korunmasını ve Türkiye’ye iadesini kolaylaÅŸtıran önemli bir adım oldu.
YUNANÄ°STAN’DAN Ä°ADESÄ° SAÄžLANAN SÄ°KKELER
2019’da Yunanistan Kipi Sınır Kapısı’nda ele geçirilen ve çoÄŸunluÄŸu Anadolu kökenli olan 1055 sikke, 19 Aralık 2024’te ana vatanına döndü.
Sikkelerin büyük çoÄŸunluÄŸunu, MÖ 5. yüzyıla tarihlendirilen ve tedavül alanı tüm Akdeniz coÄŸrafyasını kapsayan, özellikle Anadolu’da sıkça kullanılan sikkeler oluÅŸturuyor. Bu sikkelerin, bilimsel olarak Anadolu kıyılarının Akdeniz ticaretindeki yeri ve önemi ile Anadolu’nun bölgede önemli bir durak noktası olduÄŸunu vurgulaması bakımından önemli olduÄŸu biliniyor.
